Khi nghi trẻ bị xâm hại ở nơi gửi, ba mẹ hoặc bất kỳ ai biết chuyện có thể gọi Tổng đài điện thoại quốc gia bảo vệ trẻ em 111, cuộc gọi miễn phí, để được tư vấn và chuyển thông tin tới cơ quan có trách nhiệm. Khi bé đang gặp nguy hiểm ngay lúc đó thì gọi công an 113, khi bé cần cấp cứu thì gọi 115. Có thể báo thêm cho uỷ ban nhân dân xã, phường nơi cơ sở hoạt động và cơ quan quản lý giáo dục.
Luật Trẻ em 2016 quy định cơ quan, tổ chức, cá nhân khi phát hiện trẻ em bị xâm hại hoặc có nguy cơ bị xâm hại có trách nhiệm thông báo, tố giác. Nghĩa là không cần chắc chắn mới được báo: nghi ngờ có căn cứ cũng là lý do chính đáng. Bài này giải thích từng kênh dùng khi nào, gọi rồi nói gì, và những việc ba mẹ làm để bé an toàn trong lúc sự việc được làm rõ.
Tổng đài 111 là gì và làm gì
Tổng đài 111 là đường dây quốc gia dành riêng cho việc bảo vệ trẻ em, gọi miễn phí từ điện thoại cố định và di động trên cả nước. Người nghe máy được đào tạo để tiếp nhận thông tin về trẻ bị xâm hại hoặc có nguy cơ, tư vấn cho người gọi, và chuyển vụ việc tới cơ quan có thẩm quyền ở địa phương để xác minh, can thiệp.
Ba mẹ có thể gọi 111 cả khi chỉ cần được tư vấn: "con kể như thế này, có đáng lo không, nên làm gì tiếp". Đây là điểm khác với báo công an. Công an là cơ quan điều tra khi có dấu hiệu tội phạm; 111 là nơi hỏi, được lắng nghe, được hướng dẫn, và nếu cần thì được kết nối tới các cơ quan khác.
Người gọi không chỉ là ba mẹ. Ông bà, hàng xóm, một phụ huynh khác tình cờ thấy chuyện, thậm chí chính nhân viên của cơ sở cũng có thể gọi. Nếu ba mẹ thấy điều đáng lo xảy ra với con của gia đình khác ở nơi gửi, gọi 111 cũng là cách làm đúng, thay vì tự can thiệp hay đăng lên mạng. Ba mẹ nên lưu sẵn số 111 trong danh bạ điện thoại cùng với số cấp cứu và công an, và dạy cho ông bà, người giúp việc biết số này. Ba con số ngắn, dễ nhớ, nhưng lúc hoảng người ta vẫn có thể quên mất.
Kênh nào dùng khi nào
Các kênh không loại trừ nhau. Trong nhiều trường hợp, ba mẹ dùng hai ba kênh cùng lúc:
| Kênh | Dùng khi | Ghi chú |
|---|---|---|
| Cấp cứu 115 | Bé bị thương nặng, khó thở, bất tỉnh, cần chăm sóc y tế ngay | Sức khoẻ của bé trước mọi việc khác |
| Công an 113 hoặc công an xã, phường | Bé đang gặp nguy hiểm, có dấu hiệu bạo lực rõ, xâm hại tình dục, người đe doạ | Công an tiếp nhận tố giác, điều tra khi có dấu hiệu tội phạm |
| Tổng đài 111 | Nghi ngờ có căn cứ, cần tư vấn, cần kết nối cơ quan chức năng | Miễn phí, tiếp nhận cả khi chưa chắc chắn |
| Uỷ ban nhân dân xã, phường | Phản ánh hoạt động của cơ sở, đề nghị kiểm tra | Nơi quản lý trực tiếp nhiều cơ sở mầm non độc lập trên địa bàn |
| Cơ quan quản lý giáo dục cấp tỉnh | Sai phạm của trường, cơ sở mầm non được cấp phép | Kiểm tra, xử lý theo quy định ngành giáo dục |
| Người quản lý cơ sở | Dấu hiệu chưa rõ, cần làm rõ nội bộ | Không phải kênh duy nhất khi sự việc nghiêm trọng |
Từ tháng 7/2025, sau khi bỏ cấp huyện, nhiều việc quản lý mà trước đây phòng giáo dục cấp huyện đảm nhận được chuyển về uỷ ban nhân dân cấp xã và sở giáo dục. Phân công cụ thể ở từng địa phương có thể khác nhau, nên khi không rõ, ba mẹ cứ gọi 111 hoặc hỏi tại bộ phận một cửa của phường, xã nơi cơ sở hoạt động để được chỉ đúng nơi.
Gọi 111 rồi nói gì
Lúc lo lắng, người ta hay nói lộn xộn. Chuẩn bị trước vài ý theo thứ tự dưới đây giúp người tiếp nhận nắm nhanh và chuyển đúng nơi:
- Nói rõ mình là ai với bé: ba, mẹ, người thân, hay người biết chuyện.
- Tuổi của bé, bé đang ở đâu lúc này, có an toàn không.
- Điều ba mẹ đã thấy hoặc nghe: vết thương, lời bé kể nguyên văn, đoạn ghi hình, thời gian xảy ra.
- Tên và địa chỉ nơi gửi trẻ, khung giờ bé gửi, người trông bé nếu biết.
- Ba mẹ đã làm gì: đưa đi khám chưa, đã nói với cơ sở chưa, cơ sở trả lời thế nào.
- Điều ba mẹ cần: được tư vấn, đề nghị cơ quan chức năng vào cuộc, hay cả hai.
Người gọi có thể đề nghị giữ kín thông tin cá nhân của mình. Ba mẹ nên ghi lại thời điểm gọi và những gì được hướng dẫn, để theo dõi tiến trình về sau.
Không cần chờ chuẩn bị đủ mọi thứ mới gọi. Nếu đang hoảng, ba mẹ cứ gọi và nói điều mình biết; người tiếp nhận sẽ hỏi lần lượt để lấy đủ thông tin. Những gì chưa có, như giấy khám hay đoạn ghi hình, có thể bổ sung sau. Điều quan trọng hơn là đừng để bé tiếp tục ở nơi có nguy cơ trong lúc ba mẹ còn đang chuẩn bị. Nếu ba mẹ gọi trong giờ bé đang ở cơ sở, hãy nói rõ điều này ngay đầu cuộc gọi, và sắp xếp đón bé về sớm nhất có thể, không cần nói lý do với cơ sở.
Giữ an toàn cho bé trong lúc chờ làm rõ
Việc quan trọng nhất trong những ngày đầu là bé không phải quay lại nơi có nguy cơ. Tạm nghỉ gửi ở cơ sở đó, nhờ người thân trông hoặc tìm một nơi khác, dù việc này làm xáo trộn lịch làm việc của gia đình. Ba mẹ không cần giải thích chi tiết với cơ sở lý do tạm nghỉ nếu đã báo cơ quan chức năng.
Nếu bé có vết thương hay có lời kể liên quan đến xâm hại tình dục, hãy đưa bé đi khám càng sớm càng tốt và nói rõ với bác sĩ lý do. Với những trường hợp này, đừng tắm rửa kỹ hay giặt quần áo của bé trước khi khám nếu có thể, vì đó có thể là chứng cứ; nếu đã tắm rồi thì vẫn đưa đi khám và nói rõ. Giữ lại quần áo bé mặc hôm đó trong túi sạch.
Ba mẹ cũng không nên tự đến cơ sở đối chất hay đòi người bị nghi giải thích khi đã báo cơ quan chức năng. Việc này có thể làm mất chứng cứ, như đoạn ghi hình bị xoá, và đặt ba mẹ vào tình thế căng thẳng không cần thiết. Nếu cần lấy đồ của bé còn để ở cơ sở, nhờ người thân đi hoặc hỏi ý người tiếp nhận vụ việc trước.
Về tinh thần, bé cần cảm giác bình thường. Giữ nếp ăn ngủ, chơi những trò bé quen, không hỏi đi hỏi lại về sự việc. Việc trò chuyện sâu về chuyện đã xảy ra nên để người có chuyên môn, vì mỗi lần kể lại với người không được đào tạo có thể làm bé thêm sợ và làm lời kể bị ảnh hưởng.
Những lo lắng hay khiến ba mẹ chần chừ
"Lỡ mình nghi sai thì sao." Luật đặt trách nhiệm thông báo khi phát hiện trẻ bị xâm hại hoặc có nguy cơ, không đòi người báo phải chứng minh. Báo với thiện chí, kể đúng những gì mình thấy và biết, là việc đúng. Xác minh là việc của cơ quan chức năng. Điều cần tránh là thêm thắt, phóng đại, hay đăng lên mạng kết tội một người khi chưa rõ.
"Lỡ bé bị đối xử tệ hơn vì mình báo." Đây là lý do nên tạm ngừng gửi ở nơi đó trong lúc chờ làm rõ, và nên nói với người tiếp nhận nếu ba mẹ lo bé bị trả đũa. Giữ bé ở chỗ an toàn là việc ba mẹ làm được ngay.
"Lỡ mất thời gian, thủ tục rắc rối." Một cuộc gọi tới 111 chỉ mất vài phút và ba mẹ quyết định đi tiếp tới đâu sau khi được tư vấn. Không phải mọi cuộc gọi đều dẫn tới điều tra; nhiều cuộc gọi chỉ giúp ba mẹ hiểu rõ hơn và yên tâm hơn. Điều đáng tiếc nhất là một sự việc thật bị bỏ qua vì người biết chuyện ngại phiền.
Quyền của bé trong suốt quá trình xử lý
Một đứa trẻ bị xâm hại không chỉ cần người có lỗi bị xử lý, mà còn cần được bảo vệ trong chính quá trình đó. Luật Trẻ em 2016 ghi nhận quyền của trẻ được bảo vệ bí mật đời sống riêng tư, và việc đưa thông tin về trẻ bị xâm hại ra công chúng có thể gây tổn hại lâu dài. Ba mẹ có quyền đề nghị các cơ quan, cơ sở và cả báo chí không công bố tên, hình ảnh hay chi tiết nhận diện được bé.
Bé cũng có quyền được hỗ trợ: được khám, chăm sóc sức khoẻ, được tư vấn tâm lý, và được hỏi chuyện theo cách phù hợp với tuổi, có ba mẹ hoặc người bé tin tưởng đi cùng. Ba mẹ nên hỏi người phụ trách vụ việc về những hỗ trợ này, vì nhiều gia đình không biết để đề nghị.
Chính ba mẹ cũng cần giữ quyền riêng tư cho con. Kể chuyện với người thân để được chia sẻ là điều cần, nhưng nên chọn người, chọn lời, và tránh để bé nghe người lớn bàn đi bàn lại về chuyện của mình. Khi sự việc qua đi, bé xứng đáng được lớn lên mà không bị gắn mãi với nó.
Sau khi báo: theo dõi và hỗ trợ bé
Sau khi báo, cơ quan tiếp nhận sẽ xác minh, có thể làm việc với cơ sở, xem đoạn ghi hình, hỏi nhân viên và các gia đình khác. Tiến trình này mất thời gian, và ba mẹ có thể không được biết mọi chi tiết vì liên quan đến người khác. Ba mẹ nên giữ liên lạc với người phụ trách vụ việc, hỏi về các bước tiếp theo, và cung cấp thêm thông tin nếu có.
Song song, hãy lo cho bé. Nếu bé có dấu hiệu sợ hãi kéo dài, ác mộng, thoái lui, hay đổi tính rõ rệt, nên tìm gặp bác sĩ nhi hoặc chuyên gia tâm lý trẻ em. Hỗ trợ sớm giúp bé hồi phục tốt hơn. Ba mẹ cũng cần được hỗ trợ: những chuyện như thế này làm người lớn mệt mỏi và tự trách, và tìm người để trò chuyện là điều nên làm, không phải yếu đuối.
Khi tìm nơi gửi mới, ba mẹ có thể dùng những bài trong chuyên mục chọn nơi gửi an toàn để kiểm kỹ hơn. Nếu ở khu Quận 12 cũ, ba mẹ có thể hẹn Mầm Non Theo Giờ tại Global Star School đến xem lớp, hỏi về người trông, camera và quy trình báo tin trước khi gửi lại bé.
Câu hỏi thường gặp
Gọi tổng đài 111 có mất phí không?
Không. Tổng đài điện thoại quốc gia bảo vệ trẻ em 111 miễn phí cho người gọi từ điện thoại cố định và di động. Ba mẹ có thể gọi để được tư vấn hoặc để báo sự việc, kể cả khi mới nghi ngờ và chưa chắc chắn.
Chỉ nghi ngờ thôi có nên gọi 111 không?
Nên, nếu nghi ngờ có căn cứ như vết thương khó giải thích, lời kể cụ thể của bé hay hành vi lạ của người trông. Luật Trẻ em quy định trách nhiệm thông báo cả khi trẻ có nguy cơ bị xâm hại. Người tiếp nhận sẽ tư vấn và quyết định có cần chuyển cơ quan chức năng xác minh hay không.
Báo 111 hay báo công an trước?
Nếu bé đang gặp nguy hiểm hoặc có dấu hiệu bạo lực, xâm hại tình dục rõ, báo công an ngay. Nếu cần tư vấn hoặc sự việc chưa rõ, gọi 111. Hai kênh không loại trừ nhau; 111 cũng có thể kết nối tới công an khi cần.
Người báo có được giữ bí mật thông tin không?
Người gọi có thể đề nghị giữ kín thông tin cá nhân của mình khi báo. Đây là điều giúp những người như phụ huynh khác hay nhân viên cơ sở yên tâm lên tiếng. Ba mẹ nên nói rõ mong muốn này ngay đầu cuộc gọi.
Phụ huynh khác thấy con người ta bị đánh ở lớp thì nên làm gì?
Gọi 111 hoặc báo công an, kể đúng điều mình thấy, thời gian và nơi xảy ra. Không nên tự can thiệp gây căng thẳng hay quay video đăng lên mạng. Nếu quen gia đình bé, có thể kể với họ để họ chủ động bảo vệ con.