Hình ảnh, video và thông tin về bé ở nơi gửi trẻ là dữ liệu cá nhân của bé, được pháp luật bảo vệ; cơ sở muốn đăng ảnh bé lên trang của mình hay dùng cho quảng cáo thì cần sự đồng ý của ba mẹ, và với bé từ đủ 7 tuổi thì cả sự đồng ý của chính bé. Camera trong lớp là để an toàn, không phải để phát công khai, và người được xem cũng có trách nhiệm giữ riêng tư cho những đứa trẻ khác trong khung hình.
Các văn bản liên quan gồm Luật Trẻ em 2016, quy định về quyền bí mật đời sống riêng tư của trẻ, và Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân được Quốc hội thông qua năm 2025, trước đó là Nghị định 13/2023/NĐ-CP. Bài này không đi vào điều khoản chi tiết, mà nói ba mẹ cần biết gì để hỏi cơ sở cho đúng, ký đồng ý cho đúng, và tự mình không vô tình làm lộ hình ảnh con người khác. Phần camera xem được gì, không thay được gì cho người trông, đã có bài riêng trong chuyên mục chọn nơi gửi an toàn.
Vì sao hình ảnh của bé là chuyện pháp lý chứ không chỉ là chuyện tế nhị
Một tấm ảnh bé đang ngủ trưa, bé đang khóc lúc chia tay mẹ, bé tè dầm phải thay đồ, nếu chỉ gửi riêng cho ba mẹ thì là thông tin quý giúp ba mẹ yên tâm. Cũng tấm ảnh đó đăng lên trang quảng cáo của cơ sở với vài nghìn người xem thì đã thành chuyện khác. Ảnh có khuôn mặt, kèm tên lớp, kèm địa điểm, đủ để người lạ nhận ra đứa trẻ và biết nó thường ở đâu vào giờ nào.
Luật Trẻ em 2016 ghi nhận quyền của trẻ em được bảo vệ bí mật đời sống riêng tư, và việc đưa thông tin riêng tư của trẻ lên các phương tiện truyền thông cần sự đồng ý của cha mẹ hoặc người giám hộ, với trẻ từ đủ 7 tuổi thì cần cả sự đồng ý của trẻ. Hình ảnh khuôn mặt, thông tin về sức khoẻ, thói quen sinh hoạt đều là thông tin cá nhân. Bé ở nơi gửi theo giờ phần lớn chưa tới 7 tuổi, nên trên thực tế người quyết định đồng ý hay không là ba mẹ. Quy định về dữ liệu cá nhân còn coi dữ liệu của trẻ em là nhóm cần bảo vệ đặc biệt.
Điều này có nghĩa là cơ sở không thể tự cho mình quyền đăng ảnh bé chỉ vì "bé đang gửi ở đây". Và với ba mẹ, việc từ chối đăng ảnh không phải là khó tính hay thiếu thiện chí; đó là một quyền rõ ràng mà ba mẹ nói thẳng với cơ sở được, không cần ngại.
Cũng nên phân biệt đồng ý với im lặng. Một tờ thông báo dán ở bảng tin rằng "cơ sở sẽ chụp ảnh hoạt động của các bé" không phải là sự đồng ý của từng gia đình. Đồng ý đúng nghĩa là ba mẹ được hỏi riêng, hiểu ảnh sẽ dùng vào việc gì, và chủ động chọn có hay không. Một ô đánh dấu sẵn trong phiếu đăng ký cũng chưa phải là lựa chọn thật nếu không ai giải thích.
Những kiểu dùng hình ảnh và mức đồng ý cần có
Không phải mọi tấm ảnh đều giống nhau. Bảng dưới phân theo mục đích, để ba mẹ biết nên đồng ý ở mức nào và hỏi cơ sở cho rõ:
| Kiểu dùng | Ai thấy | Nên hỏi cơ sở | Gợi ý cho ba mẹ |
|---|---|---|---|
| Ảnh gửi riêng cho ba mẹ trong báo cáo cuối buổi | Chỉ gia đình bé | Ảnh lưu ở đâu, bao lâu, nhân viên có lưu trên điện thoại cá nhân không | Thường nên đồng ý, vì giúp theo dõi bé |
| Ảnh nhóm gửi trong nhóm chat phụ huynh của lớp | Các gia đình khác cùng lớp | Có che mặt bé nhà khác không, nhóm có quy định không chia sẻ ra ngoài không | Đồng ý có điều kiện; nhắc nhóm không chia sẻ lại |
| Ảnh đăng trang mạng xã hội, website của cơ sở | Công khai | Có che mặt không, có ghi tên bé hay lớp không, gỡ khi ba mẹ yêu cầu không | Chỉ đồng ý khi hiểu rõ; có thể đồng ý ảnh không thấy mặt |
| Ảnh, video dùng làm quảng cáo trả tiền, tờ rơi | Rất rộng, khó thu hồi | Dùng trong bao lâu, ở đâu, có trả lại quyền khi ba mẹ rút đồng ý không | Cân nhắc kỹ; có quyền từ chối hoàn toàn |
| Hình ảnh camera trực tuyến | Ba mẹ được cấp quyền xem | Ai được xem, xem lúc nào, lưu bao lâu, có ghi hình về máy được không | Xem để yên tâm, không quay lại hay chia sẻ |
Một điểm hay bị bỏ qua: đồng ý không phải là vĩnh viễn. Ba mẹ có quyền rút lại sự đồng ý về sau, và cơ sở cần có cách gỡ những hình ảnh đã đăng trong phạm vi họ kiểm soát. Hỏi trước cơ sở xử lý yêu cầu gỡ ảnh thế nào, mất bao lâu.
Xem camera trực tuyến: quyền của ba mẹ đi kèm trách nhiệm
Nhiều nơi gửi theo giờ cho ba mẹ xem camera trực tuyến trong thời gian bé ở lớp. Đây là tiện ích giúp ba mẹ yên tâm, nhất là những buổi đầu. Nhưng trong khung hình không chỉ có con mình mà có cả những bé khác, đang ăn, đang ngủ, đang được thay đồ. Ba mẹ được xem là được cơ sở tin tưởng giao một phần thông tin riêng tư của các gia đình khác.
Vì vậy, quay màn hình, chụp lại cảnh lớp rồi gửi cho người thân, hay tệ hơn là đăng lên mạng để "bóc phốt", đều là việc nên tránh, kể cả khi ba mẹ thấy một điều chưa ổn. Nếu thấy cô làm điều gì đáng lo, cách đúng là ghi lại thời điểm, báo ngay cho người quản lý cơ sở và đề nghị xem lại đoạn ghi hình chính thức. Đoạn ghi hình gốc do cơ sở lưu có giá trị chứng cứ hơn nhiều so với một đoạn quay màn hình điện thoại, và không làm lộ hình ảnh của trẻ khác ra công chúng.
Cơ sở có trách nhiệm tương ứng: cấp tài khoản xem cho đúng người, giới hạn camera theo lớp của bé, không đặt camera ở khu thay đồ hay nhà vệ sinh mà hướng vào trẻ đang thay đồ, và có thời hạn lưu dữ liệu rõ ràng. Ba mẹ nên hỏi cả những điều này khi đăng ký.
Câu hỏi về riêng tư nên hỏi khi đăng ký gửi bé
Không cần hỏi hết trong một lần. Chọn những câu hợp với mối lo của gia đình, và ghi lại câu trả lời:
- Cơ sở có xin đồng ý về hình ảnh bằng văn bản không, và có tách riêng từng mức như ở bảng trên không?
- Nhân viên có được dùng điện thoại cá nhân chụp ảnh trẻ không, hay chỉ dùng thiết bị của cơ sở?
- Ảnh và video gửi cho ba mẹ được lưu trên hệ thống nào, ai truy cập được, lưu bao lâu thì xoá?
- Camera trong lớp đặt ở đâu, có khu vực nào không đặt camera vì lý do riêng tư không?
- Ba mẹ xem camera trực tuyến thì xem được những lớp nào, trong giờ nào?
- Đoạn ghi hình lưu bao lâu; khi có sự cố ba mẹ đề nghị xem lại thì làm thế nào?
- Nếu ba mẹ muốn gỡ một tấm ảnh đã đăng, cơ sở xử lý trong bao lâu?
Một cơ sở trả lời được rõ ràng những câu này thường cũng là nơi nghiêm túc ở những mặt khác. Ngược lại, câu trả lời kiểu "ở đây ai cũng đăng, có sao đâu" là một tín hiệu để ba mẹ hỏi kỹ hơn trước khi gửi.
Ba mẹ cũng có thể vô tình làm lộ hình ảnh trẻ khác
Chuyện riêng tư không chỉ là việc của cơ sở. Ba mẹ đón bé, chụp ảnh con ở cửa lớp với ba bạn khác đứng sau, rồi đăng lên trang cá nhân. Ba mẹ quay video buổi biểu diễn cuối tuần của lớp và chia sẻ công khai. Những việc này rất bình thường và xuất phát từ niềm vui, nhưng trong khung hình có con của những gia đình chưa hề đồng ý.
Một cách làm tử tế là cắt khung chỉ còn con mình, làm mờ mặt các bé khác, hoặc chỉ chia sẻ trong nhóm gia đình thân. Với nhóm chat phụ huynh của lớp, nên có quy ước chung: ảnh trong nhóm không chia sẻ ra ngoài. Ba mẹ có thể đề xuất quy ước này với cơ sở, vì nhiều nơi chưa nghĩ tới.
Gửi theo giờ có đặc điểm là bé ở cùng những bạn thay đổi theo ngày, nên ba mẹ thường không quen các gia đình kia. Không quen thì càng khó xin phép, nên cách an toàn nhất là mặc định không đăng mặt trẻ khác.
Riêng tư không chỉ là ảnh: thân thể và câu chuyện của bé
Quyền riêng tư của trẻ nhỏ còn nằm ở những việc rất đời thường trong lớp. Bé được thay đồ ở chỗ kín đáo, không phải giữa phòng trước mặt các bạn. Bé tè dầm thì được cô giúp lau rửa nhẹ nhàng, không bị nhắc tên trước lớp hay kể lại cho phụ huynh khác nghe. Bé đi vệ sinh có người lớn hỗ trợ khi cần, nhưng cửa không mở toang ra hành lang. Những điều này nghe nhỏ, nhưng chính là cách trẻ học rằng cơ thể mình là của mình và đáng được tôn trọng.
Câu chuyện gia đình bé kể cho cô cũng là thông tin riêng. Trẻ ba bốn tuổi hay kể vô tư: ba mẹ cãi nhau, nhà sắp chuyển, bà đang nằm viện. Cô nghe để hiểu tâm trạng bé, không phải để mang ra bàn tán giữa giờ nghỉ hay kể lại cho phụ huynh khác. Ba mẹ cũng nên tế nhị theo chiều ngược lại: chuyện bé nhà khác làm gì ở lớp mà con mình kể về thì nghe, không đem đi lan truyền.
Khi đi xem lớp, ba mẹ có thể để ý cách cô thay tã, chỗ thay đồ, cách cô nói về các bé trước mặt người lạ. Một nơi tôn trọng trẻ thường thể hiện điều đó ở những chi tiết nhỏ như vậy, rõ hơn mọi lời giới thiệu.
Khi hình ảnh của bé bị dùng mà chưa được đồng ý
Bước đầu là liên hệ cơ sở, nói rõ hình ảnh nào, đăng ở đâu, và đề nghị gỡ. Hầu hết trường hợp được giải quyết ở bước này, vì nhiều khi nhân viên truyền thông của cơ sở không biết gia đình đã từ chối. Ba mẹ nên lưu lại ảnh chụp màn hình bài đăng, có ngày giờ, trước khi đề nghị gỡ.
Nếu cơ sở không gỡ, hoặc hình ảnh đã bị người khác lấy dùng vào việc xấu, ba mẹ có thể gửi phản ánh đến cơ quan quản lý cơ sở mầm non ở địa phương, báo nền tảng mạng xã hội theo cơ chế báo cáo nội dung, và với trường hợp có dấu hiệu xâm hại trẻ thì gọi Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 hoặc báo công an. Quy định cụ thể về xử lý vi phạm dữ liệu cá nhân có thể thay đổi theo văn bản hướng dẫn mới, nên khi cần đi xa hơn hãy tra văn bản hiện hành hoặc hỏi người có chuyên môn.
Nếu nhà ở khu Quận 12 cũ và muốn hỏi trước về camera, quyền xem và cách dùng hình ảnh của bé, ba mẹ có thể hỏi thẳng Mầm Non Theo Giờ tại Global Star School những câu ở danh sách trên khi đặt lịch gửi bé theo giờ.
Câu hỏi thường gặp
Cơ sở mầm non có được đăng ảnh bé lên Facebook không?
Chỉ khi có sự đồng ý của cha mẹ hoặc người giám hộ, và với trẻ từ đủ 7 tuổi thì cần cả sự đồng ý của trẻ. Đồng ý nên bằng văn bản và nói rõ mức dùng. Ba mẹ có quyền từ chối hoặc chỉ đồng ý ảnh không thấy rõ mặt bé.
Ba mẹ quay màn hình camera lớp học có vi phạm gì không?
Trong khung hình có trẻ của các gia đình khác, nên quay lại và chia sẻ có thể xâm phạm quyền riêng tư của các bé đó. Nếu thấy điều đáng lo, hãy ghi lại thời điểm và đề nghị cơ sở trích xuất đoạn ghi hình gốc, cách này vừa đúng vừa có giá trị chứng cứ hơn.
Đã ký đồng ý đăng ảnh rồi có rút lại được không?
Được. Sự đồng ý về dữ liệu cá nhân có thể rút lại, và cơ sở cần dừng sử dụng, gỡ những gì trong phạm vi họ kiểm soát. Ba mẹ nên gửi yêu cầu bằng tin nhắn hoặc văn bản, nêu rõ hình ảnh nào, để có căn cứ theo dõi.
Nơi gửi trẻ có được đặt camera trong phòng vệ sinh không?
Camera hướng vào trẻ đang đi vệ sinh hay thay đồ là xâm phạm riêng tư và không nên có. Nhiều nơi đặt camera ở hành lang, cửa ra vào khu vệ sinh để biết ai ra vào mà không quay vào bên trong. Ba mẹ nên hỏi rõ vị trí camera khi đi xem lớp.
Đoạn ghi hình camera ở nơi gửi trẻ được lưu bao lâu?
Không có một con số chung cho mọi cơ sở; thời gian lưu tuỳ thiết bị và quy định nội bộ. Ba mẹ nên hỏi con số cụ thể khi đăng ký, vì nếu có sự cố mà phát hiện muộn hơn thời gian lưu thì đoạn ghi hình đã bị xoá. Có chuyện cần xem lại thì đề nghị cơ sở trích xuất sớm.
Thông tin sức khoẻ của bé khai ở phiếu đăng ký có bị chia sẻ không?
Thông tin sức khoẻ là dữ liệu cá nhân nhạy cảm, cơ sở chỉ nên dùng để chăm sóc bé và chỉ cho người trực tiếp trông bé biết. Ba mẹ có quyền hỏi ai được xem phiếu, lưu ở đâu và bao lâu thì xoá khi bé không còn gửi.