Khi ba hoặc mẹ đi công tác vài ngày, cách gọn nhất là để người ở nhà giữ nguyên giờ đi làm và gửi bé theo giờ đúng các khung người đó không trông được, thường là gói 6 giờ hoặc cả ngày cho ngày làm, gói ngắn cho ngày có người hỗ trợ. Nếu cả hai cùng đi, cần một người lớn ở nhà buổi tối và đêm; gửi theo giờ chỉ thay được phần ban ngày.
Nhiều gia đình ở TP.HCM có ba mẹ đều đi làm, ông bà ở quê, nên mỗi chuyến công tác là một bài toán chia việc. Bài này giúp ba mẹ lập lịch theo ngày, chọn người đưa đón, chuẩn bị cho bé biết chuyện, và giữ cho mấy ngày vắng nhà không làm đảo lộn nếp ăn ngủ của con.
Ai đi, ai ở: ba tình huống thường gặp và cách sắp gửi
Bài toán khác hẳn tuỳ ai đi công tác và đi bao lâu. Bảng dưới là cách sắp thường dùng, ba mẹ điều chỉnh theo giờ làm thật của mình:
| Tình huống | Ban ngày | Buổi tối và đêm | Điều cần chú ý |
|---|---|---|---|
| Một người đi, người còn lại làm giờ hành chính | Gửi gói 6 giờ hoặc cả ngày những ngày làm | Người ở nhà trông | Người ở nhà dễ quá tải, nên nhờ thêm người cuối tuần |
| Một người đi, người còn lại làm theo ca | Gửi theo khung ca, có ngày sáng, có ngày chiều | Cần người lớn khác nếu có ca đêm | Lịch gửi đổi theo ngày, phải đặt trước từng ngày |
| Cả hai cùng đi | Gửi theo giờ hoặc người thân trông | Bắt buộc có người lớn ở cùng bé | Người ở cùng bé ban đêm nên là người bé đã quen |
| Đi ngắn một hai ngày | Gói giờ theo đúng ngày vắng | Người ở nhà trông | Nên gửi ở nơi bé đã từng đến để đỡ hai thay đổi một lúc |
Điều dễ bị bỏ quên là người ở nhà cũng cần thời gian nghỉ. Ba hoặc mẹ một mình vừa đi làm vừa đưa đón, nấu ăn, tắm và ru bé ngủ nhiều ngày liền rất dễ kiệt sức, và bé cảm nhận được sự căng thẳng đó. Thêm một buổi gửi ngắn vào ngày cuối tuần để người ở nhà ngủ bù hay lo việc riêng không phải là xa xỉ.
Lập lịch gửi cho cả chuyến công tác
Một tờ lịch rõ ràng giúp người ở nhà, người đưa đón và cơ sở gửi trẻ cùng nắm một thông tin. Ba mẹ làm theo các bước:
- Ghi ngày đi, ngày về và giờ chuyến bay hay chuyến xe, cộng thêm thời gian đến và rời sân bay Tân Sơn Nhất hoặc bến xe, vì quãng này ở TP.HCM rất khó đoán.
- Với từng ngày, ghi giờ làm của người ở nhà, rồi khoanh những khung không ai trông bé.
- Chọn gói giờ khớp với từng khung: gói 3 giờ cho một cuộc họp, gói 6 giờ cho nửa ngày, cả ngày cho ngày làm trọn.
- Gọi cơ sở đặt cả chuỗi ngày một lần, hỏi có giữ chỗ được không và nếu đổi lịch giữa chừng thì báo trước bao lâu.
- Ghi rõ ai đưa, ai đón từng ngày; nếu có người đón khác ba mẹ, đăng ký tên người đó với cơ sở trước.
- Gửi lịch này cho tất cả những người liên quan, kể cả người đi công tác, để khi có cuộc gọi bất ngờ ai cũng biết hôm đó bé đang ở đâu.
Nên đặt sớm, nhất là khi chuyến công tác rơi vào mùa nhiều gia đình cùng cần gửi như hè, cận Tết, hoặc tuần có ngày lễ. Đặt trước cả chuỗi ngày cũng giúp cơ sở xếp cùng một cô cho bé những ngày liên tiếp, điều này giúp bé quen nhanh hơn nhiều so với mỗi ngày một người mới.
Nói với bé về chuyến đi của ba hoặc mẹ thế nào?
Bé nhỏ chưa hiểu "ba ngày" hay "thứ Năm mới về". Bé hiểu theo mốc sinh hoạt: ngủ mấy đêm, sau bữa sáng hay sau giấc trưa. Ba mẹ nói với bé trước một hai ngày, bằng câu ngắn và có thật: "Mẹ đi làm xa, bé ngủ ba đêm thì mẹ về. Mấy hôm này ba đưa bé đi chơi với cô, chiều ba đón." Với bé lớn hơn, có thể đánh dấu từng đêm bằng hình dán lên tờ giấy, mỗi sáng bé dán một hình, đếm còn mấy đêm.
Đừng lén đi khi bé ngủ để tránh nước mắt. Bé thức dậy không thấy ba mẹ mà không được báo thường hoảng hơn, và có khi mấy hôm sau bám người ở nhà không rời. Một lời chào ngắn, kể cả khi bé khóc, vẫn dễ cho bé hơn.
Khi ở xa, cuộc gọi video ngắn vào giờ cố định, chẳng hạn trước giờ ngủ, giúp bé yên tâm. Có bé lại khóc nhiều hơn sau khi gọi; nếu vậy ba mẹ thử gọi ngắn hơn, vào lúc bé đang vui, hoặc gửi lời nhắn ghi âm để người ở nhà mở cho bé nghe.
Kể với cô ở nơi gửi rằng ba hoặc mẹ đang đi xa. Bé có thể nhắc đến chuyện đó, có thể buồn hơn thường lệ, và cô biết bối cảnh thì dỗ bé đúng hơn.
Giữ nếp ăn ngủ khi người ở nhà thay đổi
Giờ ngủ là thứ nên giữ nhất. Người ở nhà quen nếp khác người đi công tác: có ba cho bé ngủ trễ hơn mẹ, có mẹ cho xem điện thoại lâu hơn ba. Mấy ngày vắng là lúc bé dễ lệch giờ ngủ, rồi sáng hôm sau đi gửi thì mệt, quấy. Ba mẹ thống nhất trước giờ lên giường và các bước trước khi ngủ.
Bữa sáng trước khi đi gửi đừng bỏ. Người ở nhà một mình buổi sáng thường vội, cho bé ăn qua loa trên đường. Gói gửi buổi sáng ở nhiều nơi chỉ có bữa phụ, bé đói sẽ quấy cả buổi. Chuẩn bị bữa sáng từ tối hôm trước giúp đỡ vội.
Báo với cô những thay đổi trong nhà. Bé ngủ trễ tối qua, bé ăn ít bữa sáng, hôm nay người đón là ai — những thông tin nhỏ này giúp cô hiểu vì sao bé khác thường và có cách xử lý, thay vì nghĩ bé không hợp lớp.
Đừng thêm thay đổi lớn trong mấy ngày vắng. Không nên chọn đúng tuần công tác để cai sữa, bỏ bỉm, chuyển bé sang ngủ riêng. Một thay đổi lớn mỗi lần là đủ cho bé nhỏ.
Giữ những nghi thức nhỏ của người đi vắng. Nếu mẹ thường hát một bài trước khi ngủ, ba có thể hát lại bài đó; nếu ba thường đọc truyện, mẹ đọc đúng cuốn ấy. Những chi tiết lặp lại giúp bé thấy nhà vẫn chạy như cũ dù thiếu một người, và giờ ngủ bớt nước mắt.
Bé ốm hoặc có việc phát sinh khi một người đang đi xa thì xử lý ra sao?
Đây là kịch bản ba mẹ ít muốn nghĩ tới nhưng nên tính trước: đang giữa chuyến công tác thì cô gọi báo bé sốt, hoặc người ở nhà đột ngột phải trực, phải đi họp tối. Người ở nhà khi đó vừa phải rời chỗ làm, vừa phải tự quyết định mọi việc, còn người đi xa thì sốt ruột mà không giúp được gì.
Cách chuẩn bị là có sẵn một người thứ ba trong thành phố có thể đến đón bé trong vòng một hai giờ, đã được đăng ký tên với nơi gửi. Đó có thể là cô dì, bạn thân, hàng xóm quen. Ba mẹ báo trước với người đó về chuyến công tác, để khi có cuộc gọi họ không bất ngờ.
Người ở nhà cũng nên biết trước những thông tin y tế cơ bản của bé: sổ tiêm chủng để ở đâu, thẻ bảo hiểm y tế của bé, bé có dị ứng thuốc nào không, bác sĩ nhi quen của gia đình. Nhiều nhà, những thông tin này chỉ một người nắm, và người đó lại đang ở sân bay.
Khi bé ốm, không nên cố gửi tiếp cho đủ lịch đã đặt. Ba mẹ báo nơi gửi huỷ hoặc đổi ngày, hỏi trước chính sách huỷ khi đặt cả chuỗi. Bé cần được ở nhà nghỉ và được theo dõi, và người đi xa có thể cân nhắc về sớm nếu người ở nhà không xoay xở được.
Người đưa đón thay ba mẹ cần biết những gì?
Trong những ngày công tác, người đưa đón có khi là ông bà lên chơi, cô dì, hoặc đồng nghiệp thân. Trước ngày đầu, ba mẹ nên dặn họ:
- Địa chỉ cơ sở, cổng vào, chỗ gửi xe, và giờ đóng cửa; khu vực đông xe giờ tan tầm nên đi sớm hơn dự tính.
- Mang giấy tờ tuỳ thân trùng với tên đã đăng ký với cơ sở; cô có thể hỏi, và đó là điều tốt.
- Cách hỏi cô về buổi gửi: bé ăn, ngủ, đi vệ sinh thế nào, có gì bất thường không.
- Đồ của bé cần mang về để giặt và đồ cần mang lại cho ngày mai.
- Số liên lạc của người ở nhà và người đi công tác, để khi cô báo việc gì cần quyết định thì gọi ngay.
- Những điều không được làm: không cho bé ăn món lạ chưa hỏi ba mẹ, không chở bé bằng xe máy mà bé không đội mũ bảo hiểm.
Một tờ giấy ghi các ý này để trong túi đồ của bé cũng là cách dự phòng tốt, vì người đưa đón có thể quên khi đứng ở cổng lúc đông người.
Sau chuyến đi: giúp bé trở lại nhịp quen
Nhiều ba mẹ ngạc nhiên khi đi công tác về, bé không chạy ra ôm mà quay đi, hoặc ngược lại bám riết không cho rời nửa bước. Cả hai phản ứng đều thường gặp ở trẻ nhỏ sau khi xa người thân vài ngày. Bé cần thời gian để "nối lại", và cách nối tốt nhất là dành cho bé một khoảng thời gian chỉ chơi với bé, không điện thoại, không vội.
Những ngày đầu sau chuyến đi, nếu được, ba mẹ giảm bớt giờ gửi, đón bé sớm hơn. Bé có thể khóc nhiều hơn khi được đưa đến lớp, vì vừa trải qua mấy ngày thiếu một người; đó không phải dấu hiệu nơi gửi có vấn đề.
Người ở nhà mấy hôm qua cũng nên được nghỉ. Một buổi tối người vừa về nhận hết việc tắm, cho ăn, ru ngủ giúp cả nhà cân bằng lại, và giúp bé thấy cả hai người vẫn ở đó cho mình.
Nếu sau một hai tuần bé vẫn ngủ kém, giật mình, bỏ ăn hay thay đổi tính tình rõ rệt, ba mẹ nên trao đổi với cô ở nơi gửi và hỏi ý kiến bác sĩ nhi hoặc chuyên gia tâm lý trẻ em. Phần lớn trường hợp, bé trở lại nhịp quen chỉ sau vài ngày có đủ cả ba lẫn mẹ.
Khi cần gửi bé gấp ở khu vực trước đây là Quận 12, TP.HCM, ba mẹ có thể đăng ký Mầm Non Theo Giờ tại Global Star School: nhận bé từ 6 tháng đến 6 tuổi, gói 3 giờ, 6 giờ hoặc cả ngày ở một trong bốn cơ sở Hiệp Thành, Thạnh Lộc, Hà Huy Giáp, An Phú Đông. Ba mẹ điền form trên trang với tên bé, tuổi, cơ sở, ngày và giờ muốn gửi, gói giờ, và ghi chú tình huống của gia đình; nhà trường gọi lại xác nhận chỗ trống trước khi ba mẹ đưa bé đến.
Câu hỏi thường gặp
Đi công tác một tuần có nên gửi con theo giờ cả tuần không?
Có thể, nếu người ở nhà làm giờ hành chính và cần người trông ban ngày. Nên gửi ở một nơi cố định, đặt trước cả chuỗi ngày để bé được cùng cô, giữ nếp ăn ngủ ở nhà, và cân nhắc thêm một buổi gửi ngắn cuối tuần để người ở nhà được nghỉ.
Cả hai vợ chồng cùng đi công tác thì gửi con thế nào?
Gửi theo giờ chỉ thay được phần ban ngày. Ban đêm bé cần một người lớn đáng tin ở cùng, tốt nhất là người bé đã quen như ông bà hay cô dì. Ba mẹ sắp người ở cùng trước, rồi mới tính gói gửi ban ngày khớp với giờ người đó bận.
Bé khóc khi gọi video với mẹ đang đi xa thì làm sao?
Nhiều bé khóc vì gặp mẹ trên màn hình mà không ôm được. Ba mẹ thử gọi ngắn hơn, vào lúc bé đang vui, hoặc gửi lời nhắn ghi âm cho người ở nhà mở. Nếu bé vẫn khó chịu, giảm số lần gọi và nhờ người ở nhà kể chuyện về mẹ.
Có nên đổi nơi gửi đúng tuần ba mẹ đi công tác không?
Không nên nếu tránh được. Bé đang phải quen với việc vắng ba hoặc mẹ, thêm chỗ gửi mới là hai thay đổi cùng lúc. Nếu buộc phải gửi nơi mới, cho bé gửi thử một buổi ngắn trước chuyến đi vài ngày để làm quen cô và phòng lớp.
Người đưa đón bé thay ba mẹ cần mang gì?
Người đó cần giấy tờ tuỳ thân trùng với tên ba mẹ đã đăng ký với cơ sở, biết giờ đóng cửa và cách liên lạc với ba mẹ. Ba mẹ báo trước cho cơ sở tên người đón từng ngày, vì nơi gửi cẩn thận sẽ không giao bé cho người chưa được ghi tên.