Cách tốt nhất để không hoảng khi đột ngột phải gửi con là lập sẵn một phương án khẩn cấp từ lúc chưa cần: chọn và đăng ký trước một nơi gửi theo giờ, để hồ sơ của bé ở đó, ghi tên sẵn hai ba người được đón, để một túi đồ dự phòng trong tủ, và cho bé đi thử một buổi ngắn. Khi có việc, ba mẹ chỉ còn một cuộc gọi xác nhận giờ, thay vì vừa tìm chỗ vừa lo cho con trong một buổi sáng rối.
Gia đình trẻ ở TP.HCM, nhất là khi ông bà ở quê và hai vợ chồng cùng đi làm, gần như năm nào cũng có vài lần phải gửi con không báo trước: một người ốm, một cuộc họp dời giờ, người giúp việc nghỉ, trường của bé đóng cửa đột xuất. Những lần đó không tránh được, nhưng mức hỗn loạn của chúng phụ thuộc gần như hoàn toàn vào việc ba mẹ đã chuẩn bị gì từ trước.
Bài này đi qua từng phần của một phương án thường trực, làm một lần trong vài buổi tối và một buổi cuối tuần, rồi rà lại vài tháng một lần. Chuyện xử lý ngay trong buổi sáng gấp chỉ là phần cuối của bài, vì khi đã chuẩn bị tốt, phần đó rất ngắn.
Vì sao nên lập phương án khi chưa có việc gì
Buổi sáng có việc gấp là lúc ba mẹ ít thời gian và ít bình tĩnh nhất để đánh giá một nơi gửi. Nhìn thoáng một căn phòng trong năm phút thì không biết được tỷ lệ cô và trẻ, quy trình đón trả, cách xử lý khi bé sốt. Những điều đó chỉ hỏi kỹ được trong một buổi đến xem thong thả. Chọn nơi gửi lúc bình thường là chọn bằng đầu óc tỉnh táo; chọn lúc khẩn cấp thường là chọn nơi nào còn chỗ.
Với bé, khác biệt còn lớn hơn. Một bé lần đầu bước vào phòng lạ, gặp cô lạ, đúng hôm ba mẹ vội và căng thẳng, sẽ khó qua buổi đó hơn nhiều so với một bé đã từng đến chơi một buổi, nhớ mặt cô, nhớ góc đồ chơi. Trẻ nhỏ đọc được nét mặt người lớn, nên một buổi sáng rối của ba mẹ thường thành một buổi khóc dài của bé.
Cuối cùng là khâu giấy tờ. Nơi gửi cẩn thận sẽ hỏi thông tin sức khoẻ, dị ứng, người được đón, số điện thoại khẩn cấp. Điền những thứ đó ở cửa lớp, tay còn bế con, là lúc dễ quên ghi một dị ứng hay ghi sai một số điện thoại. Điền sẵn từ trước thì cả hai bên đều có thời gian kiểm lại.
Phương án khẩn cấp vì vậy không phải chuyện cầu kỳ. Nó là vài việc làm một lần, đổi lại những buổi sáng gấp bớt được nửa phần rối.
Năm phần của một phương án gửi con khẩn cấp
Một phương án đủ dùng có năm phần. Mỗi phần làm một lần, sau đó chỉ cần rà lại:
- Nơi gửi chính và nơi dự phòng: một nơi gửi theo giờ gần nhà hoặc gần chỗ làm đã đến xem, cộng một phương án thứ hai cho hôm nơi chính hết chỗ.
- Hồ sơ của bé để sẵn ở nơi gửi: thông tin cơ bản, sức khoẻ, dị ứng, thói quen ăn ngủ, người liên lạc.
- Danh sách người được đón: ít nhất hai người ngoài ba mẹ, đã báo tên với nơi gửi, kèm giấy uỷ quyền nếu nơi đó yêu cầu.
- Túi đồ dự phòng trong tủ: soạn sẵn, chỉ việc xách đi.
- Kịch bản buổi sáng: ai gọi, ai lo cho bé, ai đưa, ai đón — thống nhất giữa ba và mẹ từ trước.
Phần lớn gia đình làm xong cả năm phần trong vòng một tuần. Thứ tốn thời gian nhất là phần đầu, vì cần đến tận nơi xem. Các phần còn lại chủ yếu là ngồi viết và nói chuyện với nhau.
Nếu gia đình đã dùng một nơi gửi theo giờ đều đặn vài buổi mỗi tuần, nơi đó tự nhiên là nơi chính; việc còn lại là hỏi họ có nhận thêm buổi đột xuất không và báo trước bao lâu thì chắc có chỗ.
Chọn và đăng ký trước nơi gửi: hỏi gì trong buổi đến xem
Khi đến xem nơi định đăng ký làm chỗ dự phòng, ba mẹ hỏi những câu mà buổi sáng gấp không kịp hỏi: cơ sở đã được cấp phép hoạt động theo loại hình nào, mỗi cô trông bao nhiêu bé ở nhóm tuổi của con mình, người lạ vào lớp có bị kiểm soát không, đón trả bé đối chiếu thế nào, và khi bé sốt hay té ngã thì ai gọi ba mẹ, gọi trong bao lâu. Chuyên mục chọn nơi gửi an toàn của trang có bài riêng về từng tiêu chí.
Riêng với vai trò dự phòng, có ba câu quan trọng hơn cả. Một là nơi đó nhận đặt trong ngày đến mấy giờ, và nhóm tuổi của bé thường còn chỗ không, vì nhóm dưới hai tuổi hay kín sớm. Hai là giờ mở cửa sớm nhất và đóng cửa muộn nhất, so với giờ làm của ba mẹ. Ba là nơi đó có cho đăng ký thông tin trước mà chưa đặt buổi nào không.
Vị trí cũng cần tính kỹ. Nơi gần nhà tiện cho người thân đón thay; nơi gần chỗ làm tiện cho ba mẹ chạy qua giữa giờ. Ở TP.HCM, đường giờ cao điểm và ngày mưa có thể làm quãng đường quen dài gấp đôi, nên quãng đi thật vào giờ đông quan trọng hơn khoảng cách trên bản đồ.
Sau buổi xem, ba mẹ ghi lại ngắn gọn điều mình thấy, cả điều tốt lẫn điều còn băn khoăn. Ghi chú này hữu ích khi so hai nơi, và khi vài tháng sau phải nhớ lại vì sao đã chọn nơi đó.
Hồ sơ của bé để sẵn ở nơi gửi gồm những gì
Nơi gửi theo giờ thường không đòi hồ sơ nhập học như mầm non chính khoá, nhưng nơi cẩn thận vẫn cần những thông tin dưới đây. Để sẵn từ trước, ba mẹ có thời gian ghi đầy đủ và kiểm lại:
| Nhóm thông tin | Nội dung | Khi nào cập nhật |
|---|---|---|
| Cơ bản | Họ tên, ngày sinh, tên gọi ở nhà, ảnh của bé | Mỗi năm, hoặc khi ngoại hình bé đổi nhiều |
| Sức khoẻ | Dị ứng thức ăn hay thuốc, bệnh mạn tính, thuốc dùng thường xuyên kèm đơn | Ngay khi có thay đổi |
| Ăn uống | Bé còn bú bình hay không, loại sữa, món bé không ăn, cách bé tự ăn | Vài tháng một lần |
| Ngủ và vệ sinh | Giờ ngủ, cách vào giấc, đồ quen; dùng bỉm hay đang tập bỏ | Vài tháng một lần |
| Liên lạc | Số điện thoại của ba, của mẹ, của một người thân dự phòng | Khi đổi số |
| Người được đón | Họ tên, quan hệ với bé, số giấy tờ tuỳ thân, số điện thoại | Khi danh sách đổi |
Ba mẹ giữ một bản sao của hồ sơ này ở nhà và trong điện thoại. Hôm cần gửi gấp ở một nơi khác ngoài nơi đã đăng ký, bản sao này giúp ba mẹ trả lời nhanh và đủ những gì nơi mới hỏi.
Cho bé gửi thử một buổi khi chưa có việc gì
Một buổi ngắn khoảng hai ba giờ vào ngày thường, khi phòng còn vắng và ba mẹ không vội, là khoản đầu tư đáng giá nhất của cả phương án. Bé được biết nơi đó có đồ chơi gì, cô nói giọng thế nào, nhà vệ sinh ở đâu. Cô được biết bé dỗ bằng cách nào, ăn có kén không. Lần sau quay lại, cả hai bên đã có điểm bắt đầu.
Buổi thử nên kết thúc khi bé còn vui. Ba mẹ đón đúng hẹn hoặc sớm hơn một chút, để ký ức của bé về nơi đó là một buổi chơi dễ chịu. Trên đường về, ba mẹ nhắc lại vài chi tiết bé thích: góc xếp hình, bạn có chiếc áo đỏ, bữa phụ có chuối. Những chi tiết này sau đó là câu chuyện để kể với bé vào buổi sáng gấp.
Với bé dưới hai tuổi, một buổi có thể chưa đủ để bé nhớ nơi đó sau vài tháng. Ba mẹ có thể cho bé đến thêm một buổi ngắn mỗi học kỳ, chẳng hạn một sáng thứ bảy, để nơi dự phòng không trở lại thành nơi lạ. Với bé lớn, một buổi thường đủ để bé nhớ và còn có thể hỏi khi nào được đến lại.
Nếu sau buổi thử ba mẹ thấy điều không ổn, như cô không trả lời rõ, bé về kể chuyện lạ, phòng đông hơn mức đã nói, thì đó là lúc tốt nhất để đổi sang nơi khác, khi chưa có việc gì phải dựa vào nơi đó.
Túi đồ dự phòng để sẵn trong tủ
Túi này chỉ dùng cho những hôm gấp, nên soạn một lần và để riêng, không lấy đồ trong đó dùng hằng ngày:
- Hai bộ quần áo thay hợp mùa, thêm một áo khoác mỏng cho chiều mưa.
- Bỉm đủ cho một ngày cộng thêm vài miếng, khăn ướt, túi đựng đồ bẩn (với bé còn dùng bỉm).
- Bình nước có tên bé; bình sữa và một hộp sữa chưa mở nếu bé còn bú bình, để ý hạn dùng.
- Một món đồ quen loại "dự bị" mà bé cũng thích, không phải món bé ôm mỗi tối.
- Một bản in hồ sơ của bé và danh sách người đón, để trong túi nhựa.
- Nhãn ghi tên bé dán sẵn trên các món quan trọng.
Mỗi lần dùng xong, ba mẹ bổ sung lại ngay tối hôm đó. Vài tháng một lần, kiểm cỡ quần áo và hạn sữa, vì trẻ nhỏ lớn rất nhanh và một bộ đồ vừa vặn hồi đầu năm có thể đã chật.
Danh sách người đón và giấy uỷ quyền làm sẵn
Một buổi gửi gấp hay trục trặc ở khâu đón hơn là khâu gửi, vì việc gấp thường kéo dài hơn dự tính. Ba mẹ nên có ít nhất hai người ngoài mình có thể đón bé: một người thân, một người bạn hay hàng xóm tin cậy. Tên, quan hệ với bé, số giấy tờ tuỳ thân và số điện thoại của họ được báo trước với nơi gửi.
Nhiều nơi gửi yêu cầu giấy uỷ quyền đón trẻ có chữ ký của ba hoặc mẹ. Làm sẵn một giấy uỷ quyền có thời hạn, ví dụ cho cả năm học, để ở nơi gửi, tiện hơn nhiều so với viết vội trong ngày. Chuyên mục quyền lợi và an toàn pháp lý của trang có bài riêng về nội dung giấy uỷ quyền và những điều nơi gửi được và không được làm khi người đón không có trong danh sách.
Người trong danh sách cũng cần được dặn trước: nơi gửi ở đâu, giờ đóng cửa, cần mang giấy tờ gì, bé gọi họ bằng gì. Bé cũng nên biết mặt những người này; một bé được người quen đón sẽ yên tâm hơn nhiều so với được giao cho một người bé chỉ gặp một lần.
Cuối cùng, ba và mẹ thống nhất ai là người nghe máy khi cô gọi trong những buổi gửi gấp. Hôm đó ba mẹ thường đang ở chỗ khó nghe điện thoại, nên một số thứ hai luôn bắt máy là điều nơi gửi cần.
Sáng có việc gấp: phương án chạy thế nào và khi nào không dùng được
Bước một: gọi xác nhận. Gọi nơi đã đăng ký, báo giờ đến và giờ đón dự kiến. Nơi đó đã có hồ sơ của bé nên cuộc gọi chỉ vài phút. Nếu hết chỗ, chuyển ngay sang phương án dự phòng thứ hai thay vì gọi lung tung.
Bước hai: lo cho bé trong lúc người kia gọi. Một người gọi, một người cho bé ăn sáng, thay đồ, đi vệ sinh. Bé đến nơi gửi no bụng và không bị kéo đi vội thì buổi gửi êm hơn hẳn.
Bước ba: xách túi và báo người đón. Túi dự phòng có sẵn; chỉ cần báo cho người trong danh sách đón biết hôm nay có thể cần họ.
Khi bé đang ốm, phương án không áp dụng. Bé sốt, nôn, tiêu chảy hay mệt li bì thì không nên gửi ở nơi đông trẻ, dù đã đăng ký sẵn. Lúc đó cần một người lớn ở nhà. Sốt cao không hạ, co giật, khó thở, nôn liên tục, nổi ban bất thường là lúc phải đưa bé đi khám trước mọi việc khác. Chuyên mục sức khoẻ của trang có bài riêng về chuyện này.
Rà lại phương án vài tháng một lần
Trẻ nhỏ thay đổi nhanh: bé vừa bỏ bình, vừa phát hiện dị ứng một món, vừa chuyển từ hai giấc ngủ sang một. Một hồ sơ viết từ nửa năm trước có thể đã sai vài chỗ quan trọng. Ba mẹ đặt một lời nhắc trong điện thoại, mỗi ba bốn tháng mở ra rà lại: hồ sơ ở nơi gửi, danh sách người đón, túi đồ trong tủ, số điện thoại.
Cũng nên rà lại chính nơi gửi. Có thể nơi đó đã đổi giờ mở cửa, đổi cách đặt chỗ, hay gia đình đã chuyển chỗ làm và nơi đó không còn tiện đường. Mỗi lần rà là một dịp hỏi lại xem nơi đó còn hợp không.
Sau mỗi lần dùng thật, ba mẹ ghi vài dòng: điều gì chạy tốt, điều gì vướng. Lần sau sẽ trơn tru hơn, và dần dần những buổi gửi gấp trở thành một việc quen chứ không còn là cơn hoảng.
Khi cần gửi bé gấp ở khu vực trước đây là Quận 12, TP.HCM, ba mẹ có thể đăng ký Mầm Non Theo Giờ tại Global Star School: nhận bé từ 6 tháng đến 6 tuổi, gói 3 giờ, 6 giờ hoặc cả ngày ở một trong bốn cơ sở Hiệp Thành, Thạnh Lộc, Hà Huy Giáp, An Phú Đông. Ba mẹ điền form trên trang với tên bé, tuổi, cơ sở, ngày và giờ muốn gửi, gói giờ, và ghi chú tình huống của gia đình; nhà trường gọi lại xác nhận chỗ trống trước khi ba mẹ đưa bé đến.
Câu hỏi thường gặp
Có nên đăng ký nơi gửi trẻ theo giờ khi chưa cần dùng không?
Nên, nhất là khi gia đình không có ông bà hay người thân ở gần. Đăng ký sẵn thông tin của bé, người đón và cho bé đến thử một buổi giúp những hôm có việc đột xuất chỉ cần gọi xác nhận giờ, thay vì tìm nơi mới trong vội vàng.
Hồ sơ của bé để sẵn ở nơi gửi gồm những gì?
Thường gồm thông tin cơ bản và ảnh của bé, dị ứng và bệnh mạn tính nếu có, thói quen ăn ngủ, cách dùng bỉm, số điện thoại của ba mẹ và một người thân, cùng danh sách người được đón kèm giấy tờ tuỳ thân. Mỗi nơi có mẫu riêng, ba mẹ hỏi khi đăng ký.
Bao lâu nên cập nhật phương án gửi con khẩn cấp một lần?
Khoảng ba bốn tháng một lần, và ngay khi có thay đổi quan trọng như phát hiện dị ứng mới, bé bắt đầu dùng thuốc lâu dài, đổi số điện thoại hay đổi người đón. Túi đồ dự phòng nên bổ sung lại ngay sau mỗi lần dùng.
Nơi gửi dự phòng nên gần nhà hay gần chỗ làm?
Tuỳ ai thường đón bé. Nếu người thân hay đón thay thì gần nhà tiện hơn; nếu ba mẹ muốn chạy qua giữa giờ thì gần chỗ làm tiện hơn. Ở TP.HCM nên tính quãng đường thật vào giờ cao điểm và ngày mưa, không chỉ khoảng cách.
Có cần cho bé gửi thử khi chưa có việc gì không?
Rất nên. Một buổi ngắn vào ngày thường giúp bé biết nơi đó, cô biết bé, và ba mẹ có dịp kiểm xem nơi đó có đúng như đã hỏi. Với bé dưới hai tuổi, có thể cho bé đến thêm một buổi mỗi học kỳ để không quên.
Nơi đã đăng ký hết chỗ đúng hôm cần thì làm sao?
Đó là lý do phương án nên có thêm một lựa chọn thứ hai: một nơi gửi khác đã tìm hiểu, hoặc người thân có thể đến nhà trông. Ba mẹ cũng nên hỏi trước nơi chính thường kín chỗ vào ngày nào để biết lúc nào cần đặt sớm.