Bé đang sốt thì không nên gửi trẻ theo giờ, kể cả gói ngắn 3 giờ và kể cả khi bé đã uống thuốc hạ sốt. Phần lớn nơi trông trẻ đặt quy định không nhận bé có nhiệt độ từ khoảng 38 độ C trở lên, và chỉ nhận lại khi bé đã hết sốt ít nhất một ngày mà không cần dùng thuốc hạ sốt. Lý do không nằm ở chỗ cơ sở ngại việc, mà vì một bé đang sốt cần người theo dõi sát từng giờ, còn một lớp nhiều trẻ thì không làm được điều đó, đồng thời bé có thể đang mang mầm bệnh lây cho bạn.
Khó nhất là những buổi sáng bé chỉ hơi ấm người, ba mẹ thì có cuộc họp không dời được. Phần dưới giúp ba mẹ đọc nhiệt độ đúng cách, biết mốc mà các nơi gửi thường dùng, hiểu vì sao cho uống thuốc hạ sốt rồi đi gửi là cách dễ gây chuyện, và nhận ra những dấu hiệu cần đưa bé đi khám ngay chứ không chờ. Bài không thay lời khám của bác sĩ; mọi quyết định về thuốc và điều trị là của bác sĩ đã khám cho bé.
Vì sao nơi gửi trẻ thường không nhận bé đang sốt?
Sốt là cách cơ thể phản ứng khi đang chống lại một tác nhân nào đó, phần lớn là siêu vi, đôi khi là vi khuẩn. Bản thân con số trên nhiệt kế không nói được bé bị gì. Cùng một mức 38,5 độ có thể là cảm siêu vi thông thường sẽ tự lui sau vài ngày, cũng có thể là giai đoạn đầu của một bệnh cần theo dõi chặt như sốt xuất huyết hay viêm phổi. Người duy nhất phân biệt được là bác sĩ khám trực tiếp cho bé, không phải cô ở lớp.
Ở nhà, một bé sốt được ôm, được nằm nghỉ khi mệt, được đo lại nhiệt độ mỗi lần ba mẹ thấy khác thường. Ở một lớp gửi theo giờ, cô đang trông cùng lúc nhiều bé, có bé mới đến, có bé đang khóc chia tay, có bé đến giờ ăn. Cô không thể ngồi cạnh một bé suốt buổi để để ý nhịp thở, độ tỉnh táo, lượng nước bé uống. Những dấu hiệu chuyển nặng thường lộ ra rất lặng lẽ: bé ngủ li bì hơn, ít đòi uống, tay chân lạnh. Chúng dễ bị bỏ sót trong một căn phòng ồn ào.
Lý do thứ hai là lây bệnh. Nhiều bệnh hay gặp ở trẻ lây mạnh nhất trong những ngày đầu, khi bé mới sốt và chưa rõ bệnh gì. Lớp gửi theo giờ lại có đặc điểm là trẻ thay đổi liên tục, mỗi buổi một nhóm khác, nên một bé ốm đến lớp có thể làm nhiều gia đình khác phải nghỉ việc theo. Quy định không nhận bé sốt vì thế là để bảo vệ cả con của ba mẹ ở những buổi gửi sau, khi bé khoẻ mà bạn bên cạnh đang ốm.
Sốt bao nhiêu độ thì nên giữ bé ở nhà: bảng đối chiếu nhanh
Mốc dưới đây là cách nhiều nơi trông trẻ và nhiều tài liệu chăm sóc trẻ thường dùng khi đo ở nách hoặc tai bằng nhiệt kế điện tử. Mỗi cơ sở có quy định riêng, ba mẹ nên hỏi khi đặt chỗ. Bảng chỉ giúp quyết định chuyện gửi hay không, không dùng để tự chẩn đoán:
| Tình trạng của bé | Thường được hiểu là | Gửi theo giờ? |
|---|---|---|
| Dưới khoảng 37,5 độ, chơi, ăn bình thường | Nhiệt độ bình thường của trẻ | Gửi được nếu không có dấu hiệu ốm khác |
| Khoảng 37,5 đến dưới 38 độ, hơi mệt, kém chơi | Hâm hấp, cần theo dõi | Nên giữ ở nhà, đo lại sau một hai giờ |
| Từ khoảng 38 độ trở lên | Sốt | Không gửi; theo dõi và cân nhắc đưa đi khám |
| Đã hạ sốt nhờ thuốc trong vòng một ngày | Vẫn đang trong đợt sốt | Không gửi, dù sáng nay nhiệt độ bình thường |
| Hết sốt từ một ngày trở lên mà không dùng thuốc, ăn chơi lại bình thường | Đang hồi phục | Thường gửi lại được, nên báo cô bé vừa ốm |
| Bé dưới 3 tháng tuổi sốt dù chỉ một lần | Tình huống cần bác sĩ đánh giá | Đưa bé đi khám, không gửi |
Có hai điều ba mẹ hay quên khi đọc nhiệt độ. Một là mỗi cách đo cho con số hơi khác nhau: đo ở trán bằng nhiệt kế hồng ngoại dễ sai nếu bé vừa chạy chơi, vừa đội nón ngoài nắng hay vừa ở phòng máy lạnh; đo nách cần kẹp đủ thời gian máy báo. Hai là nhiệt độ của trẻ dao động trong ngày, buổi chiều thường cao hơn buổi sáng một chút. Một lần đo lúc sáng sớm thấy bình thường chưa chắc bé đã hết sốt nếu tối hôm trước bé còn sốt cao.
Cho bé uống thuốc hạ sốt rồi đi gửi: vì sao nên tránh
Thuốc hạ sốt che dấu hiệu chứ không chữa nguyên nhân. Thuốc hạ sốt giúp bé dễ chịu hơn trong vài giờ, nhưng không làm bệnh đỡ nhanh hơn. Khi thuốc hết tác dụng, nhiệt độ có thể lên lại đúng lúc bé đang ở lớp, khi đó cô gọi ba mẹ đến đón giữa giờ, và buổi làm việc của ba mẹ cũng bị gián đoạn như khi giữ bé ở nhà từ đầu.
Cô không biết bé đang ốm để để ý. Một bé được hạ sốt trước khi đến trông không khác gì một bé khoẻ lúc giao nhận. Cô không được báo thì không có lý do theo dõi kỹ, không đo nhiệt độ giữa buổi, không để ý bé ăn ít hay ngủ nhiều. Nếu bệnh chuyển nặng trong buổi, những giờ đầu quý giá bị mất.
Dễ uống trùng thuốc. Khi bé sốt lại ở lớp, cơ sở có thể hỏi ba mẹ có cho dùng thuốc chưa để báo bác sĩ hoặc để ba mẹ tự xử lý. Nếu buổi sáng đã cho uống mà không ai ghi lại, nguy cơ bé nhận thêm một lần thuốc quá sớm là có thật. Liều và khoảng cách giữa các lần dùng thuốc phải theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ, ba mẹ không tự rút ngắn.
Ảnh hưởng tới các bé khác và tới lòng tin. Nơi gửi theo giờ vận hành dựa trên chuyện ba mẹ nói thật về sức khoẻ của con. Khi cô phát hiện bé đã được hạ sốt mà không báo, lần sau các buổi giao nhận sẽ nặng nề hơn với chính gia đình mình: nhiều câu hỏi hơn, đo nhiệt độ kỹ hơn, có khi bị từ chối nhận.
Hết sốt rồi thì bao lâu bé mới đi gửi lại được?
Mốc nhiều nơi dùng là bé đã hết sốt ít nhất một ngày trọn mà không cần thuốc hạ sốt, đồng thời ăn uống, chơi, ngủ đã gần như bình thường. Một ngày ở đây nghĩa là qua cả buổi chiều và buổi tối, khi sốt hay quay lại. Nếu tối qua bé còn phải dùng thuốc hạ sốt thì sáng nay dù nhiệt độ đẹp, bé vẫn đang trong đợt sốt.
Với một số bệnh có hướng dẫn riêng của ngành y tế, thời gian nghỉ dài hơn và tính theo bệnh chứ không theo nhiệt độ. Bé được chẩn đoán tay chân miệng, thuỷ đậu, cúm hay sốt xuất huyết thì ba mẹ hỏi bác sĩ khi nào bé hết khả năng lây và khi nào được đến chỗ đông trẻ trở lại. Khi bác sĩ đã dặn, ba mẹ nên ghi lại để báo cô lúc gửi lại.
Ngày đầu tiên sau ốm, bé thường vẫn mệt hơn bình thường, dễ quấy và cần ngủ nhiều. Nếu được, ba mẹ chọn gói ngắn cho buổi gửi đầu, tránh gói cả ngày. Khi giao bé, nói rõ với cô: bé vừa sốt mấy ngày, hết sốt từ lúc nào, bác sĩ có dặn gì, bé đang ăn uống thế nào. Những thông tin này giúp cô để ý đúng chỗ, chẳng hạn cho bé uống nước nhiều hơn hay cho nghỉ sớm khi bé đuối sức.
Cũng có những đợt sốt kéo dài khiến ba mẹ phải xin nghỉ nhiều ngày. Đây là lúc nên tính trước phương án dự phòng, vì càng nóng lòng cho bé quay lại lớp sớm, càng dễ gửi bé khi chưa thật khoẻ rồi bé ốm lại.
Sáng hôm gửi bé hơi ấm người: kiểm tra theo trình tự nào
Buổi sáng vội, ba mẹ dễ chỉ sờ trán rồi quyết định. Trình tự dưới đây mất khoảng mười phút mà cho câu trả lời rõ hơn nhiều:
- Để bé ngồi yên trong phòng thoáng vài phút, không vừa chạy nhảy, không vừa ra nắng, rồi đo nhiệt độ bằng nhiệt kế quen dùng ở nhà, đúng cách hướng dẫn của máy.
- Nhìn tổng thể chứ không chỉ con số: bé có chơi không, có đòi ăn không, mắt có lờ đờ không, có ho, chảy mũi, nôn, đi ngoài phân lỏng, nổi ban không.
- Nhớ lại đêm qua: bé có sốt, có phải dùng thuốc hạ sốt, có ngủ chập chờn bất thường không.
- Nếu nhiệt độ ở vùng hâm hấp mà bé vẫn chơi vui, cho bé uống nước, mặc thoáng và đo lại sau khoảng một giờ trước khi quyết định.
- Nếu đo lại vẫn từ khoảng 38 độ trở lên, hoặc bé mệt rõ, hãy giữ bé ở nhà và báo huỷ hoặc đổi lịch với cơ sở càng sớm càng tốt.
- Nếu quyết định vẫn gửi vì bé đã bình thường, báo cô một câu ngắn rằng sáng nay bé hơi ấm, ba mẹ đã đo lại và nhiệt độ bao nhiêu, để cô để ý thêm và gọi khi cần.
Điều quan trọng là quyết định dựa trên tình trạng của bé chứ không dựa trên lịch của ba mẹ. Nghe thì dễ, làm thì khó, nên càng cần một phương án dự phòng được lên sẵn từ trước.
Khi nào đưa bé đi khám ngay, không chờ thêm
Phần lớn các đợt sốt ở trẻ tự lui sau vài ngày. Nhưng có những dấu hiệu mà hướng dẫn chăm sóc trẻ bệnh của Tổ chức Y tế Thế giới và các bác sĩ nhi đều xếp vào loại cần được khám ngay. Gặp một trong những dấu hiệu sau, ba mẹ đưa bé đến cơ sở y tế gần nhất, không cần chờ sốt tự hạ:
- Bé dưới 3 tháng tuổi bị sốt.
- Bé li bì, khó đánh thức, hoặc lơ mơ không tỉnh táo như mọi khi.
- Bé co giật, dù chỉ trong thời gian ngắn.
- Bé không bú được, không uống được, hoặc nôn ra tất cả mọi thứ ăn uống vào.
- Bé thở nhanh, thở rít, thở mệt, thấy lõm vùng dưới xương sườn khi hít vào.
- Da nổi chấm đỏ hoặc mảng tím không mất đi khi căng da, chảy máu cam, chảy máu chân răng.
- Bé đi tiểu rất ít, môi khô, khóc không có nước mắt.
- Sốt cao kéo dài nhiều ngày, hoặc sốt kèm đau bụng nhiều, tay chân lạnh.
Khi đi khám, ba mẹ mang theo ghi chép giờ sốt, mức nhiệt độ, thuốc đã dùng và giờ dùng. Bác sĩ cần đúng những thông tin này, và ba mẹ cũng nên hỏi lại bác sĩ bé cần nghỉ ở nhà bao lâu trước khi đến nơi đông trẻ. Gọi cấp cứu 115 khi bé co giật kéo dài, khó thở nặng hoặc không đánh thức được.
Phương án dự phòng cho những ngày bé sốt mà ba mẹ vẫn phải đi làm
Gửi trẻ theo giờ giải quyết được rất nhiều tình huống của gia đình bận rộn, nhưng không giải quyết được ngày bé ốm. Vì vậy ba mẹ nên lên sẵn danh sách người có thể ở với bé khi cần: ông bà, người thân gần nhà, một người quen đã từng trông bé. Danh sách này nên có từ khi bé còn khoẻ, vì lúc bé sốt giữa đêm không phải là lúc tìm người.
Cũng nên nói chuyện trước ở nơi làm việc về khả năng nghỉ đột xuất hoặc làm việc từ nhà một hai ngày khi con ốm. Nhiều gia đình chia phiên: mẹ nghỉ buổi sáng, ba nghỉ buổi chiều. Cách nào cũng được, miễn đã bàn trước để ngày bé sốt không thành ngày căng thẳng cho cả nhà.
Khi đã đặt lịch gửi mà bé ốm, ba mẹ báo cơ sở càng sớm càng tốt. Hỏi luôn chính sách đổi lịch khi bé ốm để biết có được giữ buổi sang ngày khác không. Một nơi gửi tử tế sẽ hiểu, vì họ cũng muốn bé đến lớp khi đã khoẻ hẳn.
Nếu gia đình ở khu Quận 12 cũ của TP.HCM và cần gửi bé theo giờ khi bé đã khoẻ lại, Mầm Non Theo Giờ tại Global Star School nhận bé từ 6 tháng đến 6 tuổi theo gói 3 giờ, 6 giờ hoặc cả ngày. Khi đăng ký bằng form trên trang, ba mẹ ghi vào ô ghi chú rằng bé vừa ốm dậy để cô xếp buổi gửi nhẹ nhàng hơn.
Câu hỏi thường gặp
Bé sốt nhẹ 37,8 độ nhưng vẫn chơi vui thì có gửi được không?
Mức này thường được xem là hâm hấp. Nhiều nơi gửi sẽ đo lại khi nhận bé và có thể không nhận nếu nhiệt độ tăng lên. An toàn nhất là cho bé ở nhà, uống nước, mặc thoáng, đo lại sau một hai giờ. Nếu vẫn chưa xuống, ba mẹ không nên gửi và theo dõi thêm các dấu hiệu khác.
Bé đang ở lớp thì sốt, cơ sở sẽ làm gì?
Thông thường cô sẽ đo nhiệt độ, cho bé nằm nghỉ ở chỗ thoáng, tách nhẹ khỏi các bạn, cho uống nước và gọi ba mẹ đến đón. Việc cho bé dùng thuốc ở lớp phụ thuộc quy định của từng nơi và phải có sự đồng ý, hướng dẫn rõ ràng từ gia đình. Ba mẹ nên hỏi chính sách này khi đặt chỗ.
Bé hết sốt sáng nay thì chiều có gửi được không?
Nên chờ thêm. Sốt hay quay lại vào buổi chiều tối, và mốc nhiều nơi dùng là hết sốt ít nhất một ngày trọn mà không dùng thuốc hạ sốt. Gửi quá sớm vừa dễ bị gọi đón giữa buổi, vừa dễ làm bé mệt thêm và lây cho bạn.
Mọc răng có gây sốt không, có gửi bé được không?
Mọc răng có thể làm bé quấy, chảy nước dãi, đôi khi hơi ấm người, nhưng các bác sĩ nhi thường lưu ý không nên quy mọi lần sốt cao cho chuyện mọc răng. Nếu bé sốt từ khoảng 38 độ trở lên thì ba mẹ xử lý như một đợt sốt thông thường, giữ bé ở nhà và hỏi bác sĩ khi cần.
Có nên nói dối cô là bé khoẻ để được gửi không?
Không nên. Cô không biết bé đang ốm thì không theo dõi kỹ được, và nếu bệnh chuyển nặng trong buổi, thời gian xử lý bị chậm. Bé còn có thể lây cho các bạn trong lớp. Nói thật giúp cơ sở bảo vệ bé tốt hơn và giữ được lòng tin cho những lần gửi sau.
Cơ sở có được đo nhiệt độ bé khi nhận không?
Có, nhiều nơi đo nhiệt độ và nhìn qua tình trạng sức khoẻ của bé lúc giao nhận như một bước kiểm tra thường lệ. Đây là việc hợp lý và bảo vệ cho tất cả các bé trong lớp. Ba mẹ có thể hỏi trước cơ sở dùng loại nhiệt kế nào và mốc nhiệt độ không nhận là bao nhiêu.