Bé vào lớp giữa buổi thường có một quãng đứng ngoài nhìn các bạn, và điều đó bình thường; với cô có kinh nghiệm, quãng này thường chỉ kéo dài từ vài phút đến khoảng nửa giờ. Bé lạc lõng lâu hay không phụ thuộc vào lúc bé đến, tính cách của bé, và cách cô đưa bé vào nhóm, hơn là vào việc bé đến muộn hơn các bạn.
Ở lớp gửi theo giờ, chuyện đến giữa buổi là thường ngày: ba mẹ có việc từ chín giờ, mười giờ, hoặc từ trưa. Bé bước vào khi nhóm đã chơi được một lúc, đã có cặp bạn quen, đã có trò đang dở. Bài này giải thích bé cảm thấy gì lúc đó, cô làm gì để bé hoà vào, ba mẹ chọn thời điểm và chuẩn bị bé thế nào, và khi nào nên lo.
Bé cảm thấy gì khi bước vào một nhóm đang chơi
Hãy hình dung một người lớn bước vào một bữa tiệc đã bắt đầu, mọi người đang trò chuyện thành từng nhóm. Phần lớn chúng ta sẽ đứng ở rìa một lúc, nhìn quanh, tìm một gương mặt quen hoặc một chỗ để bắt đầu. Trẻ nhỏ cũng vậy, chỉ khác là bé chưa có nhiều cách để bắt chuyện, và bé vừa phải chia tay ba mẹ ở cửa.
Vì thế, bé đến giữa buổi thường làm một trong mấy việc: đứng sát cô, ngồi một góc nhìn các bạn, cầm một món đồ chơi mà không chơi, hoặc khóc. Những phản ứng này không có nghĩa bé không hợp với lớp. Người làm nghề mầm non gặp cảnh này hằng ngày: quan sát trước khi tham gia là một bước tự nhiên khi trẻ vào nhóm mới; bé đang "đọc" nhóm để biết mình sẽ vào bằng cách nào.
Bé đến đầu buổi cũng có bước này, nhưng dễ hơn vì lúc đó các bạn cũng mới đến, chưa ai có trò riêng. Bé đến giữa buổi phải vào một nhóm đã thành hình. Đó là điểm khó thật, nhưng là điểm cô có thể giúp được.
Cô đưa bé vào nhóm đang chơi bằng cách nào
Cho bé thời gian quan sát. Cô không kéo bé vào trò chơi ngay. Cô để bé đứng hay ngồi gần, gọi tên bé, chỉ cho bé các bạn đang làm gì, để bé tự nhìn trước. Ép bé tham gia khi bé chưa sẵn sàng dễ làm bé rút lui lâu hơn.
Bắt đầu bằng chơi cạnh, chưa chơi cùng. Cô đưa cho bé một bộ đồ chơi giống của nhóm và để bé chơi bên cạnh các bạn. Hai bé cùng xếp khối cạnh nhau một lúc thường tự nhìn sang nhau, rồi chia khối, rồi xếp chung. Đây là đường vào nhóm tự nhiên nhất với trẻ dưới bốn tuổi.
Tìm một bạn "dẫn đường". Lớp nào cũng có những bé thân thiện, thích chỉ chỗ cho bạn mới. Cô có thể nhờ bé đó rủ bạn mới chơi, đưa bạn mới đi xem góc tranh. Lời rủ của bạn cùng tuổi thường có sức hơn lời của cô.
Giao cho bé một việc nhỏ. Bé được nhờ phát bóng, cất đồ, tưới cây cùng cô thường thấy mình có chỗ trong lớp. Việc nhỏ cho bé lý do để đi lại, chạm tay vào đồ của lớp và gặp các bạn mà không phải tự bắt chuyện.
Chờ đến lúc chuyển hoạt động. Khi lớp chuyển sang hoạt động nhóm như hát hay kể chuyện, mọi bé bắt đầu lại từ đầu. Đây là lúc bé mới đến dễ hoà vào nhất, vì không còn ai đang có trò riêng. Cô thường mời bé ngồi gần mình trong lúc này.
Đưa bé đến lúc nào trong buổi thì dễ hoà vào
Ba mẹ thường không chọn được giờ có việc, nhưng nếu có chút linh động, thời điểm đưa bé đến ảnh hưởng nhiều tới quãng lạc lõng ban đầu:
| Lúc bé đến | Không khí lớp | Dễ hay khó với bé mới |
|---|---|---|
| Đầu buổi sáng | Các bạn cũng mới đến, chơi rời rạc | Dễ: chưa ai có nhóm riêng |
| Giữa giờ chơi tự do | Nhóm đã thành, trò đang dở | Vừa: cần cô đưa vào bằng chơi cạnh |
| Ngay trước hoạt động nhóm | Lớp sắp tập trung lại | Dễ: bé vào cùng lúc với cả lớp |
| Giữa giờ ăn | Lớp ngồi yên, cô bận chia phần | Khó: ít thời gian cho bé làm quen |
| Giữa giờ ngủ | Lớp tối, yên, không có trò chơi | Khó: bé không có gì để nhìn và làm |
| Sau khi ngủ dậy | Lớp bắt đầu lại nhịp chiều | Khá dễ: các bạn cũng đang khởi động |
Nếu việc của ba mẹ bắt đầu đúng lúc lớp ăn hay ngủ, có thể cân nhắc đưa bé đến sớm hơn một chút để bé kịp làm quen trước khi lớp vào giờ yên. Gọi hỏi cô lớp đang ở khúc nào lúc mình định đến cũng giúp ích.
Tính cách của bé thay đổi cách bé nhập nhóm
Không phải bé nào cũng cần cùng một kiểu giúp đỡ. Có bé vừa vào lớp đã chạy thẳng tới chỗ đông nhất, giành ngay món đồ đẹp nhất. Bé như vậy không lạc lõng, nhưng có thể va chạm với các bạn đang chơi, và cô cần dạy bé hỏi trước khi lấy đồ của bạn. Có bé ngồi một góc rất lâu mới nhích lại gần. Bé như vậy cần thời gian, không cần thúc.
Cũng có bé thích chơi một mình. Bé ngồi xếp hình cả buổi, thỉnh thoảng nhìn sang các bạn, về nhà vẫn kể vui. Với trẻ nhỏ, chơi một mình hay chơi cạnh bạn là kiểu chơi bình thường, không phải dấu hiệu bé bị cô lập. Ba mẹ đừng vì bé chơi một mình mà nghĩ bé không hợp lớp.
Ba mẹ hiểu bé nhà mình nhất. Hãy kể với cô bé thường làm gì khi đến chỗ đông người: bé bám ba mẹ, bé cần được giới thiệu, bé chỉ cần một món đồ chơi quen. Cô biết điều đó sẽ chọn được cách đưa bé vào nhóm hợp hơn, thay vì thử từng cách một trong buổi ngắn.
Bé đến giữa buổi ở mỗi độ tuổi có gì khác
Bé dưới hai tuổi ít bị chuyện "nhóm đã thành" làm khó, vì bé tuổi này chưa chơi theo nhóm thật sự mà chủ yếu chơi một mình hoặc chơi cạnh bạn. Điều bé cần là một người lớn quen dần và một chỗ an toàn để bò, để chạm. Cái khó với bé nhỏ là chia tay người thân, không phải là vào nhóm. Cô giúp bé chủ yếu bằng cách bế, trò chuyện, cho bé chơi gần mình.
Bé từ hai đến bốn tuổi là nhóm dễ thấy cảnh đứng ngoài nhất. Bé đã muốn chơi cùng bạn nhưng chưa có nhiều cách để vào trò, và các bạn cũng chưa biết mời bạn mới. Chơi cạnh, bạn dẫn đường và chờ lúc chuyển hoạt động là ba cách hữu ích nhất với tuổi này.
Bé từ bốn đến sáu tuổi thường có lời để tự vào nhóm: hỏi "mình chơi gì đấy", đề nghị một vai trong trò đóng vai. Nhưng bé lớn cũng nhạy cảm hơn với việc bị từ chối. Nếu một nhóm bạn nói "không cho chơi", bé có thể buồn cả buổi. Cô sẽ giúp bằng cách mở một trò mới cho nhiều bạn cùng tham gia, và dạy cả nhóm cách mời bạn. Ba mẹ có thể tập với bé lớn cách đề nghị khác nếu bị từ chối, như rủ một bạn khác hoặc tự bắt đầu một trò.
Ví dụ giả định: hai bé cùng đến lúc chín giờ
Ví dụ giả định dưới đây cho thấy cùng một giờ đến, hai bé có thể có hai buổi rất khác nhau. Lúc chín giờ, lớp đang giữa giờ chơi góc. Bé thứ nhất, ba tuổi, khá nhút nhát. Mẹ bàn giao nhanh, cô dẫn bé tới góc khối vì mẹ dặn bé thích xếp nhà. Cô đưa bé một rổ khối riêng, ngồi cạnh. Bé xếp một mình khoảng mười lăm phút, rồi một bạn sang mượn khối, hai bé xếp chung. Đến giờ hát, bé ngồi cạnh bạn đó.
Bé thứ hai, cũng ba tuổi, đến cùng lúc nhưng bố ở lại cửa khá lâu, dỗ bé, hứa mua đồ chơi. Khi bố đi, bé khóc to, cô bế bé đi xem cá trong bể. Bé nín, nhưng đứng sát cô suốt giờ chơi góc. Đến giờ hát, bé mới ngồi vào nhóm. Cuối buổi bé đã chơi bóng cùng các bạn.
Cả hai bé đều hoà vào lớp được trong buổi, chỉ khác nhau ở quãng đầu. Ví dụ không có ý so bé nào giỏi hơn, chỉ cho thấy cách bàn giao và thông tin ba mẹ cho cô ảnh hưởng nhiều đến những phút đầu của bé ở lớp.
Ba mẹ chuẩn bị gì để bé vào lớp giữa buổi dễ hơn
Vài việc nhỏ trước và trong lúc bàn giao giúp quãng đứng ngoài của bé ngắn lại:
- Kể trước với bé rằng khi con đến, các bạn đang chơi rồi, con có thể đứng xem trước rồi chơi sau.
- Tập ở nhà câu rủ bạn đơn giản như "cho con chơi với" hay "mình chơi chung nhé", để bé có sẵn một câu.
- Cho bé mang một món đồ chơi nhỏ có thể chia, như vài chiếc xe hay vài con thú, để bé có cớ lại gần bạn.
- Bàn giao bình thản và ngắn, không kéo dài ở cửa khi lớp đang chơi.
- Nói với cô bé thích trò gì để cô dẫn bé tới góc đó trước.
- Hỏi cô lúc đón bé đã chơi với ai, để lần sau nhắc tên bạn đó với bé.
Với bé gửi đều đặn cùng một khung giờ, những lần sau bé thường gặp lại một số bạn quen. Ba mẹ có thể hỏi cơ sở xem có thể xếp bé vào cùng nhóm hay cùng cô qua các buổi không.
Khi nào quãng lạc lõng đáng để ba mẹ hỏi thêm
Phần lớn bé vào giữa buổi đều hoà vào được trong buổi, có khi ngay buổi đầu, có khi sau vài lần gửi. Ba mẹ nên hỏi thêm khi bé đã gửi nhiều buổi mà cô vẫn kể bé ngồi một mình suốt buổi, không chơi gì, không ăn, hoặc khóc gần như liên tục. Lúc đó, điều cần làm là trao đổi với cô để tìm nguyên nhân: giờ đưa đến có rơi vào lúc khó không, nhóm có quá đông không, bé có va chạm gì với bạn không.
Cũng nên để ý nếu bé về nhà có những thay đổi kéo dài: không muốn đi gửi dù trước đó vui, kể về một bạn hay một người lớn làm bé sợ, ngủ không yên. Những điều này cần được hỏi cơ sở thẳng thắn và bình tĩnh. Nếu bé có khó khăn kéo dài trong việc chơi với bạn ở mọi nơi, không riêng lớp gửi, ba mẹ có thể hỏi ý kiến bác sĩ nhi hoặc chuyên gia về phát triển trẻ; trang này không đánh giá hay chẩn đoán.
Một bé đứng ngoài nhóm mười phút đầu buổi không phải chuyện đáng lo; một bé đứng ngoài suốt nhiều buổi mới là điều nên tìm hiểu. Ba mẹ ở khu Quận 12 cũ, TP.HCM có thể tìm hiểu Mầm Non Theo Giờ tại Global Star School, bốn cơ sở Hiệp Thành, Thạnh Lộc, Hà Huy Giáp, An Phú Đông. Khi đăng ký trên trang chủ, ba mẹ có thể ghi vào ô ghi chú bé thường cần làm quen thế nào để cô chuẩn bị trước khi bé đến.
Câu hỏi thường gặp
Bé đến lớp muộn hơn các bạn có bị các bạn không chơi cùng không?
Trẻ nhỏ hiếm khi cố ý loại bạn đến muộn; các bé chỉ đang mải trò của mình. Khi cô đưa bé vào bằng cách chơi cạnh hoặc chờ lúc lớp chuyển hoạt động, các bạn thường nhận bé vào nhóm khá nhanh.
Bé ngồi một mình suốt buổi đầu có sao không?
Buổi đầu, việc bé ngồi quan sát là bình thường, nhất là với bé nhút nhát. Nếu bé ăn uống được và không khóc nhiều, có thể bé đang làm quen theo cách của mình. Nếu nhiều buổi sau vẫn vậy, ba mẹ trao đổi thêm với cô.
Có nên đưa bé đến đúng lúc lớp đang ngủ trưa không?
Nên tránh nếu được, vì lớp tối và yên, bé mới đến không có gì để làm và dễ khóc làm thức giấc các bạn. Nếu bắt buộc, báo trước để cô sắp chỗ cho bé chơi yên một mình cho đến khi lớp dậy.
Làm sao để bé có bạn quen khi chỉ gửi thỉnh thoảng?
Gửi cùng một khung giờ và cùng một cơ sở giúp bé hay gặp lại các bạn gửi đều. Hỏi cô bé đã chơi với ai, nhắc tên bạn đó với bé trước lần gửi sau. Một gương mặt quen giúp bé vào lớp dễ hơn nhiều.
Bé quá hăng, vào lớp là giành đồ của bạn thì sao?
Nhiều bé phản ứng với chỗ lạ bằng cách hành động nhanh. Cô sẽ dạy bé hỏi trước, chờ lượt, và đưa bé đồ chơi riêng. Ba mẹ tập ở nhà câu hỏi mượn đồ và nói trước với bé về chuyện chờ lượt ở lớp.
Cô có đủ thời gian để giúp bé mới khi lớp đông không?
Lớp tốt thường có đủ người để một cô dành vài phút cho bé mới. Khi đặt chỗ, ba mẹ có thể hỏi lớp có bao nhiêu cô vào khung giờ đó và ai sẽ nhận bé, để biết bé có người đón tiếp lúc đến.