Cách nhanh nhất để biết một lớp gửi theo giờ có nếp thật hay chỉ trông trẻ cho qua giờ là xin lịch sinh hoạt của lớp rồi đối chiếu với những gì thấy khi đến xem: lớp có khúc nhận bé, chơi theo góc, vận động, ăn, nghỉ, trả bé rõ ràng và cô làm đúng như vậy không. Lớp có lịch nhưng không theo, hoặc không có lịch nào ngoài "các bé chơi", là dấu hiệu nên cân nhắc trước khi gửi bé đều đặn.
Chuyện này quan trọng nhất khi gia đình định gửi bé lâu dài, vài buổi mỗi tuần trong nhiều tháng. Một buổi gửi lẻ ở nơi thiếu nếp có thể vẫn qua êm; hàng chục buổi thì nếp của lớp sẽ thành nếp của bé. Bài này đi qua từng khúc của một lịch mẫu, chỉ ra mỗi khúc nên nhìn gì để đánh giá, và những chỗ lớp theo giờ khác lớp mầm non chính khoá. Giờ giấc cụ thể mỗi nơi một khác; thứ đáng xét là trình tự và cách lớp làm.
Vì sao lịch sinh hoạt là thước đo của một lớp gửi theo giờ
Thoạt nghe, gửi theo giờ có vẻ tự do: bé đến lúc nào, về lúc nào cũng được, nên lớp chắc cũng không cần lịch. Thực tế ngược lại. Chính vì trẻ ra vào liên tục, lớp càng cần một nhịp cố định để không rối. Nếu không có khung, mỗi lần một bé mới đến là cả lớp dừng lại, mỗi lần một bé về là cả nhóm xao động, và đến giờ ăn hay giờ ngủ thì không ai chắc phải làm gì.
Với trẻ nhỏ, sự lặp lại giúp bé thấy an toàn. Bé chưa xem đồng hồ được, nhưng bé hiểu rằng sau khi chơi ở góc khối là đến lúc rửa tay, sau khi rửa tay là ngồi vào bàn ăn. Một bé gửi theo giờ dù chỉ đến vài buổi mỗi tháng, nếu buổi nào cũng gặp cùng một trình tự, sẽ quen lớp nhanh hơn bé mỗi lần đến lại gặp một kiểu khác.
Lịch cố định cũng giúp cô làm việc an toàn. Cô biết lúc nào lớp đông nhất để chia người, lúc nào trẻ hay mệt để giảm hoạt động mạnh, lúc nào cần đếm lại số trẻ. Khi ba mẹ gọi hỏi bé đang làm gì, cô trả lời được ngay vì giờ đó lớp đang ở khúc nào là việc đã định sẵn.
Lịch mẫu để đối chiếu khi đi xem lớp
Bảng dưới là một lịch mẫu, giả định lớp mở từ sáng sớm đến tối. Ba mẹ mang nó theo khi đi xem lớp để so: lịch của nơi đó có đủ các khúc này không, và cột cuối có được làm thật không:
| Khung giờ (ví dụ) | Khúc trong ngày | Bé làm gì | Cô chú ý gì |
|---|---|---|---|
| Sáng sớm | Nhận bé | Chào cô, cất đồ, chơi nhẹ ở góc yên tĩnh | Hỏi tình trạng bé, ghi lời dặn, đếm trẻ |
| Giữa buổi sáng | Chơi tự do theo góc | Chọn góc khối, góc tranh, góc đóng vai, góc sách | Quan sát, chơi cùng bé mới, giữ an toàn |
| Cuối buổi sáng | Hoạt động nhóm và vận động | Hát, kể chuyện, nặn, chạy nhảy ở sân hoặc phòng vận động | Chia nhóm theo tuổi, cho bé nghỉ khi mệt |
| Trưa | Bữa trưa | Rửa tay, ăn ở bàn nhỏ, tự xúc nếu biết | Để ý dị ứng, ghi bé ăn được bao nhiêu |
| Đầu chiều | Nghỉ trưa | Ngủ hoặc nằm nghỉ yên | Kiểm tra giấc ngủ định kỳ, ghi giờ ngủ dậy |
| Chiều | Ăn xế, chơi lại | Ăn nhẹ, chơi góc hoặc hoạt động nhẹ | Chuẩn bị đồ của bé sắp về |
| Chiều muộn đến tối | Chuẩn bị về | Chơi yên, đọc truyện, chờ ba mẹ | Bàn giao đúng người, kể lại buổi của bé |
Ba mẹ để ý rằng lịch không có khúc nào kéo dài quá lâu. Trẻ nhỏ khó ngồi yên một chỗ lâu, nên lớp tốt thường đổi hoạt động sau một quãng ngắn và xen kẽ động với tĩnh.
Khúc nhận bé: lớp có quy trình hay chỉ nhận cho xong
Khúc nhận bé ngắn nhưng nói lên nhiều điều. Ở lớp có nếp, cô hỏi đêm qua bé ngủ thế nào, sáng đã ăn chưa, có gì khác thường không; cô cất túi đồ, ghi lời dặn và giờ hẹn đón vào sổ, kiểm lại người sẽ đón bé hôm đó. Ở lớp làm cho xong, bé được bế qua cửa, túi đồ đặt đâu đó, lời dặn chỉ nằm trong trí nhớ của một người.
Khi đi xem lớp, ba mẹ có thể đứng gần cửa một lúc vào giờ đón buổi sáng. Để ý xem có sổ hay bảng ghi nhận trẻ không, cô có hỏi ba mẹ khác những câu như trên không, và bé mới đến được đưa vào góc yên tĩnh hay bị thả ngay giữa nhóm đông. Những việc này không cần cơ sở vật chất đắt tiền; chúng chỉ cần một lớp có quy trình và người làm theo.
Với gia đình gửi bé đều, khúc này còn là chỗ thông tin đi từ nhà vào lớp mỗi sáng. Một lớp nhận bé cẩn thận sẽ biết hôm nay bé ngủ ít, đang mọc răng hay vừa có chuyện buồn, và điều chỉnh cho bé cả ngày. Lớp nhận vội thì những điều đó mất ngay ở cửa.
Buổi sáng: chơi tự do rồi đến hoạt động nhóm
Phần lớn buổi sáng ở lớp mầm non dành cho chơi, và đó không phải thời gian bị bỏ phí. Ở các góc chơi, bé tự chọn việc mình thích: xếp khối thành nhà, đút búp bê ăn, tô màu, lật sách tranh. Cô đi giữa các góc, gợi ý khi bé bí, can khi hai bé giành nhau một món đồ, và ghi nhận bé hứng thú với gì để kể lại cho ba mẹ.
Sau quãng chơi tự do, lớp thường có một hoạt động nhóm ngắn do cô dẫn: hát một bài có động tác, nghe kể chuyện, làm một món thủ công đơn giản, chơi trò đoán tên con vật. Hoạt động này ngắn với bé nhỏ và dài hơn một chút với bé lớn. Bé gửi theo giờ không bắt buộc phải tham gia; bé chỉ muốn ngồi xem thì cô để bé xem.
Cuối buổi sáng là lúc vận động. Lớp có sân thì ra sân khi trời còn mát, lớp không có sân hoặc trời mưa thì dùng phòng vận động hay khoảng trống trong lớp: bò qua đường hầm vải, nhảy qua vòng, ném bóng vào rổ. Vận động trước bữa trưa giúp bé ăn ngon và ngủ dễ hơn. Ở TP.HCM nắng gắt về trưa, nên giờ ra sân thường được dời sớm hoặc dời sang chiều muộn.
Buổi trưa và đầu chiều: ăn, nghỉ, rồi chơi lại
Giờ ăn trưa bắt đầu bằng rửa tay. Bé ngồi bàn nhỏ theo nhóm tuổi, bé biết tự xúc thì tự xúc, bé nhỏ thì cô đút. Cô để ý những bé có ghi chú dị ứng hay ăn riêng, và ghi lại bé ăn được nhiều hay ít. Bé gửi theo giờ mang đồ ăn riêng thì cô hâm và cho bé ăn cùng giờ với bạn để bé không thấy mình khác.
Sau bữa trưa là giờ nghỉ. Lớp tắt bớt đèn, kéo rèm, trải nệm hoặc chiếu. Bé buồn ngủ thì ngủ, bé không ngủ được thì nằm yên hoặc chơi rất nhẹ ở một góc để không đánh thức bạn. Với bé gửi theo giờ, giấc ngủ trưa ở lớp thường là phần khó nhất; cách giúp bé ngủ đã có trong mục ăn ngủ của trang, ở đây chỉ nói rằng giờ nghỉ là một khúc cố định trong ngày, và cô vẫn trông lớp suốt lúc trẻ ngủ.
Ngủ dậy, bé đi vệ sinh, rửa mặt, uống nước, ăn bữa phụ. Buổi chiều thường nhẹ hơn buổi sáng: chơi lại các góc, nghe nhạc, xem tranh, một hoạt động ngoài trời ngắn khi nắng đã dịu. Đây cũng là lúc nhiều bé gửi nửa ngày được đón về và một số bé khác mới đến, nên cô chú ý nhiều hơn tới chuyện đếm trẻ và bàn giao.
Dấu hiệu lớp chỉ trông cho qua giờ khi nhìn vào một ngày
Không có lịch bằng chữ, hoặc có mà không ai theo. Hỏi giờ này lớp đang làm gì mà cô phải nghĩ mới trả lời, hay lịch dán tường ghi giờ vận động mà trẻ vẫn ngồi trước màn hình, là dấu hiệu nếp chỉ có trên giấy.
Trẻ ngồi trước tivi, điện thoại trong phần lớn thời gian. Màn hình là cách giữ trẻ yên rẻ nhất. Một lớp có nếp dùng góc chơi, sách, vận động; màn hình nếu có chỉ là phần rất nhỏ.
Giờ ăn, giờ ngủ trôi theo ngẫu hứng. Bé đói thì cho ăn, bé ngủ gục thì cho nằm ở đâu cũng được, không có giờ nghỉ chung, không ai ghi bé ăn ngủ bao nhiêu.
Khúc trả bé không kiểm người đón và không có gì để kể. Cô trao bé cho bất kỳ ai đứng ở cửa, không có ghi chép trong ngày, hỏi bé hôm nay ăn được bao nhiêu thì cô không biết. Ở lớp có nếp, cô gom đồ, ghi xong buổi của bé, kiểm người đón rồi mới trao và kể lại vài điều chính.
Không bao giờ đếm lại trẻ khi chuyển chỗ. Lớp có trẻ ra vào liên tục mà không đếm khi ra sân, vào phòng ăn, khi có bé được đón là lớp thiếu một thói quen an toàn cơ bản.
Những việc lặp lại suốt ngày: chỗ cho thấy lớp làm thật
Bên cạnh các khúc lớn, có những việc nhỏ diễn ra nhiều lần trong ngày mà lịch thường không ghi. Rửa tay là một: trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh, sau giờ ra sân, sau khi chơi cát hay nặn đất. Uống nước là việc thứ hai: cô nhắc bé uống sau mỗi lần vận động, nhất là những ngày nóng. Thay bỉm, nhắc đi vệ sinh, lau mũi, thay áo ướt mồ hôi cũng lặp lại theo nhịp riêng của từng bé.
Một việc ba mẹ ít thấy nhưng rất quan trọng là đếm trẻ. Ở lớp mà trẻ ra vào liên tục, cô đếm lại mỗi khi lớp chuyển chỗ, chẳng hạn từ phòng ra sân hay từ sân vào phòng ăn, và mỗi khi có bé được đón hay có bé mới đến. Cô cũng dọn đồ chơi rơi trên lối đi, lau nước đổ, kiểm tra cửa đóng, những việc nhỏ giúp lớp an toàn suốt ngày.
Những việc này giải thích vì sao một cô không thể trông quá nhiều trẻ, và vì sao lớp tốt luôn có người lớn đủ để một người dẫn hoạt động trong khi người khác lo các việc nhỏ. Khi đi xem lớp, ba mẹ có thể để ý xem những việc ấy có diễn ra đều đặn không.
Lớp theo giờ khác lớp mầm non chính khoá ở đâu trong một ngày
Điểm khác lớn nhất là lớp theo giờ không có một nhóm trẻ cố định. Hôm nay lớp có bé gửi cả ngày, bé gửi ba giờ buổi sáng, bé gửi sáu giờ từ trưa. Cô phải giữ nhịp chung trong khi trẻ ra vào, và mỗi bé mới đến lại cần một quãng làm quen ngắn. Lớp chính khoá thì cả nhóm vào cùng lúc, về gần cùng lúc, cô theo một kế hoạch học dài ngày.
Vì vậy, hoạt động nhóm ở lớp theo giờ thường ngắn, tự trọn trong một buổi, không nối tiếp từ hôm trước sang hôm sau. Một bé chỉ đến thứ Bảy vẫn tham gia được trò chơi hôm đó mà không cần biết các bạn đã làm gì đầu tuần. Lớp chính khoá thì có chủ đề kéo dài nhiều tuần, bé đi đều mới theo kịp.
Ba mẹ nên hiểu điều này để kỳ vọng đúng. Một ngày ở lớp theo giờ là một ngày được chăm sóc an toàn, được chơi, được ăn ngủ đều đặn, được ở cạnh bạn cùng tuổi. Nó không thay được một năm học có kế hoạch. Nếu gia đình cần bé đi học đều để chuẩn bị vào lớp Một, mầm non chính khoá vẫn là lựa chọn phù hợp hơn. Ba mẹ ở khu Quận 12 cũ, TP.HCM có thể tìm hiểu Mầm Non Theo Giờ tại Global Star School, bốn cơ sở Hiệp Thành, Thạnh Lộc, Hà Huy Giáp, An Phú Đông. Ba mẹ có thể hỏi lịch sinh hoạt từng khung giờ khi đăng ký trên trang chủ.
Câu hỏi thường gặp
Nơi gửi trẻ không có lịch sinh hoạt bằng chữ thì có đáng lo không?
Đáng hỏi kỹ thêm. Lớp nhỏ có thể chưa in lịch, nhưng cô phải trả lời được ngay mỗi khung giờ lớp làm gì. Nếu không ai nói được lớp ăn, ngủ, vận động lúc nào, nhiều khả năng ngày của trẻ trôi theo ngẫu hứng, không hợp để gửi bé đều đặn.
Định gửi bé đều đặn thì nên đến xem lớp vào giờ nào?
Nên xem ít nhất một lần vào giờ nhận trẻ buổi sáng và một lần vào giờ chơi hoặc vận động, vì đó là lúc thấy rõ lớp có quy trình hay không. Nếu được, xem thêm giờ trả bé buổi chiều để biết cô bàn giao và ghi chép ra sao.
Làm sao biết lịch của nơi gửi có hợp với bé nhà mình không?
So lịch đó với nhịp ăn ngủ ở nhà của bé. Nếu giờ ngủ trưa ở lớp lệch quá xa giờ bé quen, hoặc lớp ăn quá muộn so với lúc bé hay đói, hãy hỏi cô có điều chỉnh riêng được không trước khi chốt khung giờ gửi.
Lớp theo giờ có dạy theo chủ đề như trường mầm non không?
Thường có hoạt động theo chủ đề nhưng ngắn, gói gọn trong ngày, để bé đến buổi nào cũng tham gia được. Lớp không có chương trình nối nhiều tuần như lớp chính khoá, nên ba mẹ đừng chờ bé học theo tiến độ.
Một ngày ở lớp có quá dài với bé dưới hai tuổi không?
Có thể dài nếu bé chưa quen. Bé nhỏ mệt nhanh khi ở nơi đông và lạ, nên những lần đầu ba mẹ nên chọn gói ngắn, tăng dần. Nếu bắt buộc gửi cả ngày, hãy dặn cô cho bé nghỉ nhiều hơn và đón đúng giờ.
Ba mẹ có được xem lớp sinh hoạt trước khi gửi không?
Nhiều nơi cho ba mẹ đến xem vào một khung giờ hẹn trước, thường là giờ chơi để không ảnh hưởng giờ ăn ngủ của trẻ. Xem tận mắt một buổi giúp ba mẹ hình dung lịch thật, tốt hơn chỉ nghe kể qua điện thoại.