Nên gửi con theo giờ khi ba mẹ cần những khoảng rảnh tay ngắn hoặc không đều, bé đã đủ khoẻ để ở nơi đông trẻ, và có một nơi gửi đáng tin trong quãng đường hợp lý. Không nên chọn gửi theo giờ làm giải pháp chính khi ba mẹ đã cần người trông đủ năm ngày mỗi tuần, vì lúc đó một chỗ học cố định thường hợp với bé hơn.
Câu hỏi "có nên không" ít khi có đáp án đúng cho mọi nhà. Thứ quyết định là năm điều cụ thể: nhu cầu thời gian của gia đình, tính khí và sức khoẻ của bé, những người hỗ trợ đang có, nơi gửi gần nhà ra sao, và ba mẹ có sẵn sàng cho giai đoạn bé làm quen không. Bài này đi qua từng câu hỏi, kèm cách tự trả lời, để ba mẹ đi tới quyết định của riêng nhà mình.
Câu hỏi 1: Gia đình cần bao nhiêu giờ, và có đều đặn không?
Bắt đầu bằng con số thật. Ba mẹ thử ghi lại trong hai đến bốn tuần: những lúc nào thật sự cần người trông bé mà không có ai. Có nhà phát hiện ra mình chỉ cần chiều thứ ba và sáng thứ bảy; có nhà nhận ra tháng nào cũng có ba bốn ngày đột xuất vì họp, vì đi công tác, vì con lớn ốm phải đưa đi khám.
Nếu nhu cầu là vài buổi mỗi tuần hoặc vài ngày rải rác mỗi tháng, gửi theo giờ là lựa chọn tự nhiên, vì ba mẹ chỉ trả cho thời gian dùng. Nếu nhu cầu đã lên tới gần như cả tuần, tính ra mỗi tuần năm ngày, mỗi ngày tám chín giờ, thì gửi theo giờ dần mất ý nghĩa: bé ở lớp như học chính khoá nhưng không có lớp cố định, không có cô theo dõi lâu dài, và tổng chi phí theo lượt thường không hợp lý bằng một chỗ học theo tháng.
Giữa hai đầu đó là vùng xám: ba ngày một tuần, hoặc cả tuần nhưng chỉ trong một tháng hè. Với vùng xám, câu hỏi tiếp theo về tính khí của bé sẽ giúp nghiêng cán cân.
Khi ghi, nên tách hai loại nhu cầu. Loại đoán trước được: lịch họp cố định, ca làm xoay vòng có lịch từ đầu tháng, lớp học buổi tối của ba hoặc mẹ. Loại đột xuất: sếp gọi họp gấp, người nhà nằm viện, ông bà về quê. Loại đoán trước được cho phép đặt chỗ sớm, gửi đều, bé quen nhanh. Loại đột xuất cần một nơi đã quen sẵn và nhận đặt chỗ gấp. Một gia đình có cả hai loại thì gửi theo giờ càng hợp, miễn là bé đã được gửi thử trước để những ngày đột xuất không biến thành ngày đầu tiên.
Câu hỏi 2: Bé nhà mình đón người lạ, chỗ lạ thế nào?
Có bé bước vào phòng lạ là chạy ngay tới chỗ đồ chơi; có bé bám chân mẹ cả buổi ở nhà người quen. Không có kiểu nào tốt hơn kiểu nào, đó là khác biệt tính khí bình thường. Nhưng với gửi theo giờ, nơi mà mỗi lần đến bé có thể gặp cô khác và bạn khác, tính khí có ý nghĩa thực tế.
Bé dạn người thường thích nghi với gửi theo giờ khá nhanh, kể cả gửi rải rác. Bé nhút nhát, chậm làm quen vẫn gửi được, nhưng cần ba điều: gửi đều đặn vào cùng ngày trong tuần, cố gắng gặp cùng một cô, và vài buổi đầu ngắn. Gửi một bé nhút nhát theo kiểu "khi nào cần thì gửi", mỗi tháng một lần, mỗi lần cả ngày, dễ biến mỗi lần gửi thành lần đầu tiên.
Ba mẹ có thể tự quan sát bằng cách nhớ lại lần bé tới nhà người quen, đi sinh nhật bạn, đi chơi khu vui chơi trong nhà: bé mất bao lâu để rời ba mẹ, có quay lại tìm thường xuyên không. Đó là gợi ý tốt hơn mọi bài trắc nghiệm.
Tuổi cũng ảnh hưởng tới cách bé phản ứng. Nhiều bé từ khoảng tám, chín tháng tới gần hai tuổi trải qua giai đoạn lo âu khi xa người thân, khóc nhiều hơn khi ba mẹ rời đi dù trước đó vẫn chịu người lạ bế. Đây là một mốc phát triển thường gặp, không phải dấu hiệu bé "khó nuôi". Gửi trong giai đoạn này vẫn được, chỉ cần ba mẹ chuẩn bị tinh thần rằng tuần đầu sẽ có nước mắt và chọn nơi có cô đủ kiên nhẫn ôm bé lâu hơn một chút.
Câu hỏi 3: Bé có đang ở giai đoạn sức khoẻ phù hợp không?
Bé ở nơi đông trẻ sẽ tiếp xúc với nhiều mầm bệnh hơn ở nhà. Đây là sự thật của mọi nhà trẻ, không riêng gửi theo giờ. Bé mới gửi thường có giai đoạn hay sổ mũi, ho vặt trong vài tháng đầu. Với gửi theo giờ, vì tiếp xúc ít và rải rác hơn, mức độ thường nhẹ hơn, nhưng không bằng không.
Những lúc nên cân nhắc lùi việc gửi: bé vừa ốm dậy còn mệt, bé đang trong đợt tiêm phòng có thể sốt, trong nhà có em bé sơ sinh mà bé lớn mang bệnh về sẽ lây cho em, hoặc khu vực đang có đợt bệnh truyền nhiễm ở trẻ như tay chân miệng. Với tay chân miệng, khi trường học hay khu phố đang có ca bệnh, ba mẹ có thể hỏi thẳng nơi gửi xem tuần này lớp có bé nào phải nghỉ vì bệnh không rồi mới quyết định gửi; bé đã có dấu hiệu nghi ngờ thì để bé ở nhà và đưa đi khám.
Với bé có bệnh nền, dị ứng nặng hay nhu cầu chăm sóc đặc biệt, ba mẹ nên hỏi ý kiến bác sĩ đang theo dõi bé trước, rồi báo đầy đủ cho cơ sở để cơ sở cho biết họ có đáp ứng được không. Nơi gửi trung thực sẽ nói thẳng nếu họ không đủ điều kiện.
Câu hỏi 4: Những người hỗ trợ khác đang có là ai?
Gửi theo giờ hiếm khi là lựa chọn duy nhất. Đặt nó cạnh các nguồn hỗ trợ khác của gia đình sẽ thấy rõ chỗ của nó:
| Nguồn hỗ trợ | Khi nào hợp | Khi nào gửi theo giờ đỡ hơn |
|---|---|---|
| Ông bà ở cùng hoặc gần | Trông vài giờ ngắn, bé quen | Ông bà mệt, có việc riêng, hoặc cần nghỉ cả ngày |
| Người giúp việc | Việc nhà kèm để mắt tới bé | Người giúp việc nghỉ phép, về quê dịp Tết |
| Bảo mẫu riêng tại nhà | Trông kèm một, nhu cầu nhiều giờ | Chỉ cần vài buổi, không đủ việc để thuê người |
| Nhà trẻ cả năm | Gửi đều năm ngày một tuần | Trường nghỉ hè, nghỉ lễ, hoặc ba mẹ cần thêm giờ ngoài giờ trường |
| Ba mẹ đổi ca cho nhau | Lịch làm hai người lệch nhau | Hai lịch trùng vào nhau một vài ngày |
Nhiều gia đình dùng gửi theo giờ như lớp lót: ông bà vẫn là chỗ dựa chính, nhưng những ngày ông bà không trông được thì đã có một nơi bé quen. Cách dùng này đòi hỏi bé được gửi thử vài lần trước khi thật sự cần, để ngày cần tới bé không phải vừa gặp chuyện gấp vừa gặp chỗ lạ.
Câu hỏi 5: Gần nhà có nơi đủ tin cậy chưa, và ba mẹ có sẵn sàng cho giai đoạn làm quen?
Quyết định gửi chỉ có ý nghĩa khi có nơi để gửi. Một nơi đủ tin cậy là nơi ba mẹ đã tới tận chỗ, đã hỏi về giấy phép, số cô, quy trình đón trả, cách xử lý khi bé ốm, và thấy câu trả lời rõ ràng. Nơi đó còn phải nằm trong quãng đường mà người đón đi được trong giờ cao điểm. Nơi tốt mà xa quá thì ngày mưa, ngày kẹt xe sẽ biến thành ngày căng thẳng.
Phần thứ hai thường bị bỏ qua: chính ba mẹ có sẵn sàng không. Lần gửi đầu, bé có thể khóc lúc chia tay. Một số ba mẹ quyết định rất nhanh rằng "con chưa hợp" sau một buổi bé khóc, trong khi thực tế phần lớn trẻ cần vài lần mới quen. Nếu ba mẹ biết mình khó chịu đựng cảnh đó, nên chọn bắt đầu vào một giai đoạn không gấp, có thời gian thử từ từ.
Nếu sau năm câu hỏi mà phần lớn câu trả lời nghiêng về "có", gửi theo giờ đáng thử. Nếu phần lớn là "chưa", không có gì sai khi chờ thêm vài tháng hay chọn nguồn hỗ trợ khác.
Ba gia đình, ba câu trả lời khác nhau
Nhà thứ nhất: mẹ làm tự do, ba đi làm giờ hành chính, ông bà ở quê. Mẹ nhận việc theo dự án, có tuần rảnh, có tuần ngập việc, cần vài buổi tập trung không bị gián đoạn. Bé hai tuổi rưỡi, dạn người. Với nhà này, gửi theo giờ hai buổi sáng cố định mỗi tuần, cộng thêm vài buổi khi việc dồn, là cách dùng rất hợp: bé có nhịp quen, mẹ có giờ làm, gia đình không phải trả cho những ngày không cần.
Nhà thứ hai: hai ba mẹ làm ca ở khu công nghiệp, bà nội ở cùng. Bà trông bé là chính, nhưng có những tuần ca của ba và mẹ trùng nhau vào ca đêm, bà phải thức trông bé một mình liên tục. Ở đây gửi theo giờ không thay bà mà để bà nghỉ: một buổi chiều mỗi tuần bé đi gửi, bà có thời gian đi chợ, đi khám, ngủ bù. Gia đình nên chọn nơi gần nhà để bà đưa đón được bằng xe máy quãng ngắn.
Nhà thứ ba: cả ba và mẹ làm toàn thời gian, chưa có ai trông bé. Nhu cầu là năm ngày một tuần, mỗi ngày từ bảy giờ sáng tới năm giờ chiều. Với nhà này, gửi theo giờ chỉ là giải pháp tạm trong vài tuần chờ tìm chỗ học cố định. Kéo dài nhiều tháng thì bé thiếu cô và lớp quen, gia đình cũng tốn hơn. Câu trả lời đúng ở đây là tìm nhà trẻ, và giữ gửi theo giờ cho những ngày nhà trẻ nghỉ.
Những dấu hiệu sau vài lần gửi cho biết bé đang hợp hay chưa
Thời gian khóc lúc chia tay ngắn dần. Lần đầu khóc lâu, lần thứ ba thứ tư ngắn hơn rõ là dấu hiệu bé đang quen. Khóc lâu như nhau hoặc dài hơn sau nhiều lần thì nên xem lại nhịp gửi hoặc nơi gửi.
Bé kể về lớp, nhắc tên cô hoặc bạn. Bé lớn hơn hai tuổi bắt đầu kể chuyện ở lớp, đôi khi rất vụn: một món đồ chơi, một bạn đánh rơi cơm. Những mẩu chuyện đó cho thấy bé đã có chỗ đứng trong nhóm.
Giấc ngủ và bữa ăn ở nhà không xáo trộn kéo dài. Ngày gửi bé mệt hơn, ngủ sớm hơn là bình thường. Nếu giấc ngủ ban đêm rối loạn nhiều tuần, bé hay giật mình, thì nên trao đổi với cô và cân nhắc giảm thời lượng.
Báo cáo của cô khớp với những gì ba mẹ thấy. Cô nói bé ăn tốt mà về nhà bé đói lả, cô nói bé ngủ ngon mà bé mệt rã rời, thì cần hỏi kỹ hơn. Sự khớp giữa lời cô và điều ba mẹ quan sát là thước đo niềm tin.
Ba mẹ thấy nhẹ đầu hơn. Gửi theo giờ là để gia đình dễ thở hơn. Nếu mỗi lần gửi ba mẹ đều thấp thỏm cả buổi, đó cũng là một tín hiệu cần nhìn lại, có thể là nơi gửi, có thể là thời điểm.
Ba mẹ muốn thử gửi bé một buổi ngắn trong khuôn viên trường mầm non có thể tham khảo Mầm Non Theo Giờ tại Global Star School và để lại thông tin trong form trên trang.
Câu hỏi thường gặp
Gửi con theo giờ có làm bé thiếu gắn bó với ba mẹ không?
Gắn bó giữa bé và ba mẹ được xây từ chất lượng thời gian ở bên nhau và sự đáp ứng khi bé cần, không mất đi vì bé ở với người trông khác vài giờ. Điều quan trọng là chia tay rõ ràng, đón đúng hẹn, và dành thời gian trọn vẹn với bé sau khi đón.
Bé dưới một tuổi có nên gửi theo giờ không?
Gửi được nếu nơi gửi có nhóm và cô riêng cho trẻ nhỏ, có chỗ ngủ an toàn, và ba mẹ báo kỹ nếp bú, ngủ của bé. Với bé quá nhỏ, nhiều gia đình chọn buổi ngắn, đều đặn, và hỏi bác sĩ nếu bé sinh non hoặc có vấn đề sức khoẻ.
Gửi bao nhiêu lần thì biết bé hợp hay không?
Thường cần ít nhất ba đến năm lần gửi, cách nhau không quá xa, mới đủ để nhận xét. Một lần đầu khóc nhiều không nói lên điều gì; xu hướng qua nhiều lần mới đáng để ý.
Gửi theo giờ có thay được việc đi nhà trẻ không?
Thay được trong một số giai đoạn ngắn, nhưng không thay được về lâu dài nếu gia đình cần người trông cả tuần. Đi nhà trẻ cố định cho bé lớp, cô và bạn quen, cùng chương trình theo năm học mà gửi theo giờ không có.
Ông bà phản đối việc gửi thì nên làm gì?
Nên nói rõ lý do cụ thể, như ông bà cần nghỉ hay bé cần chơi với bạn, và mời ông bà cùng đến xem nơi gửi. Nhiều ông bà yên tâm hơn khi tận mắt thấy phòng ốc, bếp và cách cô đón bé.
Có nên gửi thử khi chưa thật sự cần không?
Nên, nhất là với gia đình hay có việc đột xuất. Gửi thử một hai buổi ngắn lúc không gấp giúp bé có sẵn một nơi quen, để khi cần gửi gấp bé không phải vừa xa ba mẹ vừa gặp chỗ hoàn toàn lạ.