Ba mẹ làm việc tại nhà vẫn thường cần gửi con theo giờ, vì ở cùng nhà không có nghĩa là trông được bé: một đứa trẻ dưới sáu tuổi cần người để mắt và chơi cùng gần như liên tục, còn công việc cần những khoảng tập trung không bị cắt ngang. Gửi theo giờ vào đúng những khung nặng việc nhất thường là cách giữ được cả hai mà không phải gửi bé cả ngày.
Nhiều ba mẹ chuyển sang làm từ xa, làm tự do, bán hàng trực tuyến hay mở tiệm nhỏ tại nhà với ý nghĩ sẽ có thêm thời gian cho con. Điều đó đúng một phần. Phần còn lại là những cuộc họp trực tuyến bị cắt ngang bởi tiếng khóc, những việc cần suy nghĩ kỹ phải dời tới nửa đêm, và cảm giác có lỗi với cả con lẫn công việc.
Bài này giúp ba mẹ làm việc tại nhà nhìn rõ khi nào nên gửi, gửi khung nào, giải thích với bé ra sao khi bé thấy ba mẹ vẫn ở nhà mà mình lại đi lớp, và những ngày bé ở nhà cùng ba mẹ đang làm thì giữ an toàn thế nào.
Vì sao ở nhà mà vẫn không trông được bé
Trông một đứa trẻ nhỏ không chỉ là có người lớn trong nhà. Bé một hai tuổi đang tập đi, leo trèo, cho mọi thứ vào miệng, cần người để mắt gần như từng phút. Bé ba bốn tuổi an toàn hơn một chút nhưng lại cần người chơi cùng, trả lời câu hỏi, phân xử khi đồ chơi không theo ý. Cả hai lứa tuổi đều không chờ được tới khi ba mẹ làm xong một việc.
Trong khi đó, phần lớn công việc trí óc cần những khoảng tập trung liền mạch. Một cuộc gọi với khách hàng, một bản báo cáo, một buổi chốt đơn trực tuyến đều đổ vỡ nếu cứ vài phút lại phải đứng dậy. Ba mẹ cố làm cả hai việc cùng lúc thường kết thúc với công việc làm dở và một đứa trẻ bị bỏ trước màn hình lâu hơn ba mẹ muốn.
Điều này không phải là chuyện ba mẹ kém sắp xếp. Đó là giới hạn thật của việc chia một người cho hai việc đều đòi hỏi sự chú ý trọn vẹn. Nhận ra điều đó sớm giúp ba mẹ bớt tự trách và tìm cách chia thời gian hợp lý hơn, trong đó gửi theo giờ là một lựa chọn chứ không phải là thất bại.
Những khung giờ khó nhất khi vừa làm vừa trông bé
Không phải giờ nào trong ngày cũng khó như nhau. Ba mẹ làm tại nhà thường thấy vài khung giờ là nơi hai việc va nhau nhiều nhất:
| Khung giờ | Phía công việc | Phía bé | Hướng xử lý |
|---|---|---|---|
| Sáng sớm | Thường yên, ít họp | Bé vừa dậy, ăn sáng, cần người | Ba mẹ dồn việc nhà và chăm bé vào đây |
| Giữa buổi sáng | Họp, gọi khách, việc cần tập trung | Bé tỉnh táo nhất, đòi chơi nhiều | Khung hay được chọn để gửi |
| Trưa | Nghỉ ngắn | Ăn trưa, ngủ trưa | Giấc trưa của bé là khoảng làm việc tự nhiên |
| Đầu giờ chiều | Việc tiếp tục, đôi khi có hạn chót | Bé dậy, cần ăn xế và vận động | Gửi nếu chiều là lúc nặng việc |
| Cuối chiều | Chốt việc, trả lời tin | Bé mệt, dễ quấy | Nên dành cho bé, tránh hẹn họp |
| Tối | Có người làm thêm | Ăn tối, tắm, đi ngủ | Giữ nếp ngủ cho bé, làm sau khi bé ngủ nếu cần |
Nhìn bảng này, ba mẹ sẽ thấy gửi cả ngày thường không cần thiết. Phần lớn gia đình làm tại nhà chỉ cần gửi đúng khung giữa buổi sáng hoặc đầu giờ chiều, vào những ngày có họp hay hạn chót. Phần còn lại trong ngày, bé vẫn được ở cùng ba mẹ, và đó chính là lợi thế của việc làm tại nhà.
Với ba mẹ làm theo ca hay làm với khách ở múi giờ khác, khung khó có thể rơi vào buổi tối hoặc sáng rất sớm. Khi đó gửi theo giờ ban ngày không giải quyết được hết; ba mẹ cần xem nơi gửi mở tới mấy giờ, và cân nhắc giữ giờ ngủ của bé ổn định, vì thức khuya theo lịch làm của người lớn là điều bé nhỏ khó chịu nổi lâu dài.
Năm cách sắp xếp mà gia đình làm tại nhà hay dùng
Chia ca giữa ba và mẹ. Nếu cả hai cùng làm tại nhà hoặc một người có giờ linh hoạt, mỗi người nhận một nửa ngày trông bé. Cách này không tốn chi phí nhưng chỉ chạy khi lịch họp của hai người không trùng nhau, và dễ vỡ khi một người có việc gấp.
Làm sớm và làm khuya. Ba mẹ dậy trước bé hoặc làm sau khi bé ngủ. Giữ được trong vài tuần cao điểm, nhưng kéo dài thì ba mẹ thiếu ngủ, mệt mỏi, và chính bé cũng cảm nhận được sự cáu bẳn đó.
Gửi theo giờ vào các buổi cố định. Chọn hai ba buổi mỗi tuần trùng với lịch họp hay việc nặng, gửi đều để bé quen. Những ngày còn lại bé ở nhà. Đây là cách cân bằng mà nhiều nhà làm tại nhà dùng.
Gửi theo ngày nặng việc. Lịch làm không đều, như làm theo dự án hay bán hàng theo mùa, thì gửi theo những ngày có hạn chót. Linh hoạt nhưng bé khó quen nếu các lần gửi quá thưa.
Người trông tại nhà vài giờ. Có người trông bé trong nhà khi ba mẹ làm ở phòng bên. Bé không phải đi đâu, nhưng bé biết ba mẹ ở ngay cạnh nên hay chạy sang tìm, và ba mẹ vẫn bị cắt ngang nhiều hơn mình nghĩ.
Chọn khung gửi theo lịch làm việc: bốn bước
Thay vì đoán, ba mẹ có thể chọn khung gửi dựa trên lịch làm thật của mình:
- Ghi lại hai tuần làm việc. Mỗi ngày ghi những khung cần tập trung không bị cắt ngang, những cuộc họp cố định, những lần bị cắt ngang vì bé và việc bị dở.
- Tìm khung lặp lại. Sau hai tuần thường sẽ thấy rõ: có thể là sáng thứ hai họp nhóm, chiều thứ năm gọi khách, hay mọi buổi sáng từ chín tới mười một giờ là lúc làm việc khó nhất.
- Đặt khung gửi trùng khung khó nhất, ngắn nhất có thể. Thường một khung ba giờ là đủ cho một buổi làm việc tập trung. Cộng thêm thời gian đưa đón, chọn nơi gửi đủ gần để quãng đường không ăn mất giờ làm.
- Giữ cố định ít nhất một tháng. Lịch làm tại nhà dễ bị kéo lệch bởi việc phát sinh. Giữ khung gửi cố định giúp cả bé quen nhịp lẫn ba mẹ tự giữ kỷ luật làm việc trong khung đó.
Một mẹo nhỏ của nhiều ba mẹ làm tại nhà: dùng đúng khung bé đi gửi cho những việc cần đầu óc nhất, không dùng để dọn nhà hay đi chợ. Việc nhà làm được khi bé ở nhà, còn khoảng tập trung không có bé thì rất quý.
Bé thấy ba mẹ ở nhà mà mình lại đi lớp: giải thích thế nào
Bé ba bốn tuổi đôi khi hỏi thẳng: sao ba mẹ ở nhà mà con phải đi lớp. Câu hỏi này không có ý trách, bé chỉ đang cố hiểu. Câu trả lời tốt là câu ngắn và thật: ba mẹ cũng đi làm, chỉ là làm ở nhà, giờ này ba mẹ cần làm việc yên tĩnh, còn con đi chơi với cô và các bạn, chiều mẹ đón.
Nên tránh những câu dễ làm bé hiểu sai, như con ở nhà làm phiền ba mẹ, hay con đi lớp để ba mẹ được nghỉ. Bé nhỏ dễ suy ra rằng mình là gánh nặng. Cũng tránh nói dối kiểu ba mẹ phải đi ra ngoài rồi ở lại nhà, vì bé có thể phát hiện, và lần sau bé khó tin lời ba mẹ hơn.
Với bé nhỏ hơn, chưa hỏi được, điều quan trọng là nghi thức đưa đón giống nhau và việc đi lớp gắn với những điều bé thích ở lớp. Một số nhà chọn cách cho bé thấy góc làm việc của ba mẹ, gọi đó là văn phòng của ba mẹ, để bé hiểu rằng cũng như bé có lớp, ba mẹ có chỗ làm việc của mình. Khi đón bé về, dành vài phút trọn vẹn chơi với bé trước khi quay lại việc, nếu ba mẹ còn việc, để bé thấy giờ đón là giờ của bé.
Những ngày bé ở nhà khi ba mẹ đang làm: giữ an toàn trước đã
Không phải ngày nào cũng gửi, và những ngày bé ở nhà trong lúc ba mẹ làm việc là lúc dễ xảy ra chuyện nhất, vì người lớn có mặt nhưng chú ý ở chỗ khác. Vài việc giúp giảm rủi ro:
- Làm việc ở chỗ nhìn thấy bé, hoặc cho bé chơi ở khu vực đã dọn an toàn ngay cạnh chỗ làm, thay vì đóng cửa phòng làm việc.
- Dọn trước khu bé chơi: che ổ điện, cất dao kéo, thuốc, hoá chất tẩy rửa, đồ vật nhỏ bé có thể nuốt, khoá cửa ban công và cửa sổ.
- Không để bé một mình gần nước, kể cả chậu nước hay xô nước trong nhà tắm, dù chỉ vài phút để trả lời tin nhắn.
- Tránh hẹn họp quan trọng vào khung bé hay quấy, như cuối chiều, để không phải chọn giữa cuộc họp và việc chạy tới chỗ bé.
- Đặt giới hạn màn hình rõ ràng cho bé thay vì dùng màn hình như người trông trẻ trong cả buổi làm.
Nếu những ngày bé ở nhà thường xuyên kết thúc với cảm giác căng thẳng, công việc dở dang hay vài pha suýt nguy hiểm, đó là tín hiệu nên tăng số buổi gửi, ít nhất trong giai đoạn công việc đang dồn.
Sau một tháng: nhìn lại cả việc lẫn bé
Sau khoảng một tháng gửi theo khung đã chọn, ba mẹ nên nhìn lại ba phía. Phía công việc: những việc cần tập trung có xong trong khung bé đi gửi không, số lần phải làm khuya có giảm không. Phía bé: bé có vui khi đi lớp không, về nhà có mệt quá không, nếp ăn ngủ có ổn không. Phía ba mẹ: có bớt cảm giác có lỗi với con không, có thêm những khoảng chơi với con thật sự trọn vẹn không.
Nếu công việc vẫn dồn sang buổi tối, có thể khung gửi chưa trùng khung khó nhất, hoặc ba mẹ đang dùng khung đó cho việc khác. Nếu bé mệt, thử rút ngắn khung hoặc đổi sang khung không cắt giấc trưa. Không có lịch nào đúng mãi; lịch của gia đình làm tại nhà thường phải chỉnh lại theo mùa công việc và theo độ tuổi của bé. Bé lên ba bốn tuổi, ngủ trưa ngắn lại và cần chơi với bạn nhiều hơn, có khi lại hợp với buổi gửi dài hơn; tới lúc đó, ba mẹ cũng nên cân nhắc cho bé đi học chính khoá thay vì giữ mãi lịch gửi theo giờ.
Ba mẹ làm việc tại nhà ở khu Quận 12 cũ và lân cận cần một nơi gửi gần nhà theo khung ba giờ hay sáu giờ vào những ngày nặng việc có thể tham khảo Mầm Non Theo Giờ tại Global Star School, đăng ký qua form trên trang và chọn cơ sở gần nhất.
Câu hỏi thường gặp
Làm việc tại nhà có cần gửi con không?
Tuỳ công việc và tuổi của bé. Nếu công việc cần nhiều khoảng tập trung, họp trực tuyến, hay có hạn chót, còn bé dưới sáu tuổi cần người trông liên tục, thì gửi theo giờ vào những khung nặng việc nhất thường giúp cả công việc lẫn bé ổn hơn.
Làm tại nhà thì nên gửi bé buổi sáng hay buổi chiều?
Thường là giữa buổi sáng, vì đó là lúc nhiều người làm việc hiệu quả và có họp, còn bé ngủ trưa ở nhà rồi buổi chiều ở cùng ba mẹ. Nếu việc khó của ba mẹ dồn vào buổi chiều thì gửi chiều, sau giấc ngủ trưa của bé.
Có nên thuê người trông tại nhà thay vì gửi khi mình làm ở nhà?
Đó là một lựa chọn, nhưng bé biết ba mẹ ở phòng bên nên hay chạy sang tìm. Nhiều ba mẹ thấy mình vẫn bị cắt ngang nhiều. Gửi ra ngoài tạo khoảng tách rõ hơn, đổi lại phải mất thời gian đưa đón.
Bé khóc vì không muốn đi lớp khi biết ba mẹ ở nhà thì sao?
Giải thích ngắn và thật rằng ba mẹ đang làm việc, giữ nghi thức chia tay ngắn gọn, và đón đúng giờ đã hứa. Phần lớn bé quen sau vài tuần gửi đều đặn. Nếu bé khóc dai dẳng nhiều tuần, trao đổi với cô để tìm nguyên nhân.
Mỗi tuần nên gửi mấy buổi nếu làm tại nhà?
Không có con số chung. Nhiều gia đình bắt đầu với hai buổi cố định trùng lịch họp hay việc nặng, rồi điều chỉnh theo kết quả sau một tháng.
Cho bé xem màn hình để làm việc có sao không?
Thỉnh thoảng một khoảng ngắn thì nhiều nhà vẫn dùng, nhưng dùng màn hình để trông bé cả buổi làm thì không nên. Nhiều khuyến cáo nhi khoa đề nghị hạn chế thời gian màn hình với trẻ nhỏ. Nếu phải dựa vào màn hình mỗi ngày mới làm được việc, đó là lúc nên tính thêm người trông hoặc buổi gửi.