Phụ thu khi gửi trẻ ngày lễ, cuối tuần hay ngoài giờ là khoản cộng thêm vào giá gói, thường tính theo tỷ lệ phần trăm trên giá gói hoặc một mức cố định mỗi buổi, để bù chi phí cơ sở phải trả thêm cho cô làm ngoài lịch, mở bếp và vận hành cho số ít bé. Mức và cách tính mỗi nơi khác nhau.
Với nhiều gia đình ở TP.HCM, cuối tuần và ngày lễ lại là lúc cần gửi con nhất: ba mẹ làm ca ở nhà máy, cửa hàng, bệnh viện; đi đám cưới, đi công việc riêng; người giúp việc về quê dịp Tết. Hiểu vì sao có phụ thu và cách các nơi thường tính giúp ba mẹ dự tính, chọn khung giờ hợp lý, và không bất ngờ khi thanh toán.
Bài không nêu mức phụ thu của nơi nào. Ví dụ tính toán bên dưới là ví dụ giả định.
Vì sao gửi ngày lễ, cuối tuần lại có phụ thu?
Lý do chính là chi phí nhân sự. Bộ luật Lao động quy định người lao động làm việc vào ngày nghỉ hằng tuần, ngày lễ, Tết được trả lương cao hơn ngày thường, và làm thêm giờ cũng vậy. Cô trông trẻ, cô nấu bếp, bảo vệ làm vào thứ Bảy, Chủ nhật hay mùng mấy Tết đều thuộc diện này. Mức cụ thể ba mẹ có thể tra trong Bộ luật Lao động hiện hành; điều quan trọng là chi phí công cô vào những ngày này cao hơn hẳn ngày thường.
Lý do thứ hai là quy mô. Ngày thường, một cơ sở có nhiều bé, chi phí mở cửa, bật máy lạnh, nấu bếp chia trên nhiều bé. Cuối tuần và ngày lễ chỉ có vài bé, nhưng vẫn phải mở phòng, vẫn cần tối thiểu số cô để bảo đảm an toàn, vẫn nấu bữa. Chi phí trên mỗi bé vì vậy tăng lên.
Lý do thứ ba là sự sẵn sàng. Cơ sở mở cửa ngày lễ phải xếp lịch cho cô từ trước, đôi khi phải giữ người dù cuối cùng ít bé đăng ký. Phụ thu là cách chia phần rủi ro này.
Hiểu như vậy, ba mẹ sẽ thấy phụ thu không phải khoản "ăn thêm" mà là phản ánh chi phí thật. Một nơi mở cửa ngày lễ mà không phụ thu gì, ba mẹ nên hỏi kỹ ai sẽ trông bé, cô có phải người quen của bé không, và số cô có đủ không.
Các cách tính phụ thu thường gặp
Các cơ sở trông trẻ theo giờ thường dùng một trong các cách dưới đây, hoặc kết hợp. Ví dụ trong bảng là ví dụ giả định, quy về đơn vị để dễ hình dung:
| Cách tính | Cách hiểu | Ví dụ giả định | Cần hỏi |
|---|---|---|---|
| Phần trăm trên giá gói | Cộng một tỷ lệ cố định vào giá gói | Gói 100 đơn vị, phụ thu 30% thành 130 | Tỷ lệ cuối tuần và ngày lễ có khác nhau không |
| Mức cố định mỗi buổi | Cộng một khoản như nhau dù gói dài hay ngắn | Gói ngắn và gói dài cùng cộng 20 đơn vị | Áp dụng cho mọi gói hay chỉ gói dài |
| Giá riêng cho ngày đặc biệt | Có bảng giá riêng cho lễ Tết | Ngày Tết có bảng riêng | Những ngày nào thuộc bảng riêng |
| Tính theo giờ ngoài khung | Phần giờ nằm ngoài khung mở cửa thường tính thêm | Gửi sớm hơn khung thường một giờ thì tính thêm giờ đó | Khung giờ thường là từ mấy giờ đến mấy giờ |
Cách tính phần trăm làm phụ thu tăng theo độ dài gói; cách tính cố định thì gói ngắn chịu tỷ lệ phụ thu cao hơn. Khi so hai nơi cho cùng một ngày lễ, ba mẹ tính tổng cho đúng gói mình định gửi, đừng chỉ so con số phần trăm.
Ngày nào được tính là ngày lễ? Những chỗ hay hiểu khác nhau
Chỗ dễ vướng nhất là định nghĩa "ngày lễ". Các ngày nghỉ lễ chính thức theo Bộ luật Lao động gồm Tết Dương lịch, Tết Âm lịch, Giỗ Tổ Hùng Vương, 30 tháng 4, 1 tháng 5, Quốc khánh; danh sách và số ngày nghỉ có thể thay đổi theo văn bản mới, ba mẹ nên kiểm bản hiện hành. Nhưng mỗi năm còn có ngày nghỉ bù, ngày hoán đổi để nghỉ liền. Có cơ sở tính phụ thu cả những ngày này, có nơi chỉ tính đúng ngày lễ chính.
Với Tết Nguyên đán, câu hỏi phức tạp hơn. Có nơi tính phụ thu từ vài ngày trước Tết, khi cô bắt đầu về quê và phải gọi người làm thay; có nơi đóng cửa vài ngày chính Tết rồi mở lại với phụ thu; có nơi mở nhưng giới hạn số bé. Ba mẹ cần gửi dịp Tết nên hỏi từ sớm, ít nhất vài tuần trước, vì đây là lúc nhu cầu cao nhất trong năm và chỗ có hạn.
Ngày đặc biệt khác như Trung thu, ngày 1 tháng 6 thường không phải ngày nghỉ, nhưng có nơi tổ chức hoạt động riêng và thu phí vật liệu. Đó không phải phụ thu ngày lễ mà là phí hoạt động; ba mẹ hỏi có bắt buộc không.
Lời khuyên: khi đặt lịch cho ngày gần lễ, ba mẹ hỏi thẳng "ngày này có tính phụ thu không" thay vì tự suy luận theo lịch. Câu trả lời nên được nhắn lại để ba mẹ đối chiếu khi thanh toán, vì người trả lời điện thoại và người tính tiền có khi là hai người khác nhau.
Gửi sáng sớm và tối muộn: phụ thu ngoài giờ
Khung giờ mở cửa là gì. Mỗi cơ sở có một khung giờ chính, ví dụ từ sáng sớm đến chiều tối. Gửi trong khung thì tính theo gói; phần nằm ngoài khung có thể tính thêm hoặc không nhận.
Sáng sớm khác đón trễ. Đưa bé sớm hơn giờ mở cửa thường cần đặt trước để có người mở cửa đón. Đón bé trễ sau giờ kết thúc gói là chuyện khác, thường tính phí quá giờ; chuyên mục này có bài riêng về đón trễ.
Ca làm của ba mẹ. Gia đình làm ca ở khu công nghiệp, bệnh viện, cửa hàng thường cần gửi từ rất sớm hoặc đến tối. Nếu lịch cố định hằng tuần, ba mẹ hỏi cơ sở có gói riêng cho khung giờ này không, vì tính lẻ từng lần có thể cao hơn.
Bữa tối. Gửi tới tối muộn, bé có thể cần ăn tối ở lớp. Hỏi bữa này có nằm trong gói không hay tính riêng, và giờ ăn để bé không đói hoặc ăn quá muộn.
Giấc ngủ của bé. Bé ở lớp tới tối dễ mệt, cáu. Phụ thu không phải điều duy nhất cần nghĩ; ba mẹ cân nhắc cả nhịp của bé, và nếu được, xếp giờ đón sớm hơn trong những ngày bé đã gửi nhiều giờ.
Dự tính phụ thu cho tháng có nhiều ngày lễ
Những tháng như tháng Tư, tháng Năm hay tháng Chín ở Việt Nam thường có kỳ nghỉ lễ dài, trường mầm non chính khoá có thể nghỉ theo lịch, người giúp việc nghỉ, ông bà đi chơi. Đây là lúc nhiều gia đình dồn nhu cầu gửi theo giờ. Ba mẹ nên nhìn lịch tháng từ sớm, đánh dấu ngày nào cả ba và mẹ đều phải làm, ngày nào có thể chia nhau trông con.
Một ví dụ giả định: gia đình cần gửi bé năm buổi trong tháng có kỳ nghỉ lễ, trong đó hai buổi rơi vào ngày lễ. Nếu giá gói một buổi là 100 đơn vị và phụ thu ngày lễ là 30%, tổng là ba buổi thường 300 đơn vị cộng hai buổi lễ 260 đơn vị, thành 560 đơn vị thay vì 500. Nếu một trong hai buổi lễ có thể đổi sang ngày thường bằng cách ba mẹ chia ca với nhau, tổng giảm còn 530.
Ví dụ cho thấy phụ thu không phải khoản lớn nếu chỉ vài buổi, nhưng cộng dồn trong tháng có nhiều ngày lễ thì đáng tính. Cách đơn giản là đặt riêng một dòng "ngày lễ, cuối tuần" trong ngân sách gửi trẻ của tháng.
Ngoài tiền, ngày lễ còn là lúc cơ sở có thể gộp nhóm tuổi vì ít bé, bé có thể gặp cô lạ. Ba mẹ hỏi trước để chuẩn bị tinh thần cho bé, và nếu bé mới gửi lần đầu, hạn chế chọn đúng ngày lễ làm buổi làm quen.
Gia đình làm ca, làm cuối tuần: biến phụ thu thành khoản cố định
Ở các khu dân cư quanh khu công nghiệp, khu văn phòng và các trục đường lớn của TP.HCM — riêng khu Quận 12 cũ là quanh khu công nghiệp Tân Thới Hiệp và dọc Quốc lộ 1A — không ít gia đình có ba hoặc mẹ làm việc theo ca, làm cả thứ Bảy, Chủ nhật: công nhân nhà máy, nhân viên bán lẻ, điều dưỡng, tài xế, đầu bếp. Với họ, gửi bé cuối tuần không phải chuyện thỉnh thoảng mà là nhu cầu hằng tuần, và phụ thu trở thành một phần chi phí đều đặn.
Cách tiếp cận hợp lý là coi đó là khoản cố định và thương lượng theo lịch, thay vì trả lẻ từng lần. Ba mẹ mang lịch ca của một đến hai tháng tới, hỏi cơ sở có gói định kỳ cuối tuần không, có giữ chỗ cố định không, và phụ thu tính thế nào khi đặt dài hạn. Nhiều nơi sẵn lòng có mức hợp lý hơn cho khách đều đặn, vì họ cũng dễ xếp cô hơn.
Một lợi ích không tính bằng tiền là sự ổn định cho bé. Bé gửi đều đặn mỗi thứ Bảy sẽ gặp lại cùng cô, cùng vài bạn, dần coi đó là "ngày đi lớp cuối tuần" chứ không phải chuyện bất thường. Ba mẹ cũng bớt căng thẳng mỗi sáng thứ Bảy.
Nếu ba và mẹ làm ca lệch nhau, hãy thử xếp sao cho một người nghỉ trùng ngày lễ lớn. Mỗi ngày lễ không phải gửi là một khoản phụ thu tiết kiệm được, và là một ngày bé được ở nhà với ba mẹ.
Đặt lịch gửi ngày lễ, cuối tuần sao cho êm
Dưới đây là trình tự gợi ý khi ba mẹ biết trước mình cần gửi bé vào cuối tuần hoặc ngày lễ:
- Xem lịch, xác định chính xác những ngày, giờ cần gửi, tách ngày lễ và ngày thường.
- Hỏi cơ sở những ngày đó có mở cửa không, khung giờ thế nào, có giới hạn số bé không.
- Hỏi cách tính phụ thu, ngày nghỉ bù có tính không, Tết tính từ ngày nào.
- Hỏi ngày lễ có cô quen của bé không hay gộp nhóm, bữa ăn có như ngày thường không.
- Đặt lịch sớm, nhất là dịp Tết và kỳ nghỉ dài, xin xác nhận bằng tin nhắn.
- Hỏi chính sách huỷ cho ngày lễ, vì nhiều nơi chặt hơn ngày thường.
- Chuẩn bị bé: kể trước với bé hôm đó sẽ đi chơi ở lớp, có thể gặp cô mới, bạn mới.
Với gia đình gửi cuối tuần đều đặn vì lịch làm việc, ba mẹ có thể hỏi về gói định kỳ: một số nơi có mức ưu đãi khi đặt cố định nhiều buổi, giúp phần phụ thu nhẹ hơn khi chia đều.
Mầm Non Theo Giờ tại Global Star School mở cả thứ Bảy, Chủ nhật và ngày lễ cho ba mẹ khu Quận 12 cũ và lân cận, nhận bé từ 6 tháng đến 6 tuổi. Phụ thu cuối tuần, lễ của năm học hiện tại ghi cùng bảng phí trên trang chủ và có thể điều chỉnh. Ba mẹ điền form đăng ký với ngày gửi, giờ gửi cụ thể; với dịp lễ Tết, nên đăng ký sớm để nhà trường xếp cô.
Câu hỏi thường gặp
Phụ thu ngày lễ khi gửi trẻ thường là bao nhiêu?
Mỗi cơ sở tự quy định, thường tính theo tỷ lệ phần trăm trên giá gói hoặc một mức cố định mỗi buổi. Bài này không nêu con số cụ thể vì khác nhau theo nơi và thời điểm; ba mẹ hỏi trực tiếp và xin xác nhận bằng tin nhắn trước khi gửi.
Ngày nghỉ bù có bị tính phụ thu không?
Tuỳ cơ sở. Có nơi chỉ tính đúng ngày lễ chính theo luật, có nơi tính cả ngày nghỉ bù và ngày hoán đổi vì cô cũng được nghỉ những ngày đó. Ba mẹ hỏi rõ từng ngày định gửi thay vì tự suy luận theo lịch.
Gửi trẻ mùng 1, mùng 2 Tết có được không?
Một số cơ sở mở cửa cả những ngày chính Tết nhưng giới hạn số bé và có bảng phí riêng; nhiều nơi đóng cửa vài ngày đầu năm. Nếu gia đình cần, ba mẹ nên hỏi từ sớm, vì chỗ trong dịp Tết thường kín nhanh nhất năm.
Thứ Bảy có tính là cuối tuần không?
Phần lớn cơ sở trông trẻ theo giờ tính cả thứ Bảy và Chủ nhật là cuối tuần, nhưng có nơi chỉ phụ thu Chủ nhật vì thứ Bảy vẫn có lớp. Ba mẹ hỏi cụ thể với nơi mình định gửi.
Gửi bé ngày lễ có được ăn như ngày thường không?
Thường có, nhưng thực đơn có thể đơn giản hơn vì bếp nấu cho ít bé. Ba mẹ hỏi trước, và nếu bé kén ăn hoặc ăn chế độ riêng, mang thêm đồ ăn quen để bé không đói trong ngày lễ.
Có cách nào giảm phụ thu khi phải gửi cuối tuần thường xuyên không?
Có thể hỏi cơ sở về gói định kỳ hoặc combo nhiều buổi; một số nơi có ưu đãi khi đặt cố định. Ba mẹ cũng xem lịch có thể chia ca giữa hai người để dời một phần sang ngày thường không.