Ở lớp gửi theo giờ, bé thường được vận động ít nhất một lần mỗi buổi: ra sân khi trời mát, hoặc chơi trong phòng vận động khi trời nắng gắt hay mưa. Với khí hậu TP.HCM, giờ ra sân hay rơi vào sáng sớm và chiều muộn, còn giữa trưa và những cơn mưa chiều mùa mưa là lúc lớp chuyển vào trong nhà.
Vận động không chỉ để bé tiêu bớt năng lượng. Chạy, leo, bò, ném giúp bé phát triển cơ thể, ăn ngon và ngủ dễ hơn. Nhưng vận động cũng là lúc dễ té ngã nhất trong ngày. Bài này nói lớp thường cho bé vận động ra sao, cách xếp giờ theo thời tiết, trò hợp với từng tuổi, những điểm an toàn ba mẹ nên nhìn khi đi xem lớp, và cách chuẩn bị quần áo cho bé.
Vì sao một buổi gửi ngắn cũng nên có vận động
Trẻ nhỏ không ngồi yên lâu được, và cũng không nên ngồi yên lâu. Một bé hai, ba tuổi cần chạy nhảy nhiều lần trong ngày để cơ thể phát triển và để giải toả. Ở nhà chật, ở chung cư, nhiều bé ít có chỗ chạy. Lớp gửi theo giờ có sân hay phòng rộng là nơi bé được vận động thoải mái mà ba mẹ không phải lo bé va vào cạnh bàn, cạnh tủ.
Năm 2019, Tổ chức Y tế Thế giới ban hành hướng dẫn về vận động, thời gian ngồi yên và giấc ngủ cho trẻ dưới năm tuổi, trong đó nhấn mạnh trẻ nên hoạt động thể chất nhiều lần trong ngày và không bị giữ một chỗ quá lâu, như ngồi xe đẩy hay ghế ăn hơn một giờ liền. Ba mẹ không cần nhớ hết các con số; điều đáng giữ là trẻ nhỏ cần vận động đều đặn, rải ra trong ngày, chứ không dồn vào một lần.
Với bé gửi theo giờ, vận động còn giúp làm quen lớp. Bé chưa biết nói chuyện với bạn mới vẫn có thể chạy cùng bạn, đá chung một quả bóng, xếp hàng chờ cầu trượt. Nhiều bé lần đầu khóc ở lớp, ra đến sân là nín. Sau giờ vận động, bé thường ăn ngon hơn và ngủ trưa dễ hơn, nên giờ ra sân hay được xếp trước bữa trưa.
Xếp giờ vận động theo thời tiết TP.HCM
TP.HCM nắng quanh năm, mùa mưa thường có mưa vào chiều. Bảng dưới là cách lớp hay xếp vận động theo từng kiểu thời tiết; giờ cụ thể tuỳ nơi và tuỳ ngày:
| Kiểu thời tiết | Lúc nên ra sân | Lúc chuyển vào trong | Chú ý thêm |
|---|---|---|---|
| Nắng mùa khô | Sáng sớm và chiều muộn | Gần trưa đến đầu chiều | Mũ, chỗ có bóng râm, uống nước nhiều |
| Mùa mưa, mưa chiều | Buổi sáng khi sân khô | Khi trời chuyển mây, có sấm | Sân ướt trơn, thay áo nếu bé ướt |
| Ngày nóng bất thường | Rút ngắn, chỉ sáng sớm | Phần lớn ngày | Trò nhẹ trong phòng thoáng |
| Không khí kém, nhiều khói bụi | Hạn chế ra ngoài | Phần lớn ngày | Theo thông báo chất lượng không khí của địa phương |
| Sau mưa | Khi sân đã khô hoặc lau | Khi còn vũng nước | Kiểm tra cầu trượt, bậc leo còn ướt |
Có sấm sét thì lớp nên đưa trẻ vào trong ngay, kể cả khi chưa mưa. Đây là điều ba mẹ có thể hỏi khi đi xem lớp: ngày mưa giông lớp xử lý thế nào, trẻ chơi gì khi không ra sân được.
Khi không ra sân được: vận động trong nhà
Không phải lớp nào cũng có sân rộng, và kể cả có sân thì nhiều ngày cũng không ra được. Lớp tốt có phương án vận động trong nhà: một phòng riêng có thảm, hoặc dọn trống một khoảng trong lớp. Đồ dùng thường là thảm xốp, đường hầm vải để bò chui, vòng để nhảy, bóng mềm, ghế băng thấp để đi thăng bằng, khối mút lớn để leo trèo.
Trò chơi trong nhà thường là trò có nhạc: nhảy theo bài hát, đứng yên khi nhạc dừng, đi theo nhịp như các con vật. Những trò này cho bé vận động khá nhiều mà không cần chạy xa. Với bé lớn, cô có thể dựng một chặng vượt chướng ngại nhỏ: bò qua hầm, nhảy qua vòng, đi trên ghế băng, ném bóng vào rổ.
Vận động trong nhà cũng cần chú ý không gian. Phòng chật mà nhiều trẻ chạy cùng lúc dễ va vào nhau và vào cạnh bàn ghế. Lớp tốt thường cho trẻ vận động theo lượt nhỏ, dọn bàn ghế sát tường, và chọn trò không cần chạy nhanh khi phòng hẹp.
Ba mẹ đi xem lớp có thể hỏi: ngày mưa thì trẻ vận động ở đâu? Nếu câu trả lời là "ngày mưa thì cho xem ti vi", đó là điểm nên cân nhắc. Trẻ nhỏ bị nhốt trong phòng cả ngày không được vận động thường cáu, khó ngủ, và va chạm với nhau nhiều hơn vì không có chỗ xả năng lượng.
Trò vận động hợp với từng độ tuổi
Mỗi tuổi có kiểu vận động riêng. Danh sách dưới mô tả những gì bé thường làm được ở mỗi khoảng tuổi; mốc phát triển mỗi bé một khác, không dùng để so sánh hay chấm điểm:
- Dưới 12 tháng: nằm sấp trên thảm, lẫy, bò, vịn đứng; người lớn chơi cùng ở sát sàn, không có đồ chơi nhỏ quanh bé.
- Từ 1 đến 2 tuổi: tập đi vững, đẩy xe đồ chơi, leo bậc thấp, chui hầm vải, ném bóng mềm; cần người lớn đứng gần vì bé đi chưa vững.
- Từ 2 đến 3 tuổi: chạy, nhảy tại chỗ, đá bóng, leo cầu trượt thấp, đạp xe ba bánh; bắt đầu thích trò đuổi bắt đơn giản.
- Từ 3 đến 4 tuổi: nhảy lò cò ngắn, đi thăng bằng trên vạch, bắt bóng to, trò chơi theo luật đơn giản như "đèn xanh đèn đỏ".
- Từ 4 đến 6 tuổi: chạy đổi hướng, nhảy dây tập, chuyền bóng theo nhóm, trò chơi đồng đội có luật rõ ràng hơn.
Lớp gửi theo giờ thường có nhiều tuổi cùng lúc, nên giờ vận động cần chia khu hoặc chia lượt: bé nhỏ chơi ở khu thảm, bé lớn chạy ở khu rộng. Cho bé nhỏ và bé lớn chạy chung một chỗ là nguyên nhân hay gặp của va chạm.
Bé ngại vận động hay vận động quá hăng: cô điều chỉnh thế nào
Không phải bé nào cũng lao ra sân. Có bé đứng nép một góc nhìn các bạn chạy, có bé chỉ thích ngồi chơi cát, có bé sợ cầu trượt. Với bé gửi theo giờ, chỗ lạ và bạn lạ làm bé càng dè dặt. Cô thường không ép, mà mời bé vào những trò nhẹ trước: lăn bóng qua lại với cô, đi theo vạch kẻ, thổi bong bóng xà phòng rồi đuổi theo. Nhiều bé bắt đầu chạy khi thấy trò đủ vui và đủ an toàn.
Ngược lại, có bé vào sân là chạy không dừng, leo lên chỗ cao nhất, xô bạn để giành lượt. Bé như vậy cần được vận động nhiều, nhưng cũng cần được dạy luật đơn giản: xếp hàng chờ cầu trượt, không đẩy bạn, dừng khi cô thổi còi hay vỗ tay. Cô thường giao cho bé hăng một vai như "người dẫn đầu đoàn tàu" để năng lượng có chỗ đi đúng hướng.
Ba mẹ biết bé nhà mình thuộc kiểu nào thì báo cô trước. Một câu như "con sợ chỗ cao" hay "con chạy rất nhanh, hay quên nhìn đường" giúp cô sắp xếp vị trí đứng và trò chơi hợp với bé ngay từ buổi đầu.
An toàn trong giờ vận động: những điểm ba mẹ nhìn được
Vận động là lúc dễ té ngã nhất trong ngày, và té ngã nhẹ là một phần bình thường của tuổi thơ. Điều ba mẹ cần xem không phải lớp có tránh được mọi cú ngã không, mà là lớp có giảm được những cú ngã nguy hiểm không. Khi đi xem lớp, có vài điểm nhìn thấy được.
Thứ nhất là mặt sân và mặt sàn: dưới cầu trượt, bậc leo nên có thảm hoặc lớp đệm, không phải nền bê tông trơn. Thứ hai là đồ chơi vận động: chắc chắn, không gỉ sét, không có cạnh sắc hay khe hở có thể kẹt ngón tay, kích cỡ hợp với tuổi. Thứ ba là ranh giới: sân phải có cổng đóng, tách khỏi đường xe, khỏi khu vực bếp hay nơi để đồ.
Thứ tư, và quan trọng nhất, là người lớn. Trong giờ ra sân, cô phải đứng ở vị trí nhìn được tất cả trẻ, không tụ lại nói chuyện với nhau hay dùng điện thoại. Số cô ra sân phải đủ với số trẻ, nhất là khi có trẻ nhỏ. Ba mẹ có thể hỏi: khi ra sân có bao nhiêu cô đi cùng, nếu có bé té thì cô xử lý thế nào và báo ba mẹ ra sao.
Chuẩn bị quần áo và đồ dùng cho ngày bé vận động
Bé được vận động thoải mái khi mặc đúng đồ. Vài lưu ý khi chuẩn bị cho bé đi gửi:
- Quần áo co giãn, dễ chạy, không quá chật hay quá dài; tránh váy dài dễ vấp khi leo trèo.
- Giày dép có quai hậu, đế không trơn; dép tông dễ tuột và làm bé vấp.
- Không đeo dây chuyền, vòng cổ, khăn quàng có dây dài khi chơi ở sân, vì có thể vướng vào đồ chơi.
- Mũ vải nhẹ cho những ngày nắng, ghi tên bé.
- Một bộ đồ thay vì bé ra mồ hôi nhiều hoặc ướt khi chơi sau mưa.
- Bình nước riêng để bé uống sau mỗi lần chạy nhảy.
- Nếu bé dễ bị muỗi đốt, hỏi cô lớp phòng muỗi ở sân thế nào; đừng tự bôi sản phẩm lạ cho bé khi chưa hỏi bác sĩ.
Bé có tình trạng sức khoẻ cần hạn chế vận động, như mới ốm dậy hay đang theo dõi một vấn đề tim mạch, hô hấp, ba mẹ báo cô rõ ràng, tốt nhất kèm hướng dẫn của bác sĩ, để cô biết khi nào cho bé nghỉ.
Khi bé té ngã trong giờ chơi: cô làm gì, ba mẹ hỏi gì
Với những cú ngã nhẹ như trầy đầu gối, va nhẹ vào nhau, cô thường dỗ bé, rửa sạch vết trầy, cho bé ngồi nghỉ, rồi ghi lại để kể với ba mẹ khi đón. Lớp tốt sẽ chủ động kể, không để ba mẹ phát hiện vết trầy ở nhà rồi mới hỏi. Ba mẹ nghe kể nên hỏi bé ngã lúc nào, ở đâu, cô đã làm gì, chứ không chỉ hỏi "có sao không".
Với những cú ngã có dấu hiệu nặng hơn, như va đầu, bé khóc không dỗ được, tay chân sưng đau, bé lừ đừ hay nôn sau khi ngã, cô cần gọi ba mẹ ngay và cùng ba mẹ quyết định đưa bé đi khám. Các bước sơ cứu cụ thể và quyền lợi khi bé bị thương ở cơ sở đã có trong các mục sức khoẻ và pháp lý của trang; ở đây chỉ nhắc rằng ba mẹ nên hỏi trước khi gửi: nếu bé ngã nặng, cơ sở liên lạc ai, đưa bé đi đâu.
Sau mỗi lần bé ngã, dù nhẹ, ba mẹ theo dõi bé ở nhà thêm. Nếu bé va đầu mà sau đó buồn ngủ bất thường, nôn, đau đầu tăng, đi đứng không vững, ba mẹ đưa bé đi khám ngay. Ba mẹ ở khu Quận 12 cũ, TP.HCM có thể tìm hiểu Mầm Non Theo Giờ tại Global Star School, bốn cơ sở Hiệp Thành, Thạnh Lộc, Hà Huy Giáp, An Phú Đông. Ba mẹ có thể hỏi về sân chơi và giờ vận động của từng cơ sở khi đăng ký trên trang chủ.
Câu hỏi thường gặp
Trời nắng nóng có nên cho bé chơi ngoài sân không?
Có thể, nếu chọn giờ mát như sáng sớm hoặc chiều muộn, có bóng râm, bé đội mũ và uống nước thường xuyên. Giữa trưa nắng gắt nên chuyển vào trong. Bé có dấu hiệu đỏ mặt, mệt, khát nhiều thì cho nghỉ ở chỗ mát ngay.
Lớp không có sân thì bé có được vận động không?
Vẫn có thể, nếu lớp có phòng vận động hoặc khoảng trống đủ rộng với thảm và đồ chơi vận động. Hỏi cô một buổi bé vận động ở đâu và chơi gì. Lớp không có sân mà cũng không có phương án vận động trong nhà là điểm nên cân nhắc.
Bé hay bị trầy xước khi chơi ở lớp có đáng lo không?
Trầy xước nhẹ khi chạy nhảy là chuyện thường gặp ở trẻ nhỏ. Điều đáng để ý là lớp có kể lại cho ba mẹ không, và vết thương có lặp lại ở cùng một chỗ hay cùng một kiểu không. Lặp lại nhiều thì nên hỏi lại về sân và cách trông trẻ.
Ngày mưa bé có phải ở trong phòng cả ngày không?
Thường là có, nhưng lớp tốt vẫn cho bé vận động trong nhà bằng trò có nhạc, bò chui hầm, nhảy vòng. Bé không ra sân được mà vẫn được vận động thì vẫn ăn ngủ tốt. Hỏi lớp có phương án ngày mưa không.
Bé vừa ốm dậy có nên cho vận động ở lớp không?
Bé vừa ốm dậy thường mệt nhanh hơn. Ba mẹ báo cô để bé được chơi nhẹ, nghỉ nhiều hơn và uống đủ nước. Nếu bác sĩ có dặn hạn chế vận động, ba mẹ ghi rõ cho cô. Không chắc bé đã khoẻ thì nên giữ bé ở nhà thêm.
Có nên cho bé mặc đồ dài đi gửi để tránh trầy xước không?
Đồ dài mỏng, co giãn có thể giúp bớt trầy và muỗi đốt, nhưng trong thời tiết nóng dễ làm bé ra mồ hôi nhiều. Chọn vải thoáng, mang thêm bộ thay, và quan trọng hơn là giày có quai hậu để bé không vấp ngã.