Bé 1–2 tuổi gửi theo giờ được, nhưng đây là độ tuổi nơi gửi phải để mắt kỹ nhất: bé vừa biết đi chưa vững, cái gì cũng cho vào miệng, chưa nói được mình muốn gì, và thường đang ở cao điểm bám ba mẹ. Gửi thành công ở tuổi này dựa vào ba điều: khu chơi an toàn ngang tầm bé, cô hiểu cách bé báo hiệu nhu cầu, và lịch gửi bắt đầu ngắn rồi mới dài.
Ba mẹ có bé quanh tuổi thôi nôi đến hai tuổi sẽ thấy trong bài các việc cụ thể: chọn giờ gửi hợp với giấc ngủ đang chuyển từ hai giấc sang một giấc, dặn cô về cách bé ăn và cách bé ra hiệu, nhìn khu chơi bằng mắt của một đứa trẻ biết đi, xử lý chuyện cắn và giành đồ chơi, và góc phòng lây bệnh ở nơi đông trẻ.
Vì sao tuổi 1–2 là tuổi khó gửi nhất
Ở tuổi này bé có khả năng di chuyển của một đứa trẻ lớn nhưng hiểu biết về nguy hiểm của một em bé. Bé leo lên ghế, kéo khăn trải bàn, chạy về phía cửa, nhặt viên bi dưới gầm tủ, và không biết rằng những việc đó có thể làm mình đau. Ở nhà, ba mẹ đã quen rào chắn quanh bé; ở nơi gửi, mọi thứ phải được sắp xếp sẵn vì cô cùng lúc trông nhiều bé.
Ngôn ngữ cũng đang trong giai đoạn bùng lên. Nhiều bé quanh tuổi thôi nôi mới nói vài từ, đến gần hai tuổi thì thường ghép được hai từ; mỗi bé một nhịp, và hiểu bao giờ cũng đi trước nói. Bé hiểu được cô nói nhưng chưa nói lại được, nên bực bội thường biến thành khóc, ăn vạ hay cắn. Người chăm hiểu điều này sẽ đọc được hành vi của bé thay vì coi đó là hư.
Cuối cùng, nhiều bé ở tuổi này đang ở đỉnh của giai đoạn bám người quen. Bé biết rõ ba mẹ là ai và biết rằng ba mẹ có thể đi khỏi, nhưng chưa có khái niệm thời gian để hiểu rằng ba mẹ sẽ quay lại sau giấc ngủ trưa. Vì vậy những buổi đầu ngắn, có lời hẹn cụ thể gắn với sự việc bé hiểu được, giúp bé hơn mọi lời giải thích dài.
Chọn khung giờ gửi theo giấc ngủ đang thay đổi
Trong khoảng từ 1 đến 2 tuổi, phần lớn bé chuyển từ hai giấc ngày sang một giấc trưa dài. Giai đoạn chuyển đổi này làm bé dễ cáu vào cuối buổi sáng. Chọn khung giờ gửi khớp với giấc ngủ giúp buổi gửi êm hơn hẳn:
| Tình trạng giấc ngủ | Khung gửi dễ cho buổi đầu | Khung nên tránh lúc đầu | Dặn cô |
|---|---|---|---|
| Còn hai giấc ngày | Sáng sớm đến trước giấc sáng, hoặc sau giấc chiều | Trùm lên cả hai giấc khi bé chưa quen chỗ | Giờ bé thường buồn ngủ, dấu hiệu dụi mắt, kéo tai |
| Đang chuyển sang một giấc | Sau bữa sáng, đón trước bữa trưa; hoặc sau giấc trưa | Cuối buổi sáng, lúc bé hay cáu nhất | Cho bé ngủ sớm hơn nếu bé gà gật trước giờ |
| Đã ngủ một giấc trưa | Gói sáu giờ có bữa trưa và giấc trưa | Đón bé giữa giấc ngủ | Cách bé vào giấc, đồ quen, có cần vỗ lưng không |
Gửi bé buổi đầu mà bé phải ngủ ở nơi lạ thường là phần khó nhất. Nếu được, hai ba buổi đầu chọn khung không có giấc ngủ, để bé quen cô và quen phòng trước. Khi bé đã cười nói với cô, giấc ngủ ở nơi gửi sẽ đến dễ hơn.
Ăn uống của bé 1–2 tuổi: từ cháo sang cơm nát, tập tự xúc
Bé quanh tuổi thôi nôi thường chuyển dần từ cháo sang cơm nát, thức ăn mềm cắt nhỏ, và bắt đầu muốn tự cầm thìa. Nơi gửi tốt sẽ để bé thử tự ăn trong khuôn khổ an toàn, chấp nhận bé làm rơi vãi, thay vì đút thật nhanh cho xong. Ba mẹ nên dặn cô bé đang ăn được những gì, có tự cầm thìa chưa, và bé có quen ăn trong khi ngồi một chỗ không.
Nguy cơ hóc là chuyện phải nói rõ. Các tổ chức nhi khoa thường liệt kê những món dễ gây hóc với trẻ nhỏ: hạt nguyên, nho và cà chua bi để nguyên quả, thạch, kẹo cứng, xúc xích cắt khoanh tròn, miếng táo sống to. Ba mẹ không cần dạy nơi gửi điều này, nhưng có quyền hỏi: các món này có xuất hiện trong bữa phụ của nhóm nhỏ không, và nếu có thì được cắt thế nào.
Sữa vẫn còn trong ngày của bé, có thể là sữa mẹ, sữa công thức hay sữa tươi tuỳ gia đình và tuỳ lời khuyên của bác sĩ. Ghi rõ cho cô bé uống gì, lúc nào, bằng bình hay cốc. Nhiều gia đình đang trong giai đoạn cai bình; nếu ở nhà bé đã uống bằng cốc, nhờ cô giữ cách đó để nếp không bị đảo ngược.
Bé kén ăn ở nơi gửi là chuyện rất thường gặp trong vài buổi đầu. Bé đang dè chừng chỗ lạ, ăn ít hơn ở nhà một chút không đáng lo. Điều ba mẹ cần là thông tin thật: hôm nay bé ăn được bao nhiêu, uống bao nhiêu, để bù bữa khi về nhà.
Khu chơi an toàn nhìn từ tầm mắt của bé biết đi
Khi đi xem nơi gửi, ba mẹ nên làm một việc mà ít người làm: ngồi xổm xuống sàn khu chơi của nhóm nhỏ và nhìn quanh ở độ cao của bé. Ổ cắm điện có nắp che không, cạnh bàn có bọc không, tủ kệ có được bắt chặt vào tường không, cửa ra cầu thang hay ra ngoài có chốt cao không, sàn có vật nhỏ rơi vãi không. Những thứ người lớn không thấy khi đứng thẳng lại hiện ra rất rõ khi ngồi xuống.
Đồ chơi của nhóm 1–2 tuổi nên to, không có chi tiết nhỏ tháo ra được, không có pin cúc áo lộ ra ngoài. Pin cúc áo là mối nguy được các bác sĩ nhi cảnh báo nhiều vì trẻ nuốt vào có thể gây bỏng nặng đường tiêu hoá trong thời gian ngắn. Hỏi nơi gửi đồ chơi có pin được để ở đâu và nắp pin có vặn vít không.
Nhóm trẻ biết đi và nhóm trẻ còn bò cũng nên được tách chỗ chơi khi có thể. Bé biết đi chạy qua lại dễ dẫm vào tay bé đang bò, và đồ chơi của bé lớn hơn thường có chi tiết nhỏ không hợp với bé còn cho mọi thứ vào miệng. Nơi gửi nhận nhiều độ tuổi nên có cách chia khu rõ ràng; hỏi họ chia như thế nào trong giờ đông bé.
Khu ngoài trời cũng vậy: cổng có khoá tầm cao, sân không có hố nước, cầu trượt thấp, có thảm mềm dưới đồ chơi leo trèo. Bé 1–2 tuổi ra sân là bé cần người lớn đứng gần trong tầm tay, không chỉ trong tầm mắt. Hỏi thêm giờ ra sân có tránh lúc nắng gắt buổi trưa không, và bé có được đội mũ, uống nước giữa chừng không.
Cắn bạn, giành đồ chơi: chuyện bình thường của tuổi chưa nói được
Ba mẹ đón con và được báo bé bị bạn cắn, hay tệ hơn là bé cắn bạn, thường thấy khó chịu và lo. Ở tuổi 1–2, cắn là hành vi khá phổ biến: bé chưa đủ lời để nói không, để xin, để phản đối, nên dùng miệng. Có bé cắn vì đang mọc răng, có bé cắn vì quá phấn khích, có bé cắn vì bị giành đồ.
Điều đáng quan tâm không phải là chuyện cắn có xảy ra hay không, mà là nơi gửi xử lý thế nào. Cách xử lý hợp lý thường gồm: tách hai bé ra ngay, chăm vết thương của bé bị cắn, nói ngắn gọn với bé cắn rằng cắn làm bạn đau, rồi đưa cho bé cách khác để thể hiện như vỗ tay xuống gối hay nói không. Không phạt đánh, không cắn lại để bé biết đau, không làm bé xấu hổ trước nhóm.
Ba mẹ có thể giúp bằng cách dặn cô những gì đang xảy ra ở nhà: bé đang mọc răng, bé hay cắn khi mệt, bé dịu đi khi được ôm. Cô biết trước sẽ để mắt nhiều hơn vào lúc bé dễ cắn nhất, thường là cuối buổi khi bé mệt.
Giành đồ chơi cũng tương tự. Bé 1–2 tuổi chưa có khái niệm chia sẻ theo cách người lớn mong; bé chơi cạnh nhau hơn là chơi cùng nhau. Nơi gửi có nhiều món giống nhau cho nhóm nhỏ sẽ có ít cuộc giành đồ hơn hẳn nơi chỉ có một chiếc xe đẩy cho cả phòng.
Phòng lây ở nơi gửi và khi nào nên giữ bé ở nhà
Bé 1–2 tuổi đưa tay và đồ chơi vào miệng liên tục, chơi sát nhau, chưa biết che miệng khi ho. Vì vậy các bệnh lây qua tay, nước bọt và đồ dùng chung lan nhanh ở nhóm tuổi này. Tay chân miệng là ví dụ ba mẹ ở TP.HCM hay nghe nhất; chuyên mục sức khoẻ và an toàn của trang có bài riêng về bệnh, còn ở đây chỉ nói góc nơi gửi: bệnh lây qua dịch tiết mũi họng, nước bọt, dịch từ nốt phỏng và phân, nên việc rửa tay bằng xà phòng của cả cô lẫn trẻ, lau rửa đồ chơi và bề mặt hằng ngày là điều Bộ Y tế nhắc đi nhắc lại trong các đợt dịch.
Khi tham quan, ba mẹ có thể hỏi: đồ chơi của nhóm nhỏ được lau rửa thế nào và bao lâu một lần, cô rửa tay khi nào, có bồn rửa tay vừa tầm bé không, khi có bé trong nhóm mắc bệnh lây thì nơi gửi báo cho ba mẹ các bé khác ra sao.
Về phía gia đình, giữ bé ở nhà là phần ba mẹ góp vào an toàn chung. Bé đang sốt, nổi bóng nước ở miệng hay tay chân, tiêu chảy, nôn, hay ho nhiều chảy mũi đặc, nên nghỉ gửi và được đưa đi khám để bác sĩ đánh giá. Khi nào bé đi gửi lại được là theo hướng dẫn của bác sĩ và quy định của nơi gửi, không phải chỉ khi bé hết sốt. Trang này không chẩn đoán hay hướng dẫn dùng thuốc; mọi dấu hiệu bất thường, ba mẹ hỏi bác sĩ nhi.
Lịch tập quen bốn bước cho bé 1–2 tuổi
Với bé đang bám ba mẹ, lịch tập dưới đây giúp đi từ một buổi ngắn tới một buổi dài mà bé ít khóc hơn. Không cần làm đủ trong bốn ngày liền; giãn cách vài ngày cũng được:
- Lần một, khoảng một giờ có ba mẹ ở cùng: ba mẹ ngồi một góc, để bé tự rời ba mẹ đi chơi với cô; ba mẹ chỉ trả lời khi bé quay lại.
- Lần hai, khoảng hai giờ: ba mẹ ở lại mười lăm phút đầu rồi chào ngắn, hẹn quay lại sau bữa xế, đi dứt khoát.
- Lần ba, gói ba giờ: chào ở cửa lớp, không vào cùng; đón đúng hẹn, kể cả khi bé đang chơi vui.
- Lần bốn trở đi: tăng lên sáu giờ có giấc trưa khi bé đã cười nói với cô.
Mầm Non Theo Giờ tại bốn cơ sở Global Star School khu Quận 12 cũ nhận bé từ 6 tháng đến 6 tuổi với gói 3 giờ, 6 giờ hoặc cả ngày. Ba mẹ có bé 1–2 tuổi có thể ghi "bé đang tập quen" trong phần ghi chú của form đăng ký để nhà trường xếp lịch các buổi ngắn đầu tiên.
Câu hỏi thường gặp
Bé 13 tháng chưa biết đi có gửi chung với bé biết đi không?
Tuỳ nơi gửi. Nơi tổ chức tốt thường chia khu chơi theo khả năng vận động để bé bò không bị dẫm vào tay và không với được đồ chơi có chi tiết nhỏ của bé lớn. Ba mẹ nên hỏi cách chia khu trong giờ đông bé trước khi gửi.
Bé 18 tháng bị bạn cắn ở nơi gửi thì ba mẹ nên làm gì?
Hỏi cô sự việc diễn ra thế nào, vết cắn đã được chăm ra sao, và nơi gửi làm gì để tránh lặp lại. Cắn khá phổ biến ở tuổi chưa nói được. Nếu vết cắn rách da, sưng đỏ hoặc chảy mủ những ngày sau, đưa bé đi khám.
Bé 1 tuổi có nên mang bình sữa đi gửi không?
Nếu bé vẫn uống bằng bình ở nhà thì mang bình bé quen. Nếu gia đình đang cai bình và bé đã uống được bằng cốc, nhờ cô giữ cách uống bằng cốc để nếp ở nhà không bị đảo ngược.
Bé 1–2 tuổi gửi mấy giờ một ngày là vừa?
Không có con số chung. Những buổi đầu nên khoảng hai ba giờ, không trùm lên giấc ngủ. Khi bé đã quen cô và ngủ được ở nơi gửi, gói sáu giờ hay cả ngày đều có thể, miễn là bé ăn ngủ ổn và vui vẻ khi được đón.
Có nên gửi bé khi trong lớp có bạn bị tay chân miệng?
Ba mẹ hỏi nơi gửi đã cho bé bệnh nghỉ ở nhà chưa và vệ sinh đồ chơi, bề mặt thế nào. Nếu bé nhà mình khoẻ, quyết định gửi hay không tuỳ gia đình. Theo dõi bé sát trong những ngày sau; có sốt hay nổi bóng nước thì cho bé nghỉ và đi khám.