Gửi trẻ theo giờ định kỳ, tức đều đặn vào cùng ngày và cùng khung giờ mỗi tuần, giúp bé quen cô, quen lớp nhanh hơn nhiều so với chỉ gửi khi có việc; nó cũng giữ sẵn một nơi bé quen cho những ngày cần gửi gấp. Gửi khi cần vẫn hợp với gia đình hiếm khi cần người trông, nhưng mỗi lần gửi cách xa nhau thì bé dễ coi mỗi lần là lần đầu.
Nhiều ba mẹ nghĩ gửi theo giờ chỉ dành cho lúc khẩn cấp. Thực tế, cách dùng hiệu quả nhất với bé thường là một lịch cố định ở mức thấp, rồi thêm những lần đột xuất. Bài này giải thích vì sao sự đều đặn quan trọng với trẻ nhỏ, cách chọn ngày giờ cho lịch cố định, cách kết hợp với các lần gửi gấp, và khi nào nên thay đổi lịch.
Vì sao sự đều đặn quan trọng với trẻ nhỏ
Trẻ nhỏ chưa đọc được đồng hồ hay lịch, nhưng nhận ra nhịp rất giỏi. Một bé ba tuổi được đưa đi gửi mỗi sáng thứ ba và thứ năm sau vài tuần sẽ biết "hôm nay là ngày đi lớp" từ những dấu hiệu nhỏ: mẹ chuẩn bị túi đồ, ba đưa đi bằng đường khác, bữa sáng sớm hơn. Khi đoán trước được, bé ít lo lắng hơn, chia tay dễ hơn.
Ngược lại, gửi không theo nhịp, hôm nay gửi rồi ba tuần sau mới gửi lại, bé không có cơ hội hình thành sự quen. Mỗi lần đến lớp là một lần gặp chỗ lạ, cô lạ, bạn lạ. Những ngày gửi gấp thường cũng là những ngày ba mẹ vội vàng, căng thẳng, và bé cảm nhận được điều đó, khiến lần gửi càng khó.
Sự đều đặn còn giúp phía cơ sở. Cô gặp bé nhiều lần sẽ hiểu bé hơn, nhớ những thói quen nhỏ như bé thích ngồi gần cửa sổ, bé ăn rau trước rồi mới ăn cơm, bé cần được báo trước khi chuyển hoạt động. Cơ sở biết trước lịch sẽ xếp cô và chỗ ổn định, có khi xếp bé vào cùng nhóm bạn mỗi tuần. Một bé được đón bằng câu chào có tên mình và một món đồ chơi bé thích đã bày sẵn sẽ bước vào lớp khác hẳn một bé đến như khách lạ.
Lập lịch định kỳ: năm bước
Một lịch định kỳ tốt là lịch gia đình duy trì được nhiều tuần liền, không phải lịch đẹp trên giấy:
- Chọn số buổi mỗi tuần. Với mục đích giữ sự quen, một đến hai buổi thường là đủ. Nhiều hơn thì tuỳ nhu cầu của ba mẹ.
- Chọn ngày cố định. Ngày ít bị xáo trộn nhất trong tuần của gia đình. Tránh ngày hay có việc đột xuất khiến phải huỷ, vì huỷ liên tục làm mất nhịp.
- Chọn khung giờ hợp với bé. Khung bé tỉnh táo, không cắt ngang giấc trưa, ví dụ giữa buổi sáng hoặc chiều sau giấc ngủ.
- Chọn người đưa đón cố định. Bé quen cả người đưa lẫn lời chia tay. Cùng một người, cùng một câu, cùng một giờ đón.
- Thử ít nhất bốn đến sáu tuần rồi mới đánh giá. Vài tuần đầu bé có thể chưa quen, đánh giá quá sớm dễ kết luận sai.
Đặt lịch với cơ sở theo dạng giữ chỗ cố định nếu nơi đó có hình thức này, để không phải lo hết chỗ vào ngày đông. Hỏi luôn quy định khi bé ốm phải nghỉ một buổi trong lịch: có được dời sang ngày khác không.
Định kỳ, khi cần, hay kết hợp: so sánh ba cách dùng
Ba cách dùng gửi theo giờ phổ biến, đặt cạnh nhau:
| Cách dùng | Ưu điểm | Nhược điểm | Hợp với |
|---|---|---|---|
| Chỉ gửi khi cần | Chỉ trả khi dùng, không ràng buộc | Bé khó quen, có khi hết chỗ ngày cần | Gia đình hiếm khi cần, bé dạn người |
| Định kỳ cố định | Bé quen nhanh, chỗ ổn định | Phải giữ lịch dù tuần đó không cần | Gia đình có nhu cầu đều, bé chậm quen |
| Định kỳ thấp cộng khi cần | Bé giữ sự quen, linh hoạt cho ngày gấp | Cần sắp xếp hai loại lịch | Gia đình hay có việc đột xuất |
Cách thứ ba thường là cách cân bằng nhất cho gia đình ở thành phố, nơi việc đột xuất là chuyện thường. Một buổi cố định mỗi tuần giữ cho bé quen, còn các lần gửi thêm không còn là cú sốc với bé.
Với gia đình chỉ cần gửi vài lần mỗi năm, như khi đi dự đám cưới hay đi khám định kỳ, cách thứ nhất là hợp lý. Chỉ nên cho bé gửi thử một buổi ngắn trước lần cần thật vài ngày, để bé không gặp chỗ hoàn toàn lạ đúng lúc ba mẹ vội.
Khi lịch định kỳ gặp những tuần đặc biệt
Lịch nào cũng gặp ngoại lệ. Tuần bé ốm, tuần cả nhà về quê, tuần lễ dài. Nghỉ một hai buổi không làm bé mất hết sự quen, nhưng nghỉ ba bốn tuần liền thì lần quay lại có thể giống lần đầu, nhất là với bé dưới ba tuổi. Sau một kỳ nghỉ dài, ba mẹ nên cho bé quay lại bằng buổi ngắn hơn bình thường, và nói trước với bé vài ngày rằng sắp được gặp lại cô.
Những tuần ba mẹ không cần gửi, nhiều gia đình vẫn giữ buổi cố định vì nghĩ tới bé chứ không chỉ tới việc của mình. Đây là quyết định riêng của từng nhà, cân giữa chi phí và lợi ích giữ nhịp. Nếu chọn bỏ buổi, nên báo cơ sở sớm để họ sắp xếp.
Những dịp cao điểm như cuối năm, hè, Tết là lúc nơi gửi đông, chỗ khó đặt. Gia đình có lịch định kỳ thường được ưu tiên giữ chỗ, đây là một lợi ích thực tế ít ai tính tới khi chọn cách dùng. Dù vậy, ưu tiên này tuỳ chính sách từng nơi, nên khi đăng ký lịch cố định ba mẹ hỏi luôn: những dịp cao điểm thì bé có lịch cố định được giữ chỗ thế nào, cần báo trước bao lâu nếu muốn gửi thêm ngày, và nếu cả nhóm cô quen của bé nghỉ Tết thì bé sẽ được ai trông.
Chọn ngày nào trong tuần cho lịch cố định
Đầu tuần. Thứ hai thường là ngày ba mẹ bận nhất với họp, giao việc, nên nhiều nhà chọn gửi đầu tuần. Điểm cần lưu ý: sau hai ngày cuối tuần ở nhà, có bé đi lớp thứ hai khó hơn các ngày khác, giống tâm lý người lớn đầu tuần. Nếu bé hay khóc buổi thứ hai, thử dời sang thứ ba.
Giữa tuần. Thứ ba đến thứ năm thường là những ngày ổn định nhất cả với gia đình lẫn với lớp. Bé đã vào nhịp tuần, lớp cũng ít biến động. Đây là lựa chọn an toàn cho bé mới bắt đầu lịch cố định.
Cuối tuần. Hợp với ba mẹ làm việc cả thứ bảy, kinh doanh, bán hàng, hay cần một buổi để lo việc nhà, đi khám, gặp đối tác. Lớp cuối tuần thường có nhiều bé gửi theo giờ hơn bé quen, nên không khí có khi khác ngày thường, ba mẹ nên hỏi trước nhóm bé cuối tuần thường đông hay vắng.
Hai buổi liền nhau hay cách nhau. Hai buổi liền nhau như thứ ba và thứ tư giúp bé nối được trải nghiệm, hôm sau nhớ hôm trước. Hai buổi cách nhau như thứ ba và thứ năm thì nhẹ hơn cho bé dễ mệt. Với bé mới quen, hai buổi liền nhau thường giúp bé quen nhanh hơn.
Kết hợp lịch cố định với những lần gửi gấp mà bé không rối
Gia đình đã có một buổi cố định mỗi tuần thì những lần gửi thêm sẽ nhẹ hơn nhiều, nhưng vẫn có vài điều nên làm để bé không thấy rối. Thứ nhất, gửi thêm ở cùng nơi, cùng nhóm lớp nếu được, để bé gặp lại cô và chỗ chơi quen. Gửi gấp ở một nơi khác hoàn toàn thì lợi thế của lịch cố định gần như mất hết.
Thứ hai, giữ nghi thức quen: cùng túi đồ, cùng lời chào ở cửa, cùng món đồ bé hay mang theo. Với trẻ nhỏ, những chi tiết lặp lại này là tín hiệu rằng mọi thứ vẫn bình thường, dù hôm nay không phải ngày đi lớp như mọi khi.
Thứ ba, nói với bé rõ ràng rằng hôm nay là ngày đi lớp thêm, và ai sẽ đón. Bé đã quen nhịp thường hỏi vì sao hôm nay lại đi, nên trả lời ngắn và thật: ba mẹ có việc, chiều mẹ đón. Thứ tư, báo cơ sở càng sớm càng tốt, kể cả khi chỉ mới dự định, vì những ngày cao điểm chỗ có thể kín. Nhiều nơi cho gia đình có lịch cố định đặt thêm dễ hơn, nhưng ba mẹ nên hỏi rõ thay vì mặc định.
Giúp bé theo dõi lịch của mình
Bé từ khoảng hai tuổi rưỡi trở lên có thể hiểu lịch theo cách đơn giản, không cần biết thứ ngày. Một cách nhiều nhà dùng là đếm số lần ngủ: còn hai lần ngủ nữa là tới ngày đi lớp. Với bé lớn hơn, một tờ lịch tuần treo ngang tầm mắt bé, mỗi ngày một ô, ngày đi lớp dán hình chiếc ba lô, ngày ở nhà dán hình ngôi nhà, giúp bé tự nhìn và tự đoán.
Lịch như vậy có hai tác dụng. Bé bớt bị bất ngờ, vì biết trước ngày nào đi lớp. Bé cũng thấy rằng đi lớp là một phần bình thường của tuần, có lúc bắt đầu và lúc kết thúc, không phải chuyện xảy ra ngẫu nhiên khi ba mẹ bận. Sáng ngày đi lớp, để bé tự lật hay tự đánh dấu ô của ngày hôm đó, nhiều bé rất thích việc này.
Với bé dưới hai tuổi, lịch giấy chưa có ý nghĩa nhiều. Thay vào đó, ba mẹ giữ những nghi thức buổi sáng giống nhau vào ngày đi lớp, như cùng một bài hát trên đường, cùng một món ăn sáng. Bé nhỏ nhận ra chuỗi việc quen thuộc trước khi hiểu được khái niệm ngày trong tuần.
Dấu hiệu nên thay đổi lịch
Bé vẫn khóc lâu sau sáu tuần đều đặn. Có thể khung giờ chưa hợp, người đưa đón chưa phù hợp, hoặc bé cần buổi ngắn hơn. Trao đổi với cô để tìm nguyên nhân trước khi quyết định dừng.
Bé mệt rã sau mỗi buổi gửi. Có thể buổi quá dài so với sức bé, hoặc cắt ngang giấc ngủ. Thử rút ngắn hoặc đổi sang khung khác.
Nhu cầu của gia đình tăng lên rõ rệt. Khi số buổi cần gửi tăng dần tới gần cả tuần, đó là lúc cân nhắc một chỗ học cố định thay vì tiếp tục gửi theo giờ.
Bé lớn hơn và muốn ở với nhóm bạn quen. Bé từ ba tuổi trở lên có khi đòi đi đúng ngày có bạn thân. Đổi lịch theo nhóm bạn của bé là một cách tốt để bé vui khi đi lớp.
Lịch làm của ba mẹ đổi. Đổi ca, đổi chỗ làm, có em bé mới. Mỗi lần đổi lịch, giữ người đưa đón và lời chia tay quen thuộc để bé ít bị xáo trộn, và báo cô biết để cô chuẩn bị cho bé.
Ba mẹ ở khu Quận 12 cũ muốn đặt lịch gửi cố định cho bé có thể tham khảo Mầm Non Theo Giờ tại Global Star School và đăng ký qua form trên trang.
Câu hỏi thường gặp
Gửi bé mỗi tuần một buổi có đủ để bé quen không?
Với nhiều bé, một buổi đều đặn mỗi tuần, cùng khung giờ, sau vài tuần là đủ để bé quen cô và lớp. Bé chậm làm quen có thể cần hai buổi mỗi tuần trong giai đoạn đầu.
Có nên giữ lịch gửi cố định khi ba mẹ không cần?
Tuỳ gia đình. Giữ lịch giúp bé không mất sự quen và giữ chỗ ổn định, nhưng tốn chi phí. Nếu bé đã quen lâu, nghỉ một hai buổi thường không ảnh hưởng nhiều.
Bé nghỉ gửi một tháng thì quay lại thế nào?
Nói trước với bé vài ngày, chọn buổi đầu ngắn hơn bình thường, người đưa là người bé quen nhất. Báo cô biết bé vừa nghỉ dài để cô dành thêm chút thời gian đón bé.
Gửi định kỳ có cần đăng ký trước cả tháng không?
Tuỳ nơi gửi. Có nơi giữ chỗ theo tuần, có nơi theo tháng. Ba mẹ hỏi quy định giữ chỗ, dời buổi khi bé ốm, và báo nghỉ trước bao lâu.
Bé thích đi gửi tới mức không muốn ở nhà thì sao?
Đó thường là dấu hiệu bé có trải nghiệm tốt ở lớp, nhất là được chơi với bạn. Ba mẹ có thể tạo thêm cơ hội cho bé chơi với trẻ khác ở nhà hay ngoài công viên, và giữ nhịp gửi hợp lý.
Có nên cho bé chọn ngày đi gửi không?
Bé lớn có thể được hỏi ý kiến, như chọn giữa hai ngày, để bé thấy mình có phần quyết định. Nhưng lịch cuối cùng vẫn do ba mẹ quyết theo nhu cầu gia đình.