Không có một con số chung cho mọi độ tuổi: trẻ càng nhỏ thì một cô càng phải trông ít trẻ, và với lớp gửi theo giờ, con số cần hỏi là số trẻ trên mỗi cô vào đúng khung giờ bé có mặt, không phải sĩ số trung bình. Các văn bản của Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định sĩ số tối đa và định mức người chăm sóc theo từng nhóm tuổi; ba mẹ có thể đề nghị cơ sở cho biết cơ sở đang áp mức nào.
Số người trông là tiêu chí khó nhìn ra nhất khi đi xem vào giờ vắng, nhưng lại quyết định nhiều nhất chuyện bé có được để mắt tới hay không. Bài này giải thích vì sao tỷ lệ cô trên trẻ quan trọng, nó thay đổi theo tuổi ra sao, vì sao lớp theo giờ dễ quá tải hơn lớp chính khoá, và cách ba mẹ tự đếm, tự hỏi để biết nơi mình định gửi có đủ người hay không.
Vì sao số trẻ trên một cô quan trọng hơn sĩ số lớp
Sĩ số lớp cho biết có bao nhiêu trẻ trong phòng. Số trẻ trên một cô cho biết mỗi người lớn phải chia mắt cho bao nhiêu đứa trẻ cùng lúc. Một phòng mười hai trẻ với ba cô khác hẳn một phòng tám trẻ với một cô, dù phòng thứ hai trông thưa hơn. Khi một bé cần thay tã, một bé đang khóc đòi bế và một bé khác đang leo lên ghế, cô thứ hai và thứ ba là thứ ngăn tai nạn xảy ra trong mấy giây cô đầu tiên quay lưng.
Những tai nạn hay gặp ở trẻ nhỏ như té ngã, hóc dị vật, kẹp tay, cắn nhau thường xảy ra rất nhanh và trong im lặng. Trẻ hóc không hét được. Vì vậy điều làm nên an toàn không phải là cô giỏi đến đâu, mà là trong phòng có luôn một người lớn đang nhìn trẻ hay không. Chỉ khi đủ người, cô mới có thể thay tã, pha sữa, dỗ một bé mà vẫn có người khác để mắt tới phần còn lại.
Tỷ lệ đủ người còn ảnh hưởng tới chất lượng chăm sóc, không chỉ an toàn. Cô trông ít trẻ có thời gian ngồi xuống chơi với từng bé, nói chuyện, đọc truyện, để ý bé nào ăn ít hôm nay. Cô quá tải chỉ còn sức giữ cho mọi bé không bị thương.
Tỷ lệ thay đổi theo tuổi: vì sao bé càng nhỏ càng cần nhiều người
Văn bản của Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định sĩ số tối đa của nhóm trẻ, lớp mẫu giáo và định mức người chăm sóc theo từng nhóm tuổi; các con số có thể được điều chỉnh qua từng lần sửa đổi, nên ba mẹ nên hỏi cơ sở hoặc tra văn bản hiện hành. Bảng dưới giải thích vì sao các mức đó khác nhau theo tuổi:
| Nhóm tuổi | Bé cần gì từ người lớn | Hệ quả với số người trông |
|---|---|---|
| Dưới 12 tháng | Bế, cho bú, thay tã, dỗ ngủ từng bé; chưa tự ngồi chơi lâu | Mỗi cô chỉ trông được rất ít bé, gần như kèm riêng |
| 12–24 tháng | Tập đi, té ngã nhiều, cho mọi thứ vào miệng | Cần người theo sát; một cô trông vài bé |
| 24–36 tháng | Đi lại vững, leo trèo, đang tập bỏ tã, hay tranh đồ | Có thể trông nhóm lớn hơn nhưng vẫn cần hai người khi đông |
| 3–6 tuổi | Chơi nhóm, tự ăn, tự đi vệ sinh, hiểu luật chơi | Một cô trông được nhóm đông hơn; vẫn cần người hỗ trợ giờ ăn, giờ ra sân |
Nhiều lớp theo giờ trộn trẻ nhiều tuổi trong cùng một phòng, nhất là buổi tối hay cuối tuần khi ít trẻ. Trộn tuổi không sai, nhưng khi đó số người trông nên tính theo bé nhỏ nhất trong phòng. Một phòng có hai bé chưa biết đi lẫn trong nhóm trẻ năm tuổi thì cần thêm người, không thể tính như lớp mẫu giáo.
Một ví dụ giả định: cùng một phòng, hai cách vận hành
Để thấy tỷ lệ người trông quyết định điều gì, hãy hình dung cùng một phòng, cùng mười bé trộn tuổi từ một đến bốn tuổi, vào chiều thứ Sáu. Đây là ví dụ giả định, không mô tả cơ sở nào cụ thể:
| Tình huống trong 10 phút | Phòng A: một cô | Phòng B: hai cô và một người hỗ trợ |
|---|---|---|
| Một bé cần thay tã | Cô bế bé vào nhà vệ sinh, chín bé còn lại không ai nhìn | Một cô thay tã, một cô vẫn ngồi với nhóm |
| Ba mẹ đến đón và hỏi chuyện | Cô vừa trả lời vừa liếc vào phòng | Người hỗ trợ ra cửa bàn giao |
| Hai bé giành đồ chơi, một bé bị cắn | Cô can được nhưng muộn vài giây | Cô ở gần can ngay, ghi lại sự việc |
| Một bé một tuổi bò về phía cầu thang | Phụ thuộc vào cửa chặn có đóng hay không | Luôn có người nhìn khu vực đó |
| Cuối buổi viết báo cáo cho ba mẹ | Viết vội vài chữ hoặc bỏ qua | Có thời gian ghi ăn, ngủ, sự việc trong ngày |
Cô ở phòng A có thể rất giỏi và rất thương trẻ, nhưng không ai có hai đôi mắt. Mọi tình huống trong bảng đều bình thường với một lớp trẻ nhỏ, và chúng thường xảy ra chồng lên nhau. Đó là lý do khi hỏi về an toàn, câu đầu tiên nên là "lúc bé nhà mình ở đó, có bao nhiêu người lớn trong phòng".
Ba mẹ cũng thấy rằng người hỗ trợ không cần là giáo viên mới có ích. Một người lo đón trả, bàn giao, dọn dẹp giúp cô đứng lớp chỉ việc trông trẻ. Khi hỏi cơ sở, ba mẹ nên hỏi cả những người này có mặt vào khung giờ nào.
Giờ cao điểm ở lớp theo giờ
Lớp chính khoá biết trước sĩ số mỗi ngày. Lớp theo giờ thì khác: buổi sáng ngày thường có thể chỉ vài bé, nhưng chiều thứ Sáu, sáng thứ Bảy, những ngày trước Tết hay mùa hè khi trường chính khoá nghỉ, số bé có thể tăng gấp mấy lần. Những khung giờ đó cũng là lúc ba mẹ đưa bé đến dồn dập, cô vừa phải đón bé mới, nhận dặn dò, vừa trông các bé đang chơi.
Cơ sở vận hành tốt có ba cách giữ tỷ lệ trong giờ cao điểm: nhận đặt chỗ trước và dừng nhận khi đủ, có danh sách cô dự phòng gọi thêm khi đông, và tách nhóm theo tuổi khi số trẻ vượt mức. Ba mẹ nên hỏi thẳng cơ sở dùng cách nào. Câu trả lời "lúc nào cũng đủ cô" mà không giải thích được cách làm thì chưa đủ để yên tâm.
Một điểm hay bị bỏ qua là giờ giao ca và giờ cô nghỉ ăn. Gửi cả ngày tức là bé ở qua nhiều ca. Trong mười lăm phút giao ca hay nửa tiếng cô nghỉ trưa, ai trông các bé? Cơ sở nên có lịch xen kẽ để trong phòng không bao giờ chỉ còn một người với cả nhóm trẻ nhỏ.
Ba mẹ tự đếm và tự hỏi thế nào
Không cần thuộc con số trong văn bản, ba mẹ vẫn có thể đánh giá khá chính xác bằng mắt và vài câu hỏi:
- Đến đúng khung giờ định gửi và đếm số trẻ, số người lớn đang trực tiếp trông trong phòng. Người đứng quầy, người nấu bếp, bảo vệ không tính.
- Hỏi số trẻ tối đa cơ sở nhận trong khung giờ đó và số cô trực tương ứng. Hỏi thêm cách làm khi có nhiều bé đến hơn dự kiến.
- Hỏi về trẻ dưới hai tuổi: các bé nhỏ có được tách nhóm riêng không, có cô riêng không.
- Hỏi giờ giao ca, giờ cô nghỉ: ai trông trẻ trong lúc đó.
- Quan sát năm phút: có lúc nào trong phòng không có người lớn nào đang nhìn trẻ không, có bé nào bị để khóc lâu mà không ai đến không.
Ba mẹ cũng nên quan sát cô có phải làm thêm việc khác không: nấu ăn, dọn dẹp, trả lời điện thoại, nhận tiền. Mỗi việc đó lấy mắt cô khỏi trẻ. Nơi đủ người là nơi cô trông trẻ chỉ làm việc trông trẻ.
Người trông có được đào tạo không
Chuyên môn chăm sóc trẻ. Ở cơ sở giáo dục mầm non, người chăm sóc, giáo dục trẻ phải đáp ứng trình độ theo quy định. Với lớp theo giờ, ba mẹ có thể hỏi cô phụ trách có phải giáo viên mầm non của cơ sở hay là nhân viên trông giữ, và đã làm việc với trẻ bao lâu.
Sơ cứu cơ bản. Hỏi xem người trông đã được tập huấn sơ cứu chưa: xử trí hóc dị vật ở trẻ nhỏ, xử trí té ngã, nhận biết dấu hiệu cần gọi cấp cứu. Đây là kỹ năng cứu bé trong những phút đầu, trước khi có nhân viên y tế.
Sự ổn định của đội ngũ. Cơ sở thay người liên tục khiến bé gặp cô lạ mỗi lần đến. Với bé gửi theo giờ vốn đã ít gặp cô, một đội ngũ ổn định giúp bé quen nhanh hơn.
Thái độ với trẻ. Cách cô nói chuyện, cách cô dỗ bé khóc, cách cô can khi hai bé giành đồ chơi cho biết nhiều điều hơn bằng cấp. Ba mẹ để ý giọng cô, cô có ngồi xuống ngang tầm mắt bé không, có quát hay doạ không.
Lớp vắng chưa chắc đã an toàn hơn
Nhiều ba mẹ nghĩ gửi vào giờ vắng là yên tâm nhất. Phần lớn đúng, nhưng có một ngoại lệ đáng để ý: khi lớp vắng, cơ sở có thể chỉ để một người trực, và người đó vừa trông trẻ vừa nghe điện thoại, nhận khách, dọn phòng. Một mình trông hai bé thì dễ, nhưng nếu một bé cần đi vệ sinh hay đột ngột sốt, bé còn lại phải ở đâu trong lúc đó?
Câu nên hỏi là khi chỉ có một hai bé, cơ sở có luôn có ít nhất hai người lớn trong khuôn viên không, và người thứ hai có ở đủ gần để vào phòng ngay khi được gọi không. Nguyên tắc hai người lớn cũng có giá trị bảo vệ cả cô lẫn trẻ: không có cảnh một người lớn ở riêng với một trẻ nhỏ trong phòng kín suốt nhiều giờ mà không ai khác nhìn thấy.
Sáng sớm, tối muộn và cuối tuần là những khung giờ hay chỉ có một người trực. Chuyện gửi vào các khung giờ đó, từ gom lớp, giao ca đến giữ cổng, có bài riêng trong chuyên mục này. Điều cần nhớ ở đây chỉ là hỏi số người lớn cho đúng khung giờ bé có mặt, vì một con số trung bình cho cả ngày có thể che mất đúng khung giờ thiếu người.
Khi thấy thiếu người: nói với cơ sở thế nào
Nếu đến xem hay khi đón bé mà thấy một cô đang xoay xở với quá nhiều trẻ, ba mẹ nên nói với người quản lý một cách bình tĩnh và cụ thể: hôm đó mấy giờ, trong phòng có bao nhiêu bé, bao nhiêu cô, chuyện gì đã xảy ra. Nói cụ thể giúp cơ sở kiểm lại lịch trực thay vì chỉ trấn an chung chung. Một cơ sở cầu thị sẽ giải thích và cho biết sẽ điều chỉnh thế nào.
Nếu tình trạng lặp lại và cơ sở không thay đổi, ba mẹ nên tìm nơi khác. Thiếu người không phải lỗi nhỏ có thể bỏ qua, vì nó là nguyên nhân gốc của hầu hết tai nạn trong lớp trẻ nhỏ. Khi cần gửi gấp mà chưa có lựa chọn khác, ba mẹ có thể chọn khung giờ vắng hơn hoặc rút ngắn thời gian gửi.
Nếu ba mẹ ở khu Quận 12 cũ và muốn hỏi trực tiếp về số cô trực theo từng khung giờ trước khi gửi, Mầm Non Theo Giờ tại Global Star School nhận đặt chỗ trước cho các gói 3 giờ, 6 giờ và cả ngày để chủ động sắp xếp người trông.
Câu hỏi thường gặp
Lớp mẫu giáo đông 25–30 bé có phải là không an toàn không?
Không hẳn. Trẻ mẫu giáo đã tự ăn, tự đi vệ sinh và chơi theo nhóm, nên sĩ số lớp lớn hơn nhà trẻ là bình thường theo quy định. Điều cần hỏi là lớp có đủ giáo viên theo định mức không và giờ ăn, giờ ra sân có thêm người hỗ trợ không.
Bé dưới một tuổi có nên gửi theo giờ không?
Có thể, nếu nơi gửi nhận trẻ ở độ tuổi này, có phòng riêng cho bé nhỏ và có người trông rất ít bé mỗi lần. Ba mẹ nên hỏi kỹ về chỗ ngủ, cách cho bú và thay tã, và bắt đầu bằng khung giờ ngắn để bé quen dần.
Có camera thì cơ sở có thể bớt người trông không?
Không. Camera chỉ ghi lại hình ảnh, không đỡ được một bé đang ngã hay gỡ được dị vật trong miệng trẻ. Số người trông trực tiếp trong phòng là thứ không thể thay bằng thiết bị.
Làm sao biết cơ sở có đủ cô vào cuối tuần?
Hỏi riêng về cuối tuần và ngày lễ vì đây là lúc nhiều nơi thiếu người nhất. Hỏi số bé tối đa cơ sở nhận, số cô trực, có đặt chỗ trước không. Nếu được, ba mẹ ghé xem vào một sáng thứ Bảy trước khi gửi bé vào khung giờ đó.
Trộn trẻ nhiều tuổi trong một phòng có sao không?
Trộn tuổi giúp anh chị lớn chơi cùng em nhỏ và thường gặp ở lớp theo giờ khi ít trẻ. Điều cần là số người trông tính theo bé nhỏ nhất trong phòng, và đồ chơi nhỏ của trẻ lớn phải để xa tầm với của bé còn cho đồ vào miệng.