Ba mẹ áy náy, lo lắng khi lần đầu gửi con theo giờ: giữ bình tĩnh để bé yên

Áy náy và lo lắng khi lần đầu gửi con là cảm giác của rất nhiều ba mẹ, không có nghĩa mình đang làm điều sai. Điều quan trọng là phân biệt nỗi lo có cơ sở, cần hỏi lại nơi gửi, với nỗi lo chung của người lần đầu xa con, cần được thả bớt. Ba mẹ bình tĩnh ở cửa lớp thì bé cũng dễ yên hơn, vì trẻ nhỏ đọc nét mặt và giọng nói của ba mẹ để biết nơi này có an toàn không.

Bài này dành cho ba mẹ chứ không phải cho bé: vì sao cảm giác áy náy xuất hiện, nó ảnh hưởng đến bé thế nào, cách chuẩn bị để chính mình vững hơn trước buổi gửi đầu, làm gì trong mấy giờ xa con, và những nỗi lo nào thì nên mang ra hỏi cơ sở thay vì giữ trong lòng.

Vì sao ba mẹ thấy áy náy dù biết mình cần gửi con

Gửi theo giờ thường đến từ một nhu cầu thật: mẹ đi làm lại sau thời gian nghỉ sinh, ba mẹ làm ca, có cuộc hẹn không mang con theo được, người giúp việc nghỉ, ông bà ở xa. Lý trí biết rõ việc cần làm, nhưng cảm xúc vẫn kéo về phía con. Nhiều người lớn lên với hình ảnh mẹ ở nhà trông con, hoặc nghe người thân nói "con còn nhỏ thế đã gửi", nên dễ thấy mình đang làm điều gì đó chưa đủ tốt.

Cảm giác áy náy cũng mạnh hơn ở lần đầu vì ba mẹ chưa có bằng chứng nào. Chưa biết cô thế nào, bé ăn ngủ ra sao, có ai để ý khi bé khóc không. Tâm trí lấp khoảng trống bằng những hình dung xấu nhất. Sau một hai buổi, khi đã thấy bé được chăm, nhiều ba mẹ thấy nhẹ đi đáng kể.

Nhìn từ góc khác, gửi con một vài giờ ở nơi an toàn để ba mẹ làm việc, nghỉ ngơi, hay lo việc gia đình cũng là một cách chăm con. Ba mẹ kiệt sức, cáu gắt vì không có chút thời gian nào cho mình thì cũng khó chăm bé chu đáo. Việc gửi con không đo tình thương; cách ba mẹ chọn nơi gửi và chuẩn bị cho bé mới là phần thể hiện sự quan tâm.

Bé đọc được nỗi lo của ba mẹ như thế nào

Trẻ nhỏ, kể cả bé chưa biết nói, rất nhạy với nét mặt, giọng nói và nhịp cơ thể của người chăm mình. Khi gặp tình huống lạ, bé thường nhìn lên ba mẹ để xem nên phản ứng thế nào: ba mẹ thoải mái thì bé dễ yên, ba mẹ căng thẳng thì bé hiểu rằng có điều đáng sợ. Các nhà tâm lý học phát triển gọi hiện tượng này là "tham chiếu xã hội".

Ở cửa lớp, nỗi lo của ba mẹ thường lộ qua những việc nhỏ: ôm bé thật chặt và lâu, hỏi đi hỏi lại "con ở được không", mắt đỏ, giọng run, quay lại vài lần sau khi đã chào. Với bé, những tín hiệu này nói rằng "mẹ cũng không chắc chỗ này an toàn". Bé bám chặt hơn và khóc lâu hơn, rồi ba mẹ thấy bé khóc lại càng lo, thành một vòng khó gỡ.

Điều này không có nghĩa ba mẹ phải giả vờ không cảm thấy gì. Chỉ cần giữ nỗi lo cho riêng mình trong vài phút chia tay: giọng bình thường, lời chào ngắn, nụ cười, trao bé cho cô. Ra khỏi cửa rồi, ba mẹ muốn khóc cũng được. Bé không cần ba mẹ hoàn hảo, chỉ cần thấy ba mẹ tin nơi này.

Nỗi lo nào nên hỏi lại, nỗi lo nào nên thả bớt

Không phải nỗi lo nào cũng giống nhau. Có nỗi lo là tín hiệu cần hành động, có nỗi lo chỉ là phần tự nhiên của lần đầu xa con. Bảng dưới giúp ba mẹ tách hai loại:

Nỗi lo có cơ sở nên được hỏi ngay, trước buổi gửi, và nơi gửi tử tế sẽ trả lời rõ ràng. Nếu câu trả lời mơ hồ hoặc bị né tránh, đó là thông tin quan trọng để cân nhắc lại lựa chọn, chứ không phải ba mẹ "lo quá".

Chuẩn bị cho chính mình trước buổi gửi đầu

Ba mẹ thường chuẩn bị rất kỹ cho bé mà quên chuẩn bị cho mình. Vài việc nhỏ giúp ba mẹ vững hơn khi đứng ở cửa lớp:

• Đi xem nơi gửi trước nếu có thể, gặp cô, nhìn phòng, hỏi những câu mình băn khoăn. Thấy tận mắt thì bớt hình dung.
• Viết ra những gì mình muốn dặn cô thay vì cố nhớ. Viết xong là thấy đã làm đủ phần của mình.
• Hỏi trước cách nhận tin trong buổi: cô có nhắn khi bé ổn không, gọi khi nào, gửi báo cáo cuối buổi ra sao. Biết trước khi nào có tin thì đỡ cầm điện thoại chờ.
• Ngủ đủ đêm trước. Người thiếu ngủ dễ lo và dễ xúc động hơn.
• Chọn buổi gửi đầu không trùng việc quá căng thẳng nếu có thể, để ba mẹ không vừa lo cho con vừa lo việc lớn.
• Thống nhất giữa ba và mẹ: ai đưa, ai đón, nói gì với bé. Hai người nói hai kiểu trước mặt bé làm cả bé lẫn người lớn rối.

Ba mẹ cũng nên nói thẳng với cô rằng đây là lần đầu mình gửi con và mình đang khá lo. Cô làm nghề lâu đã gặp rất nhiều ba mẹ như vậy, và thường sẵn lòng nhắn một tin ngắn sau giờ đầu cho ba mẹ yên tâm. Nói ra một lần ở quầy dễ hơn nhiều so với giữ trong lòng rồi nhắn hỏi liên tục cả buổi.

Những điều ba mẹ có thể tự nhắc mình ở cửa lớp

Nhiều ba mẹ thấy dễ chịu hơn khi có sẵn vài câu tự nhắc trong đầu lúc chia tay, thay vì để nỗi lo dẫn dắt. Đây không phải câu thần chú, chỉ là những điều đúng mà lúc xúc động người ta hay quên:

• "Bé khóc là bé đang nói bé nhớ mình, không phải bé đang gặp nguy." Khóc khi chia tay là phản ứng thường gặp, và cô đã quen dỗ.
• "Mình đã chọn nơi này có lý do." Nhắc lại những gì mình đã kiểm: cô, phòng, quy trình đón trả, cách liên lạc.
• "Chào ngắn là giúp con, không phải bỏ con." Nấn ná lâu thường làm cơn khóc dài hơn.
• "Mình sẽ đến đúng lúc đã hứa." Giữ được lời hứa này quan trọng hơn mọi lời giải thích.
• "Buổi đầu không quyết định tất cả." Nếu buổi này khó, lần sau vẫn có thể điều chỉnh gói giờ, khung giờ, cách chuẩn bị.

Có ba mẹ ghi mấy câu này vào điện thoại và đọc lại khi ngồi trên xe sau lúc chia tay. Nghe có vẻ đơn giản, nhưng nó giúp tách cảm xúc lúc đó khỏi những gì mình đã biết rõ khi còn bình tĩnh.

Trong mấy giờ xa con: làm gì với nỗi nhớ và chiếc điện thoại

Nhiều ba mẹ kể rằng giờ đầu sau khi gửi con là lúc khó nhất: mở điện thoại liên tục, xem đi xem lại tin nhắn, nghĩ "giờ này chắc con đang khóc". Một cách đơn giản là hẹn với chính mình khi nào sẽ xem tin, ví dụ sau giờ đầu và giữa buổi, và tin rằng nếu có chuyện cần báo, cô sẽ gọi.

Nếu nơi gửi có camera cho phụ huynh xem, nên hỏi trước cách dùng và tự đặt giới hạn. Xem vài lần để yên tâm là hợp lý; ngồi nhìn màn hình cả buổi thường làm ba mẹ lo hơn, vì camera chỉ cho thấy một góc, và một khoảnh khắc bé đứng một mình có thể bị hiểu thành bé bị bỏ rơi. Camera cũng không thay được việc hỏi chuyện cô lúc đón.

Hạn chế gọi cho cô liên tục để hỏi tình hình. Mỗi cuộc gọi làm cô phải rời nhóm trẻ, và nếu bé nghe thấy cô nói chuyện với ba mẹ, bé có thể nhớ nhà lại. Nếu thật sự cần, nhắn một tin ngắn và chờ cô trả lời khi rảnh tay. Dùng chính khoảng thời gian đã gửi con để làm cho xong việc mình cần làm, vì đó là lý do của buổi gửi.

Khi người thân không đồng tình với việc gửi con

Ở nhiều gia đình, quyết định gửi con theo giờ không chỉ của ba mẹ. Ông bà có thể lo cháu còn nhỏ, sợ cháu ốm, hoặc thấy mình bị coi là không trông được cháu. Những câu như "nhà có người mà phải gửi" làm ba mẹ vốn đã áy náy lại càng nặng lòng hơn.

Cách thường giúp là nói rõ lý do và chia sẻ thông tin thay vì tranh luận cảm xúc: vì sao cần gửi, gửi ở đâu, bao lâu, nơi gửi chăm bé thế nào. Mời ông bà cùng đi xem nơi gửi hoặc cùng đón bé một lần cũng giúp người thân yên tâm hơn. Khi ông bà vẫn muốn trông cháu, có thể chia việc: những ngày ông bà khoẻ thì nhờ ông bà, những lúc ông bà mệt hay bận thì gửi theo giờ.

Điều quan trọng là tránh tranh cãi trước mặt bé về chuyện gửi. Bé nghe người lớn nói "gửi tội nghiệp cháu" sẽ hiểu rằng đi gửi là chuyện đáng buồn, và buổi gửi sau khó hơn. Người lớn có thể không đồng ý với nhau, nhưng trước mặt bé nên thống nhất một thông điệp: ở lớp có cô chăm, có bạn chơi, rồi ba mẹ sẽ đến đón.

Khi nỗi lo không giảm sau nhiều buổi

Với phần lớn ba mẹ, nỗi lo giảm rõ sau vài buổi gửi, khi đã quen cô, quen quy trình, thấy bé ổn. Nếu sau nhiều buổi mà ba mẹ vẫn lo không yên, ban đầu nên hỏi lại chính mình: nỗi lo này có điểm cụ thể nào không? Bé có dấu hiệu gì bất thường, cô có trả lời mơ hồ, có chuyện gì chưa được giải thích không? Nếu có, mang điều cụ thể đó ra trao đổi thẳng với cơ sở, và nếu không yên tâm thì đổi nơi gửi.

Nếu không có điểm cụ thể nào mà nỗi lo vẫn lớn, kéo theo mất ngủ, khó tập trung làm việc, hay căng thẳng kéo dài, nhất là ở mẹ trong năm đầu sau sinh, ba mẹ nên chia sẻ với người thân và cân nhắc hỏi ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý. Lo âu kéo dài sau sinh là điều có thật và cần được quan tâm đúng mức, không phải chuyện tự cố vượt qua.

Ba mẹ ở khu Quận 12 cũ, TP.HCM có thể tìm hiểu Mầm Non Theo Giờ tại Global Star School, bốn cơ sở Hiệp Thành, Thạnh Lộc, Hà Huy Giáp, An Phú Đông. Trước buổi gửi đầu, ba mẹ có thể ghi những điều mình băn khoăn vào phần ghi chú khi đăng ký trên trang chủ, để cơ sở trao đổi lại.

Câu hỏi thường gặp

Gửi con theo giờ có làm bé bớt gắn bó với ba mẹ không?

Thường không. Gắn bó của bé với ba mẹ được xây qua cách ba mẹ chăm sóc, đáp lại bé hằng ngày, không mất đi vì vài giờ được chăm ở nơi an toàn. Bé có thể thích cô, nhưng ba mẹ vẫn là người bé tìm khi mệt, khi sợ.

Có nên nói với cô là ba mẹ đang rất lo khi gửi con lần đầu?

Nên. Cô đã gặp nhiều ba mẹ gửi con lần đầu và hiểu cảm giác đó. Nói ra giúp hai bên thống nhất cách báo tin, ví dụ cô nhắn một tin ngắn sau giờ đầu. Chỉ nên nói lúc bé không đứng ngay cạnh, để bé không nghe thấy nỗi lo của ba mẹ.

Có nên xem camera liên tục khi gửi bé lần đầu?

Xem vài lần để yên tâm là hợp lý, nhưng xem liên tục thường làm ba mẹ lo hơn vì camera chỉ cho thấy một góc và một lúc. Hẹn với mình giờ xem, tin rằng có chuyện cô sẽ gọi, và hỏi chuyện cô kỹ hơn lúc đón bé.

Làm sao biết nỗi lo của mình là có cơ sở hay chỉ là lo quá?

Nỗi lo có cơ sở thường gắn với điều cụ thể: số cô trông, dị ứng của bé, quy trình đón trả, câu trả lời mơ hồ của cơ sở. Những điều đó nên hỏi thẳng. Nỗi lo chung như bé sẽ nhớ mẹ là phần tự nhiên của lần đầu và thường giảm sau vài buổi.

Ông bà phản đối việc gửi cháu theo giờ thì nên nói thế nào?

Nói rõ lý do cần gửi và chia sẻ thông tin về nơi gửi, mời ông bà cùng đi xem hoặc cùng đón cháu. Có thể chia việc để ông bà vẫn trông cháu khi khoẻ. Tránh tranh luận trước mặt bé để bé không nghĩ đi gửi là chuyện đáng buồn.

Sau sinh mẹ lo lắng nhiều khi phải gửi con thì khi nào cần tìm hỗ trợ?

Khi nỗi lo kéo dài nhiều tuần, kèm mất ngủ, khó tập trung, buồn bã hay căng thẳng ảnh hưởng đến sinh hoạt, mẹ nên chia sẻ với người thân và hỏi ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý. Lo âu sau sinh là điều có thật và cần được quan tâm đúng mức.