Trước lần đầu gửi bé, ba mẹ nên báo cho cô năm nhóm thông tin: bé ăn uống thế nào, ngủ ra sao, thường dỗ bằng cách gì, có vấn đề sức khoẻ hay dị ứng nào, và ai được đón bé về. Với gửi trẻ theo giờ, cô gặp bé lần đầu và chỉ có vài giờ bên bé, nên những gì ba mẹ nói trước là "bản đồ" duy nhất để cô chăm bé giống nhà nhất có thể.
Ở trường mầm non chính thức, cô có cả tuần làm quen để tự rút ra bé thích gì, ghét gì. Gửi theo giờ thì không có thời gian đó. Một bé quen ngủ có người vỗ lưng mà gặp cô không biết, một bé chỉ nói "măm măm" khi đói mà cô không hiểu, đều có thể khóc lâu hơn cần thiết. Bài này đi qua từng nhóm thông tin, cách ghi cho gọn, và những điều ba mẹ hay quên dặn.
Vì sao gửi theo giờ càng cần dặn kỹ hơn gửi học chính thức
Khi bé nhập học một trường mầm non, gia đình thường làm hồ sơ, có buổi gặp cô, có tuần đầu đi học ngắn giờ. Cô có thời gian quan sát và hỏi lại. Gửi trẻ theo giờ thường diễn ra nhanh hơn nhiều: ba mẹ có việc, đặt chỗ trong ngày hoặc trước vài hôm, đưa bé đến, bàn giao trong vài phút rồi đi. Trong vài phút đó, thứ cô có trong tay chỉ là những gì ba mẹ nói và ghi lại.
Bé nhỏ, nhất là dưới ba tuổi, chưa tự kể được mình cần gì. Bé không nói "con quen uống sữa ấm" hay "con hay đi ngủ lúc mười hai giờ". Bé chỉ quấy, khóc, hoặc lặng đi. Cô có kinh nghiệm sẽ đoán được phần nhiều, nhưng đoán vẫn chậm hơn biết trước. Với một buổi gửi chỉ ba giờ, chậm nửa giờ là mất một phần sáu thời gian bé ở lớp.
Thêm nữa, nơi gửi theo giờ thường đón nhiều bé khác nhau mỗi ngày, có bé gửi lần đầu, có bé đã quen. Thông tin ghi rõ ràng giúp cô bàn giao lại cho đồng nghiệp nếu đổi ca, và giúp cơ sở xử lý đúng nếu có chuyện bất ngờ. Đó là lý do nhiều nơi có phiếu thông tin riêng cho trẻ gửi theo giờ; nếu nơi ba mẹ chọn không có, ba mẹ vẫn có thể tự chuẩn bị một tờ.
Năm nhóm thông tin nên có trên phiếu của bé
Bảng dưới gom những gì cô thật sự cần dùng trong một buổi gửi. Không cần viết thành bài văn; mỗi ô vài chữ là đủ, miễn cô đọc lướt cũng hiểu:
| Nhóm | Nên ghi gì | Ví dụ cách ghi |
|---|---|---|
| Ăn uống | Bú mẹ, bú bình hay đã ăn cơm; lượng thường ăn; món bé không ăn; bé tự xúc hay cần đút | Uống sữa công thức, bình khoảng giữa buổi sáng; ăn cháo xay, chưa nhai được miếng to |
| Giấc ngủ | Giờ ngủ ở nhà; ngủ bằng cách nào; ngủ bao lâu; có đồ ngủ quen không | Ngủ trưa khoảng mười hai giờ, cần vỗ lưng, ôm khăn xô màu vàng |
| Dỗ dành và giao tiếp | Bé hay khóc khi nào; cách nhà hay dỗ; từ riêng bé dùng để gọi ăn, uống, đi vệ sinh | Gọi "măm" khi đói, "tè" khi muốn đi vệ sinh; thích được bế đi xem cây |
| Sức khoẻ | Dị ứng thực phẩm, dị ứng thuốc, bệnh đang theo dõi, mới ốm dậy, mới tiêm | Dị ứng đậu phộng; vừa tiêm hôm qua, có thể hơi mệt |
| Đón và liên lạc | Ai đưa, ai đón, giờ đón; số liên lạc của hai người; người được uỷ quyền nếu đổi người đón | Mẹ đưa, bà ngoại đón khoảng bốn giờ chiều |
Nếu bé dùng bỉm hay đang tập ngồi bô, ghi thêm một dòng vệ sinh. Nếu bé có món đồ chơi không chịu rời, ghi tên món đó, vì khi bé khóc gọi tên món đồ, cô cần biết đó là gì để đưa đúng.
Ăn và ngủ: hai thứ dễ làm bé quấy nhất trong ngày gửi
Đói và buồn ngủ là hai lý do phổ biến khiến trẻ nhỏ khóc, và cả hai đều dễ nhầm với khóc vì nhớ ba mẹ. Nếu cô biết bé thường ăn lúc nào, ngủ lúc nào, cô có thể đón trước: cho bé ăn nhẹ trước giờ bé hay đói, đưa bé vào góc yên tĩnh trước giờ bé hay ngủ. Bé được ăn, được ngủ đúng nhịp thì cơn nhớ nhà cũng dịu hơn nhiều.
Về ăn, điều quan trọng nhất là món nào bé không được ăn và món nào bé từ chối. Hai chuyện này khác nhau. Món không được ăn là chuyện sức khoẻ, phải tuyệt đối tránh. Món bé từ chối là chuyện thói quen, cô có thể mời nhưng không ép. Ba mẹ cũng nên nói rõ bé đã nhai được đến đâu: cháo xay, cháo hạt hay cơm nát, vì cho bé ăn thô hơn khả năng nhai dễ khiến bé hóc hoặc nhè ra rồi bỏ bữa.
Về ngủ, bé quen nằm ngửa hay nằm nghiêng, cần ánh sáng tối hay vẫn ngủ được trong phòng sáng, cần người ngồi bên hay tự ngủ được. Với bé dưới một tuổi, nhiều khuyến cáo nhi khoa quốc tế khuyên đặt bé nằm ngửa khi ngủ; ba mẹ nên hỏi nơi gửi đặt bé ngủ ra sao và nói rõ nếu nhà có thói quen khác, để hai bên thống nhất. Một giấc ngủ ngắn ở lớp thường vẫn tốt hơn bé thức trắng rồi mệt quấy cả buổi chiều.
Thông tin sức khoẻ: những gì phải nói, kể cả khi thấy nhỏ
Phần sức khoẻ trên phiếu không cần chi tiết như hồ sơ bệnh viện, nhưng có vài điều ba mẹ không nên bỏ qua dù nghĩ là chuyện nhỏ:
- Dị ứng thực phẩm và dị ứng thuốc, kể cả khi chỉ từng nổi mẩn một lần. Ghi rõ tên món, và nếu bác sĩ đã dặn cách xử lý khi bé bị lại, mang theo giấy dặn đó.
- Bé vừa ốm dậy, vừa tiêm, hoặc đêm qua ngủ không ngon. Những điều này giải thích vì sao bé mệt hơn bình thường, và giúp cô theo dõi kỹ hơn trong buổi gửi.
- Bệnh đang theo dõi lâu dài, như hen, co giật do sốt từng xảy ra, tim bẩm sinh đã được bác sĩ dặn dò. Nơi gửi cần biết để quyết định có nhận bé hay không, và nếu nhận thì phải làm gì khi có dấu hiệu bất thường.
- Thuốc bé đang dùng. Nếu cần cô cho bé uống thuốc trong buổi gửi, hỏi trước quy định của cơ sở; nhiều nơi chỉ cho uống khi có đơn của bác sĩ và giấy ghi rõ của phụ huynh. Trang này không hướng dẫn liều; liều do bác sĩ kê.
- Những dấu hiệu bé hay có mà không phải bệnh, như hay nôn trớ sau bú, hay đổ mồ hôi đầu khi ngủ, để cô không lo nhầm.
Nếu bé đang sốt, tiêu chảy hay phát ban chưa rõ nguyên nhân, nên hỏi nơi gửi trước khi đưa bé đến. Phần lớn cơ sở nhận trẻ theo giờ sẽ khuyên giữ bé ở nhà trong những ngày đó, vừa vì bé cần nghỉ, vừa để không lây cho các bé khác trong phòng.
Cách dỗ và "ngôn ngữ riêng" của bé
Mỗi nhà có một cách dỗ con riêng mà chính ba mẹ đôi khi không để ý: hát một bài quen, bế đi xem quạt, cho cầm một góc chăn, xoa lưng theo vòng tròn. Với bé, những cử chỉ đó là tín hiệu an toàn. Cô ở nơi gửi không thể làm giống hệt mẹ, nhưng biết bé thích được bế đứng hay bế ngồi, thích được nói chuyện hay thích yên lặng, đã giúp rút ngắn cơn khóc đáng kể.
Bé đang tập nói thường có từ riêng mà người ngoài không hiểu. Bé gọi nước là "nu", gọi bà là "ba", gọi đi vệ sinh là "xi". Khi bé nói một từ lặp đi lặp lại mà cô không hiểu, bé sẽ bực và khóc to hơn. Ghi ra ba đến năm từ bé dùng nhiều nhất là cách đơn giản để cô và bé "nói chuyện" được ngay từ giờ đầu.
Với bé lớn hơn, khoảng bốn đến sáu tuổi, phần này có thể chuyển thành vài dòng về tính cách: bé hay ngại trước người lạ hay bắt chuyện ngay, thích chơi một mình hay thích có bạn, dễ bực khi thua hay không. Cô dựa vào đó để chọn cách mời bé vào hoạt động. Một bé nhút nhát được cho ngồi quan sát trước vài phút thường hoà vào nhanh hơn bé bị kéo ngay vào vòng tròn chơi chung. Ba mẹ không cần dùng từ chuyên môn, chỉ cần kể đúng những gì mình thấy ở nhà.
Ba mẹ cũng nên dặn điều gì làm bé sợ: tiếng máy sấy, chó sủa, người lớn đội mũ bảo hiểm, phòng tối. Không phải để nơi gửi xoay quanh nỗi sợ của bé, mà để cô hiểu khi bé hoảng thì vì sao, và tránh những thứ có thể tránh được trong buổi đầu tiên. Những nỗi sợ này thường giảm dần khi bé lớn, nhưng buổi gửi đầu không phải lúc để bé phải đối mặt với chúng.
Người đưa đón và cách liên lạc khi có việc
Ghi rõ ai đón. Nơi gửi có quy trình tốt sẽ chỉ trả bé cho người ba mẹ đã báo trước. Nếu hôm đó ông bà hay người giúp việc đón, báo tên và mối quan hệ ngay lúc gửi, và hỏi cơ sở cần giấy tờ gì để xác nhận người đón. Đừng để đến lúc đón mới nhắn tin "hôm nay bà đón nhé".
Hai số liên lạc, không phải một. Trong buổi gửi, ba mẹ có thể đang họp, đang lái xe, đang trong phòng khám. Một số thứ hai của người thân luôn nghe máy giúp cô liên lạc được khi bé sốt, bé té, hay bé khóc mãi không nín.
Giờ đón thật, không phải giờ "chắc là". Nếu có khả năng đón muộn, nói ngay từ đầu để cô sắp xếp bữa ăn và giấc ngủ. Đón muộn mà không báo làm bé ngồi chờ khi các bạn đã về, đó là lúc bé dễ tủi nhất.
Cách ba mẹ muốn được báo tin. Có ba mẹ muốn nhận ảnh giữa buổi, có ba mẹ chỉ muốn nghe khi có chuyện. Nói rõ để cô không làm phiền khi không cần, và không quên báo khi cần.
Gửi phiếu thông tin lúc nào và kiểm lại ra sao
Thông tin chỉ hữu ích khi đến tay cô đúng lúc. Một trình tự gọn cho buổi gửi đầu:
- Khi đặt chỗ, hỏi nơi gửi có mẫu phiếu không, gửi qua tin nhắn hay điền tại chỗ. Nếu được gửi trước, ba mẹ có thời gian nghĩ kỹ thay vì điền vội ở quầy.
- Tối hôm trước, đọc lại phiếu một lượt với người cùng chăm bé. Ông bà hay người giúp việc thường biết những chi tiết ba mẹ quên, như bé ngủ trưa chỉ chịu nằm nghiêng bên trái.
- Lúc bàn giao, nói lại ba điều quan trọng nhất bằng lời, dù đã ghi trên phiếu: thường là dị ứng, giờ ngủ và người đón. Lời nói trực tiếp giúp cô nhớ hơn tờ giấy.
- Hỏi lại cô một câu: "Cô cần biết thêm gì về bé không?" Cô có kinh nghiệm thường hỏi đúng những điều ba mẹ chưa nghĩ tới.
- Sau buổi gửi, nghe cô kể và sửa phiếu nếu có gì khác. Bé ở lớp có thể ăn nhiều hơn hoặc ngủ khác ở nhà; phiếu đã sửa sẽ giúp lần gửi sau suôn sẻ hơn.
Ba mẹ đang cần gửi bé theo giờ ở khu Quận 12 cũ, TP.HCM có thể tìm hiểu Mầm Non Theo Giờ tại các cơ sở Global Star School: Hiệp Thành, Thạnh Lộc, Hà Huy Giáp và An Phú Đông. Khi điền phiếu đăng ký trên trang chủ, ba mẹ ghi luôn những điều bé cần cô biết vào ô ghi chú để nhà trường chuẩn bị trước buổi gửi đầu.
Câu hỏi thường gặp
Gửi bé theo giờ có cần làm hồ sơ như đi học mầm non không?
Thường không cần hồ sơ nhập học đầy đủ, nhưng nơi gửi có trách nhiệm sẽ vẫn hỏi thông tin cơ bản: họ tên, ngày sinh, tình trạng sức khoẻ, dị ứng, người đưa đón. Ba mẹ nên coi đó là dấu hiệu tốt, không phải thủ tục phiền hà.
Có nên nói với cô là bé hay khóc dai, khó dỗ không?
Nên nói thật. Cô biết trước sẽ chuẩn bị cách đón, dành thời gian cho bé nhiều hơn trong giờ đầu và không bất ngờ khi bé khóc lâu. Giấu đi không làm bé bớt khóc, chỉ làm cô mất thời gian tìm cách dỗ phù hợp.
Bé bị dị ứng nhẹ thì có cần ghi lên phiếu không?
Có. Phản ứng dị ứng lần sau có thể khác lần trước, và cô không thể biết nếu ba mẹ không nói. Ghi tên món, phản ứng từng gặp và lời dặn của bác sĩ nếu có. Nếu dị ứng nặng, hỏi nơi gửi có xử lý được hay không trước khi đặt chỗ.
Ba mẹ có nên mang đồ ăn riêng cho bé lần đầu gửi không?
Tuỳ quy định của từng nơi. Có nơi cho mang sữa và đồ ăn dặm riêng, có nơi chỉ cho ăn suất của bếp để kiểm soát vệ sinh. Hỏi trước khi đặt chỗ, và nếu được mang, ghi rõ tên bé, giờ ăn và cách hâm nóng.
Ông bà đón bé thay ba mẹ thì cần báo thế nào?
Báo ngay lúc gửi bé, ghi tên và mối quan hệ của người đón, và hỏi cơ sở cần xác nhận gì, ví dụ giấy tờ tuỳ thân hoặc tin nhắn từ số đã đăng ký. Nơi gửi nghiêm túc sẽ không trả bé cho người chưa được báo trước.