Khi trao bé cho cô, cách làm được nhiều người làm nghề mầm non khuyên là chào ngắn gọn, nói rõ ai đến đón, rồi đi dứt khoát, thay vì nấn ná lâu hay lén bỏ về lúc bé không để ý. Cả buổi chia tay nên gói trong vài phút. Bé có thể khóc, nhưng một lời chào rõ ràng giúp bé biết chuyện gì đang xảy ra, còn sự biến mất bất ngờ làm bé hoảng và bám ba mẹ chặt hơn ở lần sau.
Đây là khoảnh khắc khó nhất với cả bé lẫn ba mẹ. Nhìn con khóc với tay theo, nhiều người quay lại ôm thêm lần nữa, rồi lần nữa. Có người chọn cách chờ bé mải chơi rồi đi nhanh cho đỡ nghe tiếng khóc. Bài này giải thích vì sao hai cách đó thường làm mọi chuyện khó hơn, và gợi ý một nghi thức chào ngắn mà bé có thể quen dần.
Vì sao nấn ná lâu làm bé khóc lâu hơn
Khi ba mẹ đứng ở cửa, ôm bé, đặt bé xuống, rồi lại bế lên vì bé khóc, bé nhận được một tín hiệu lẫn lộn: chuyện chia tay chưa chắc chắn, khóc to hơn thì ba mẹ có thể ở lại. Bé không cố tình "làm nũng"; bé chỉ phản ứng theo những gì thấy được. Mỗi lần ba mẹ quay lại là một lần cơn khóc bắt đầu lại từ đầu.
Cô ở lớp cũng khó bắt đầu khi ba mẹ còn ở đó. Bé hướng hết sự chú ý về phía ba mẹ, không nhìn đồ chơi, không nhận tay cô. Nhiều cô có kinh nghiệm cho biết bé thường nín nhanh hơn khi ba mẹ đã đi khuất, vì lúc đó bé mới chuyển sự chú ý sang người đang ở cạnh mình.
Nấn ná cũng làm ba mẹ khổ hơn. Càng đứng lâu càng nhìn thấy nhiều nước mắt, càng khó bước đi, và càng mang theo cảm giác nặng nề suốt buổi làm. Một lời chào ngắn không có nghĩa là ba mẹ lạnh lùng; đó là cách giúp bé bắt đầu phần còn lại của buổi gửi sớm hơn.
Vì sao không nên lén bỏ về khi bé đang mải chơi
Cách này nghe có vẻ nhẹ nhàng: bé đang chơi xếp hình vui vẻ, ba mẹ lặng lẽ đi ra, không có cảnh khóc lóc. Nhưng vài phút sau, bé ngẩng lên, không thấy ba mẹ đâu. Với bé, đó không phải một cuộc chia tay mà là một sự biến mất. Bé không biết ba mẹ đi đâu, có quay lại không, và cơn hoảng lúc đó thường dữ dội hơn cơn khóc lúc chào.
Tác động lớn hơn nằm ở những lần sau. Bé học được rằng ba mẹ có thể biến mất bất cứ lúc nào mình không để ý. Thế là bé không dám rời mắt khỏi ba mẹ, không dám chơi khi ba mẹ còn ở đó, bám chặt hơn ngay từ lúc bước vào cổng. Một lần lén về để tránh mười phút khóc có thể đổi lấy nhiều buổi gửi khó khăn sau đó.
Lời chào, dù kèm tiếng khóc, cho bé một mốc rõ ràng: ba mẹ đã nói tạm biệt, ba mẹ đi làm, ba mẹ sẽ đến đón. Bé có thể buồn, nhưng không bị bất ngờ. Đó là nền móng để bé dần tin rằng chia tay luôn đi kèm quay lại.
Chia tay khi gửi theo giờ khác gì chia tay ở trường hằng ngày
Ở trường mầm non bé đi học mỗi ngày, cảnh chia tay lặp lại năm buổi một tuần, nên dù tuần đầu khó, bé quen khá nhanh. Gửi theo giờ thì khác: có gia đình gửi một lần rồi vài tuần sau mới gửi lại, có gia đình gửi xen kẽ hai ba buổi mỗi tuần. Mỗi lần cách quãng, bé gần như bắt đầu lại, và nghi thức chào là thứ hiếm hoi giữ nguyên giữa các lần.
Cô đón bé cũng có thể không phải cùng một người mỗi lần, tuỳ ca trực và số trẻ hôm đó. Vì vậy ba mẹ không nên dựa vào chuyện "bé đã quen cô A" mà nên dựa vào những thứ mình mang theo được: câu chào quen, cử chỉ quen, món đồ quen. Đó là phần ổn định mà bé nhận ra dù phòng, cô và các bạn có thể khác.
Một điều nữa: giờ gửi theo giờ đôi khi rơi vào lúc bé không quen đi đâu, như tối muộn hay cuối tuần. Bé có thể buồn ngủ, đói, hoặc đang hứng chơi ở nhà thì bị đưa đi. Nếu được chọn, ba mẹ nên tránh đặt buổi chia tay vào đúng giờ bé hay ngủ, và cho bé ăn nhẹ trước khi đến. Bé no và tỉnh táo thì chia tay nhẹ nhàng hơn nhiều so với bé vừa đói vừa mệt.
Nghi thức chào tạm biệt trong ba phút
Một nghi thức là chuỗi việc giống nhau mỗi lần gửi. Lặp lại đủ nhiều, bé biết trước điều gì xảy ra và yên tâm hơn. Gợi ý một nghi thức gọn:
- Vào lớp cùng bé, chào cô bằng giọng vui vẻ để bé thấy ba mẹ quen và tin người này. Nếu có thể, để cô chào bé trước khi ba mẹ đặt bé xuống.
- Bàn giao những điều cần nói với cô trong vài câu, không đứng kể chuyện dài trước mặt bé.
- Cúi xuống ngang tầm mắt bé, nói câu chào quen thuộc, ví dụ "Mẹ đi làm nhé. Con chơi với cô, ngủ trưa dậy là mẹ đến đón."
- Một hành động riêng của hai mẹ con: một cái ôm và hai cái hôn, đập tay, vẫy tay ở cửa sổ. Giữ cùng một kiểu mỗi lần.
- Trao bé cho cô và đi, không quay lại kể cả khi bé khóc to. Nếu thật sự lo, nhắn hỏi cô sau mười lăm đến hai mươi phút.
Nghi thức không cần cầu kỳ, nhưng cần giống nhau. Một nghi thức đơn giản làm mỗi lần còn hơn một nghi thức hay mà mỗi lần mỗi khác. Nếu ba và mẹ thay nhau đưa bé, hai người nên thống nhất trước để bé không phải làm quen hai kiểu chào.
Phối hợp với cô: ai làm gì trong những phút đầu
Cô có kinh nghiệm thường có cách đón bé riêng: bế bé ra xem bể cá, đưa bé một món đồ chơi phát ra tiếng, dắt bé ra cửa sổ vẫy tay chào ba mẹ. Ba mẹ nên hỏi trước cô muốn đón bé thế nào, để không vô tình làm ngược, như giành lại bé từ tay cô khi bé vừa bắt đầu nhìn món đồ chơi.
Nếu bé có món đồ quen, như chiếc khăn hay con gấu, đưa món đó cho cô trước khi chào, để khi bé được trao sang thì món đồ đã ở cạnh cô. Bé sẽ nhìn thấy "đồ của mình" trong tay người lạ, và người lạ bớt lạ đi một chút.
Đừng ngại hỏi cô một câu thẳng: "Nếu bé khóc lâu, cô có gọi cho em không?" Nhiều nơi có quy ước, ví dụ báo tin sau một khoảng thời gian nhất định, hoặc gọi khi bé khóc kéo dài mà không dỗ được. Biết trước quy ước này, ba mẹ không phải ngồi đoán và nhắn tin liên tục.
Ba kiểu chia tay thường gặp và điều bé học được
So sánh dưới đây giúp ba mẹ thấy vì sao cách chào ngắn được khuyên nhiều hơn, dù lúc đầu nó không làm bé khóc ít hơn:
| Kiểu chia tay | Ngay lúc đó | Điều bé học được | Ở những lần sau |
|---|---|---|---|
| Nấn ná, quay lại nhiều lần | Khóc kéo dài, cô khó bắt đầu | Khóc to có thể giữ ba mẹ ở lại | Bé khóc lâu và to hơn mỗi lần chào |
| Lén bỏ về lúc bé mải chơi | Không khóc lúc đầu, hoảng khi phát hiện | Ba mẹ có thể biến mất bất cứ lúc nào | Bé bám chặt, không dám rời mắt khỏi ba mẹ |
| Chào ngắn, đi dứt khoát | Có thể khóc, thường dịu sau ít phút | Chia tay có báo trước, ba mẹ quay lại | Bé dần quen nghi thức, khóc ngắn dần |
Bảng mô tả xu hướng thường gặp, không phải quy luật cho mọi bé. Có bé khóc lâu dù ba mẹ làm đúng, có bé không khóc dù ba mẹ nấn ná. Điều ba mẹ kiểm soát được là sự nhất quán của chính mình.
Ba mẹ khóc theo thì sao
Không ít ba mẹ, nhất là mẹ gửi con lần đầu, rưng rưng khi nghe con khóc. Điều đó rất bình thường, nhất là khi đây là lần đầu tiên con ở với một người ngoài gia đình mà ba mẹ chưa quen biết lâu. Nhưng nếu được, cố giữ nước mắt đến khi ra khỏi lớp. Bé nhìn thấy ba mẹ khóc sẽ hiểu rằng chuyện này thật sự đáng buồn, đáng sợ, và khó bình tĩnh lại hơn.
Một vài cách giúp ba mẹ giữ bình tĩnh: chuẩn bị sẵn câu chào để không phải nghĩ lúc xúc động, hít sâu trước khi cúi xuống chào bé, nhìn vào món đồ chơi thay vì nhìn thẳng vào nước mắt của bé. Ra khỏi lớp rồi, ba mẹ có thể đứng lại một chút, khóc nếu cần. Đó là cảm xúc của người thương con, không phải dấu hiệu mình làm sai.
Nếu ba mẹ biết mình rất dễ xúc động, có thể nhờ người thân bình tĩnh hơn đưa bé trong buổi đầu, ví dụ ba thay mẹ. Không có quy định nào nói người đưa bé buổi đầu phải là mẹ. Điều bé cần là một lời chào bình thản, ai nói cũng được.
Khi nào nên quay lại hoặc đón bé sớm
Có những trường hợp ba mẹ nên linh hoạt. Nếu cô gọi báo bé khóc liên tục quá lâu, nôn vì khóc, hoặc có dấu hiệu mệt, sốt, đón bé sớm là hợp lý. Đó không phải thất bại; đó là đọc đúng tín hiệu của bé hôm đó. Lần sau có thể thử gói giờ ngắn hơn, hoặc chọn ngày bé khoẻ và ngủ đủ.
Điều nên tránh là quay lại chỉ vì ba mẹ không chịu được cảm giác lo, khi cô vẫn báo bé đang ổn dần. Quay lại giữa chừng rồi lại đi lần nữa là một cuộc chia tay thứ hai, thường khó hơn lần đầu. Nếu muốn biết bé thế nào, hỏi cô qua tin nhắn, hoặc xem hình ảnh nếu nơi gửi có chia sẻ.
Nếu sau nhiều lần gửi mà bé vẫn khóc dữ dội ở cửa lớp, kéo dài và kèm thay đổi rõ ở nhà như mất ngủ, bỏ ăn, sợ hãi kéo dài, ba mẹ nên nói chuyện với bác sĩ nhi hoặc chuyên gia tâm lý trẻ em. Bài này không chẩn đoán được những trường hợp đó.
Một cách giúp ba mẹ quyết định có nên đón sớm hay không là hỏi cô ba câu: bé còn khóc liên tục hay đã có lúc ngừng, bé có chịu uống nước hay ăn chút gì không, và bé có nhìn đồ chơi hay chịu để cô bế không. Nếu cả ba câu đều là không sau một thời gian dài, đón sớm thường là lựa chọn tử tế với bé. Nếu đã có lúc bé ngừng khóc, chịu uống nước, chịu cô bế, nhiều khả năng bé đang dần ổn và ba mẹ có thể chờ thêm.
Ba mẹ ở khu Quận 12 cũ, TP.HCM cần gửi bé theo giờ có thể tìm hiểu Mầm Non Theo Giờ tại bốn cơ sở Global Star School: Hiệp Thành, Thạnh Lộc, Hà Huy Giáp và An Phú Đông. Khi đăng ký trên trang chủ, ba mẹ có thể hỏi cô sẽ đón bé buổi đầu thế nào và báo tin cho gia đình ra sao.
Câu hỏi thường gặp
Có nên lén đi khi bé đang chơi vui để bé không khóc?
Thường không nên. Bé sẽ hoảng khi phát hiện ba mẹ biến mất, và lần sau bám chặt hơn vì sợ ba mẹ lại đi mà không báo. Một lời chào ngắn có thể làm bé khóc lúc đó nhưng giúp bé dần tin rằng chia tay luôn có báo trước và có quay lại.
Chào tạm biệt bé bao lâu là vừa?
Gói trong khoảng hai đến ba phút: vào lớp, bàn giao với cô, chào bé bằng một câu và một cử chỉ quen, rồi đi. Kéo dài hơn thường không làm bé bớt khóc mà chỉ làm cơn khóc bắt đầu lại mỗi lần ba mẹ quay về phía bé.
Bé nắm chặt áo mẹ không buông thì làm thế nào?
Nhờ cô đỡ bé, nhẹ nhàng gỡ tay bé ra, nói lại câu chào và đi. Đừng giằng mạnh hay quát. Cô thường có cách đánh lạc hướng bé bằng đồ chơi hoặc dắt bé ra cửa sổ vẫy tay. Nếu đã thống nhất trước với cô, phần này diễn ra nhanh và nhẹ hơn.
Ba và mẹ thay nhau đưa bé thì có sao không?
Không sao, miễn hai người dùng cùng một kiểu chào và cùng một câu nói. Có bé chia tay với ba dễ hơn với mẹ. Nếu thấy vậy, ở những buổi đầu có thể để người giúp bé chia tay dễ hơn đưa bé, cho đến khi bé quen nơi gửi.
Bé không khóc khi mẹ đi có phải là bé không quan tâm?
Không hẳn. Có bé tính cách tò mò, thích chỗ mới nên chưa thấy buồn. Có bé khóc muộn hơn, khi đã chơi chán hoặc đến giờ ngủ. Bé không khóc lúc chào là chuyện tốt, không phải dấu hiệu bé ít gắn bó với ba mẹ.