Sau buổi gửi đầu, ba mẹ có ba nguồn để quyết định lần sau: những gì cô kể lúc đón, báo cáo cuối buổi, và cách bé sinh hoạt ở nhà một hai ngày sau đó. Ghép ba nguồn lại, ba mẹ trả lời được câu quan trọng nhất: có nên gửi bé đều đặn ở nơi này không, và nếu có thì giữ khung giờ cũ, tăng dần, giảm bớt hay cần đổi sang nơi khác.
Nhiều ba mẹ đón con trong vội vàng, cảm ơn cô rồi về, và để mất phần thông tin quý nhất của buổi đầu. Cũng có ba mẹ chỉ nhìn một khoảnh khắc lúc gặp lại, bé cười hay bé khóc, rồi kết luận cả buổi tốt hay tệ. Bài này hướng dẫn cách thu thông tin lúc đón, cách đọc báo cáo của cô, cách hỏi chuyện bé, và cuối cùng là một bảng giúp quyết định lịch gửi cho những tuần tới, nhất là với gia đình định dùng gửi theo giờ lâu dài.
Đến sớm vài phút: nhìn bé trong lớp trước khi bé thấy mình
Với buổi gửi đầu, giờ đón quan trọng hơn mọi lần sau. Bé đã nghe "ăn bánh xong là mẹ đến", và bé đang chờ. Đến đúng hoặc sớm hơn một chút giữ được lời hứa đầu tiên, đặt nền cho lòng tin ở những lần gửi tiếp. Đến trễ, nhất là khi các bạn đã về hết, có thể làm bé nhớ lâu hơn mọi khoảnh khắc vui trong buổi.
Đến sớm còn cho ba mẹ một dữ liệu không báo cáo nào thay được: nhìn thấy bé trong lớp trước khi bé biết mình đang được nhìn. Bé đang chơi với bạn, đang ngồi với cô, hay đang ngồi một mình gần cửa? Cô đang ở gần nhóm trẻ hay đang làm việc khác? Phòng có ồn và đông hơn mức nơi gửi đã nói không? Chỉ nhìn qua cửa trong chốc lát, không đứng lâu khiến bé phát hiện và bỏ dở hoạt động.
Ba mẹ nên nhớ điều mình thấy trong khoảnh khắc đó và đặt cạnh báo cáo của cô sau này. Khi hai thứ khớp nhau, ba mẹ có cơ sở để tin báo cáo ở những lần sau. Khi chúng lệch nhau, chẳng hạn báo cáo ghi bé chơi vui cùng các bạn mà ba mẹ thấy bé ngồi một mình suốt, đó là điều đáng hỏi lại một cách nhẹ nhàng.
Phản ứng lúc gặp lại nói gì về buổi gửi, và không nói gì
Có bé chạy ùa ra ôm, có bé oà khóc dù cả buổi đã ổn, có bé quay đi chơi tiếp không muốn về. Ba mẹ dễ lấy khoảnh khắc này làm thước đo cho cả buổi, nhưng nó là dữ liệu yếu nhất trong ba nguồn. Bé oà khóc khi gặp lại thường là xả căng thẳng đã giữ cả buổi, không có nghĩa buổi gửi tệ. Bé không chịu về thường là dấu hiệu bé thoải mái, nhưng cũng chưa chứng minh bé đã ăn, ngủ đủ.
Vì vậy, đừng quyết định lịch gửi tiếp chỉ dựa vào vài giây ở cửa lớp. Cúi xuống ôm bé, nói "mẹ đến đón con rồi đây", cho bé vài phút hoàn thành trò đang chơi nếu cần, rồi chuyển sang những câu hỏi cụ thể với cô. Tránh trêu bé, kể cả câu đùa như "ở lại đây luôn nhé", vì bé vừa trải qua một ngày lớn.
Hỏi cô những gì trong vài phút lúc đón
Cô thường bận đón trả nhiều bé cùng lúc, nên ba mẹ chọn vài câu quan trọng nhất. Nếu cần trao đổi lâu, hẹn thời gian khác hoặc nhắn tin sau:
- Bé ăn thế nào: ăn được bao nhiêu, có chịu món nào không, có uống đủ nước không.
- Bé ngủ thế nào (nếu buổi gửi qua giờ ngủ): ngủ được không, bao lâu, cô làm gì để bé ngủ.
- Lúc nào bé khó nhất: ngay lúc chia tay, lúc ăn, lúc ngủ, hay lúc thấy bạn được đón.
- Bé thích gì: góc chơi nào, đồ chơi nào, có chơi với bạn nào không.
- Cô thấy gì cần lưu ý: bé có chuyện gì cô chưa rõ, như từ bé dùng mà cô không hiểu, hay một nỗi sợ cô phát hiện.
- Có xảy ra chuyện gì cần báo không: bé té, va chạm với bạn, vết xước. Nơi gửi tử tế sẽ chủ động báo những chuyện này, nhưng ba mẹ hỏi thêm cũng không thừa.
Nên hỏi những câu này khi bé không đứng ngay cạnh, hoặc hỏi bằng giọng bình thường, tránh dồn dập. Bé nghe ba mẹ hỏi "con có khóc không, có ăn không, có ngủ không" liên tục sẽ thấy như mình vừa trải qua một bài kiểm tra.
Khi bé kể một chuyện làm ba mẹ lo: nghe trước, hỏi sau
Bé nhỏ kể chuyện theo cách của bé: trộn chuyện thật với chuyện tưởng tượng, nhớ một chi tiết nhỏ mà quên cả bối cảnh, dùng từ chưa đúng nghĩa. Một câu như "bạn đánh con" hay "cô la con" có thể là một cái chạm tay lúc giành đồ chơi, một lời nhắc to hơn bình thường, hoặc cũng có thể là chuyện thật cần làm rõ. Ba mẹ chưa biết được ngay, và đó là lý do nên nghe trước.
Cách nghe tốt là giữ giọng bình thường, hỏi câu mở: "Lúc đó con đang làm gì? Rồi sao nữa? Cô có ở đó không?" Tránh hỏi kiểu gợi ý sẵn câu trả lời như "cô đánh con phải không", vì bé nhỏ rất dễ gật theo điều người lớn nói. Cũng tránh phản ứng hốt hoảng trước mặt bé; bé thấy ba mẹ sợ thì sẽ hoặc kể thêm cho ba mẹ chú ý, hoặc im luôn.
Sau khi nghe, ba mẹ hỏi lại cô một cách bình tĩnh, nêu đúng điều bé kể, không kết tội. Nơi gửi tử tế sẽ giải thích chuyện đã xảy ra và, nếu có camera, có thể cùng ba mẹ xem lại đoạn liên quan theo quy định của cơ sở. Nếu có vết thương chưa được báo, hoặc câu trả lời không khớp, ba mẹ có quyền yêu cầu làm rõ, và nếu nghi trẻ bị đối xử không đúng có thể gọi Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111.
Đọc báo cáo cuối buổi: nhìn gì và hỏi lại gì
Nhiều nơi gửi theo giờ gửi báo cáo ngắn cuối buổi qua tin nhắn hay ứng dụng, ghi bé ăn, ngủ, chơi, tâm trạng. Báo cáo có ích, nhưng ba mẹ nên đọc với hiểu biết rằng cô phải viết cho nhiều bé, nên câu chữ thường ngắn và giống nhau. "Bé ăn tốt, ngủ ngoan, chơi vui" có thể đúng, nhưng không cho biết chi tiết.
Ba mẹ nên chú ý các chi tiết cụ thể hơn những nhận xét chung: lượng ăn, thời gian ngủ, có thay đồ không, có khóc lại lúc nào không. Nếu báo cáo chỉ toàn nhận xét chung, ba mẹ có thể hỏi lại một hai điều cụ thể. Phần lớn cô sẵn lòng kể thêm khi được hỏi đúng.
Báo cáo không phải bảng chấm điểm bé. Một buổi bé ăn ít, ngủ ít, khóc nhiều không có nghĩa bé kém hay nơi gửi kém; đó là thông tin để lần sau chuẩn bị tốt hơn. Nếu nơi gửi có chia sẻ hình ảnh, nhìn ảnh để thấy bé ở đâu, làm gì, đừng chỉ nhìn nét mặt trong một khoảnh khắc mà kết luận cả buổi.
Hỏi chuyện bé ở nhà: câu nên hỏi và câu ít hiệu quả
Câu hỏi chung chung thường nhận được câu trả lời "vui" hay "không biết". Câu hỏi cụ thể mở ra câu chuyện. Một số gợi ý:
| Thay vì hỏi | Thử hỏi | Vì sao |
|---|---|---|
| Hôm nay con có vui không? | Hôm nay con chơi gì ở lớp? | Câu hỏi có hoặc không thường nhận câu trả lời một chữ |
| Con có khóc không? | Lúc mẹ đi, cô làm gì với con? | Không gợi ý cho bé rằng khóc là chuyện cần báo cáo |
| Con có ngoan không? | Con ăn gì buổi trưa? Có món nào con thích? | Tránh biến buổi gửi thành chuyện được chấm ngoan hay hư |
| Cô có thương con không? | Cô tên gì nhỉ? Cô đọc truyện gì cho con nghe? | Giúp bé nhớ và gắn với người chăm mình |
| Con có muốn đi nữa không? | Lần sau đi, con muốn chơi ở góc nào? | Không đặt bé vào thế quyết định chuyện bé không quyết được |
Với bé chưa nói được nhiều, ba mẹ kể là chính, dựa vào những gì cô đã kể: "Hôm nay con chơi xếp hình với cô, con ăn cháo, rồi ba đến đón." Bé nghe, gật, chỉ tay, cũng là đang kể lại theo cách của bé.
Ghép báo cáo của cô với những gì thấy ở nhà
Nguồn thứ ba là bé ở nhà trong một hai ngày sau buổi gửi. Bé ngủ sớm hơn vì mệt, ăn tối nhiều hơn vì buổi trưa ăn ít, hay ngủ đêm chập chờn hơn — những điều này giúp ba mẹ kiểm lại báo cáo. Báo cáo ghi bé ăn hết suất mà tối về bé đói cồn cào, hoặc ghi bé ngủ một tiếng mà chiều về bé ngủ gục trên xe, thì ba mẹ có thêm câu hỏi cụ thể cho cô ở lần sau.
Ba mẹ giữ nếp sinh hoạt quen ở nhà, không hỏi dồn về buổi gửi nếu bé không muốn kể. Nếu bé chơi đóng vai "đi lớp" với đồ chơi, quan sát bé dựng lại buổi gửi thế nào: vai cô hiền hay dữ, bé con trong trò chơi vui hay buồn. Đó cũng là một cách bé kể.
Có những dấu hiệu cần dừng lại hỏi kỹ trước khi gửi tiếp: vết thương không được báo, bé sợ hãi rõ rệt mỗi khi nhắc đến nơi gửi, bỏ ăn hay mất ngủ kéo dài nhiều ngày. Lúc đó ba mẹ liên hệ nơi gửi để hỏi cụ thể, và nếu những thay đổi không giảm thì hỏi ý kiến bác sĩ nhi hoặc chuyên gia tâm lý trẻ em.
Quyết định lịch gửi tiếp: gửi đều, tăng giờ, giảm giờ hay đổi nơi
Sau buổi đầu, và nhất là sau hai ba buổi, ba mẹ có thể dùng bảng dưới để chọn bước tiếp theo. Đây là gợi ý, không phải quy tắc; mỗi bé một nhịp:
| Điều ba mẹ thấy | Bước tiếp gợi ý | Nên hỏi cô thêm |
|---|---|---|
| Bé ăn, ngủ ổn, cô kể cụ thể, khớp với điều ba mẹ thấy | Giữ khung giờ, có thể lên lịch gửi đều mỗi tuần | Cô nào thường phụ trách nhóm của bé vào khung đó |
| Bé vui nhưng chưa ngủ được ở lớp | Giữ gói ngắn không trùm giấc trưa thêm vài buổi rồi mới tăng | Phòng ngủ bố trí thế nào, bé nằm cạnh ai |
| Bé khóc lâu lúc chia tay nhưng sau đó chơi được | Gửi tiếp cùng khung, cùng cô, giữ nghi thức chào ngắn | Bé dịu lại sau bao lâu, cô dỗ bằng cách gì |
| Bé đòi ở lại, cô kể bé hoà vào nhóm nhanh | Có thể tăng dần giờ gửi nếu gia đình cần | Gói dài hơn có thay đổi nhóm hay cô không |
| Báo cáo chung chung, hỏi lại cô không trả lời được | Gửi thêm một buổi ngắn để quan sát trước khi cam kết lịch dài | Ai trực tiếp trông bé trong buổi |
| Có chuyện không được báo, câu trả lời không khớp | Tạm dừng, làm rõ trước; cân nhắc đổi nơi | Xin xem lại sự việc theo quy định của cơ sở |
Với gia đình định gửi theo giờ đều đặn nhiều tháng, một nơi mà cô kể được chi tiết về bé ngay từ buổi đầu thường là dấu hiệu tốt hơn mọi lời giới thiệu. Ngược lại, quyết định đổi nơi sớm, sau một hai buổi có dấu hiệu đáng ngại, nhẹ nhàng cho bé hơn là đổi sau khi bé đã quen người.
Ghi lại cho lần gửi sau
Sau buổi đầu, ba mẹ có trong tay nhiều thông tin mà trước đó không có: bé khó nhất lúc nào, thích góc chơi nào, ăn được món gì, ngủ được bao lâu. Ghi lại vài dòng ngắn trong điện thoại, hoặc sửa phiếu thông tin đã gửi cho cô, giúp lần sau chuẩn bị đúng hơn.
Ví dụ, nếu bé khóc lại lúc ngủ trưa, lần sau mang thêm chiếc gối nhỏ có mùi nhà, hoặc chọn gói kết thúc trước giờ ngủ. Nếu bé thích góc xếp hình, lần sau nhắc bé về góc đó trên đường đi. Nếu bé không ăn món cháo của lớp, hỏi cô có món nào khác hợp với bé.
Gửi theo giờ có thể cách quãng, và ba mẹ dễ quên chi tiết sau vài tuần. Vài dòng ghi chú giúp những lần sau không phải bắt đầu lại từ đầu, và giúp cô, dù có thể là cô khác, biết bé cần gì.
Ba mẹ ở khu Quận 12 cũ, TP.HCM có thể tìm hiểu Mầm Non Theo Giờ tại Global Star School, bốn cơ sở Hiệp Thành, Thạnh Lộc, Hà Huy Giáp, An Phú Đông. Khi đăng ký trên trang chủ, ba mẹ có thể hỏi nhà trường gửi thông tin cuối buổi cho phụ huynh theo cách nào.
Câu hỏi thường gặp
Sau mấy buổi gửi thì biết được nơi đó có hợp với bé không?
Buổi đầu cho nhiều thông tin nhưng chưa đủ để kết luận. Phần lớn ba mẹ có cái nhìn rõ hơn sau hai ba buổi cùng khung giờ, khi bé đã bớt lạ. Nếu buổi đầu có chuyện không được báo hoặc câu trả lời không khớp, nên làm rõ trước khi gửi tiếp.
Báo cáo cuối buổi ghi bé ngoan nhưng về nhà bé đói và mệt, nên tin bên nào?
Không cần chọn bên. Ba mẹ hỏi lại cô cụ thể: bé ăn được khoảng bao nhiêu, ngủ từ mấy giờ đến mấy giờ. Báo cáo thường viết ngắn cho nhiều bé; hỏi đúng chỗ, phần lớn cô sẵn lòng kể thêm. Câu trả lời cụ thể giúp ba mẹ quyết định lần sau.
Nên hỏi bé về buổi gửi lúc nào thì tốt?
Không cần hỏi ngay lúc đón khi bé còn mệt. Lúc ăn tối, lúc tắm hay trước khi ngủ thường là lúc bé thư giãn và dễ kể hơn. Dùng câu hỏi cụ thể như con chơi gì, ăn gì, thay vì hỏi con có vui không.
Báo cáo của cô chỉ ghi chung chung thì có nên hỏi thêm?
Nên hỏi lại một hai điều cụ thể, như bé ăn được bao nhiêu, ngủ bao lâu, lúc nào bé khó nhất. Nếu sau vài lần hỏi mà cô vẫn không trả lời được chi tiết, đó là thông tin đáng cân nhắc khi quyết định gửi bé đều đặn ở nơi đó.
Khi nào nên tăng giờ gửi sau buổi đầu?
Khi bé đã ăn, ngủ được ở nơi gửi, chia tay không còn khóc lâu, và cô kể bé hoà vào nhóm. Tăng từng bước, chẳng hạn từ ba giờ lên sáu giờ có giấc trưa, rồi hỏi cô về bữa ăn và giấc ngủ sau mỗi bước.
Buổi đầu không ổn có nên đổi nơi gửi ngay không?
Không nhất thiết, vì bé khóc hay ăn ít ở buổi đầu là thường gặp. Nên đổi khi có chuyện an toàn không được báo, câu trả lời của nơi gửi không khớp với điều ba mẹ thấy, hoặc sau vài buổi bé vẫn sợ hãi rõ rệt khi nhắc đến nơi đó.