Đồ chơi ở lớp gửi theo giờ tốt khi đủ ba điều: hợp tuổi của nhóm trẻ đang chơi, an toàn với những bé nhỏ nhất trong phòng, và được làm sạch đều đặn vì có nhiều bé khác nhau dùng mỗi ngày. Đồ chơi nhiều hay đắt không phải thước đo; một kệ thấp với vài loại đồ chơi chắc chắn, sạch, dễ lấy thường tốt hơn một phòng chất đầy đồ.
Lớp gửi theo giờ có đặc điểm riêng: trẻ nhiều tuổi chơi chung một không gian, trẻ thay đổi theo ngày, nên đồ chơi chịu nhiều tay hơn và rủi ro bé nhỏ cầm phải đồ của bé lớn cũng cao hơn. Bài này nói lớp thường có những loại đồ chơi nào, cách nhận ra đồ chơi có nguy cơ hóc nghẹn, vệ sinh đồ chơi thế nào là hợp lý, và chuyện mang đồ chơi riêng của bé đến lớp.
Đồ chơi ở lớp được chia theo góc và theo tuổi
Ở lớp mầm non, đồ chơi thường không để chung một thùng mà chia theo góc: góc xây dựng có khối gỗ, khối nhựa lớn, xe; góc đóng vai có bếp, nồi, búp bê, quần áo hoá trang; góc tạo hình có bút sáp to, giấy, đất nặn; góc sách có sách vải, sách bìa cứng; góc vận động có bóng mềm, vòng, thảm. Chia góc giúp bé biết mình muốn chơi gì thì đến đâu, và giúp cô kiểm soát đồ chơi dễ hơn.
Đồ chơi cũng nên được để đúng tầm với của từng nhóm tuổi. Đồ chơi có chi tiết nhỏ dành cho bé lớn nên để trên kệ cao hơn hoặc ở khu riêng, bé nhỏ không tự lấy được. Kệ thấp ở khu của bé nhỏ chỉ để những món to, mềm, chắc. Ở lớp gửi theo giờ nhiều tuổi chơi chung, cách sắp xếp này quan trọng hơn ở lớp chỉ một tuổi.
Ba mẹ đi xem lớp có thể nhìn kệ đồ chơi: đồ có được xếp gọn theo loại không, có kệ thấp để bé tự lấy và tự cất không, có món nào vỡ, gãy, mất chi tiết mà vẫn để trên kệ không. Một kệ gọn gàng thường cho thấy cô có thời gian và thói quen chăm đồ chơi.
Đồ chơi thường thấy theo nhóm tuổi
Bảng dưới mô tả những loại đồ chơi hay hợp với từng nhóm tuổi ở lớp gửi trẻ. Đây là mô tả chung, không giới thiệu nhãn hàng nào; mỗi bé có sở thích riêng:
| Nhóm tuổi | Đồ chơi thường hợp | Nên tránh ở khu của nhóm này |
|---|---|---|
| Dưới 12 tháng | Xúc xắc to, vòng gặm, sách vải, bóng vải mềm, gương an toàn | Mọi vật nhỏ lọt miệng, đồ có dây, đồ có pin nút |
| Từ 1 đến 2 tuổi | Khối lớn, xe đẩy, đồ xếp chồng, búp bê vải, sách bìa cứng | Hạt, bi, khối nhỏ, bóng bay, nam châm nhỏ |
| Từ 2 đến 3 tuổi | Bộ ghép hình lớn, bếp đồ chơi, xe to, bút sáp to, đất nặn có người lớn trông | Chi tiết rời nhỏ, đồ chơi có cạnh sắc |
| Từ 3 đến 6 tuổi | Khối xây dựng nhỏ hơn, ghép hình nhiều mảnh, đồ hoá trang, kéo an toàn có cô kèm | Đồ chơi bắn đạn, đồ có pin nút không có nắp vặn |
Nhiều đồ chơi có ghi độ tuổi khuyến nghị trên bao bì; ba mẹ và lớp nên coi đó là mốc an toàn, không phải mốc trí tuệ. Một bé hai tuổi thông minh vẫn có thể cho chi tiết nhỏ vào miệng.
Nguy cơ hóc nghẹn: điều quan trọng nhất về đồ chơi
Trẻ nhỏ khám phá bằng miệng; cho đồ vào miệng là chuyện tự nhiên với bé dưới ba tuổi. Vì vậy nguy cơ lớn nhất của đồ chơi ở lớp có bé nhỏ là hóc dị vật: một viên bi, một mảnh khối nhỏ, một chiếc nắp bút, một quả bóng bay vỡ. Đây là tai nạn có thể rất nguy hiểm và diễn ra rất nhanh.
Cách nhận biết đơn giản mà nhiều tài liệu an toàn trẻ em hay nhắc là: vật nào lọt qua được một ống tròn cỡ lõi cuộn giấy vệ sinh thì có thể nhỏ đủ để trẻ nhỏ nuốt hoặc hóc. Đây chỉ là cách ước lượng ở nhà, không thay cho tiêu chuẩn an toàn đồ chơi, nhưng đủ giúp ba mẹ và cô nhìn nhanh một món đồ. Những thứ cần đặc biệt tránh với bé nhỏ là bóng bay chưa thổi hoặc đã vỡ, pin nút, nam châm nhỏ, và đồ chơi có chi tiết dễ tháo rời.
Ở lớp gửi theo giờ, rủi ro thường đến từ chỗ bé lớn chơi đồ nhỏ rồi để rơi trên sàn, bé nhỏ bò đến nhặt. Lớp tốt có thói quen nhặt đồ rơi, chia khu cho bé nhỏ, và đếm lại chi tiết nhỏ sau khi bé lớn chơi xong. Ba mẹ có thể hỏi: bé lớn chơi đồ nhỏ ở đâu, có tách khỏi khu bé nhỏ không. Mọi cô trông trẻ cũng nên được tập huấn sơ cứu hóc dị vật; ba mẹ có thể hỏi điều này khi chọn nơi gửi.
Những dấu hiệu đồ chơi cần được loại khỏi kệ
Đồ chơi ở lớp được dùng nhiều nên hỏng nhanh hơn ở nhà. Một lớp chăm đồ chơi tốt sẽ loại hoặc sửa ngay những món có dấu hiệu sau:
- Vỡ, nứt, có cạnh sắc hoặc mảnh nhọn lộ ra.
- Chi tiết bị lỏng có thể bung ra, như mắt búp bê, bánh xe nhỏ, nút áo trên thú bông.
- Đường may thú bông bị bung, lộ bông bên trong.
- Nắp pin bị hỏng, không còn vít giữ, pin có thể rơi ra.
- Sơn bong tróc, nhất là trên đồ chơi bé hay cho vào miệng.
- Dây dài trên đồ kéo, đồ treo, có thể quấn quanh cổ trẻ.
- Đồ chơi mốc, có mùi lạ, nhất là đồ cao su để trong chỗ ẩm.
Ba mẹ không cần kiểm từng món đồ chơi khi đi xem lớp, nhưng nếu thấy vài món như vậy trên kệ dành cho bé nhỏ, đó là dấu hiệu cô chưa có thói quen rà soát đồ chơi, và nên hỏi thêm.
Vệ sinh đồ chơi khi nhiều bé dùng chung mỗi ngày
Ở lớp gửi theo giờ, cùng một món đồ có thể qua tay nhiều bé trong một ngày, kể cả những bé khác nhau mỗi ngày. Đồ chơi vì thế là một đường lây bệnh có thật, nhất là với các bệnh lây qua tiếp xúc, nước bọt như một số bệnh đường ruột và tay chân miệng. Phần phòng lây ở nơi gửi đã có bài riêng; ở đây chỉ nói riêng về đồ chơi.
Cách làm thường thấy ở lớp tốt là tách đồ chơi bé nhỏ đã ngậm ra một rổ riêng ngay sau khi bé chơi xong, rồi rửa trước khi để lại kệ. Đồ nhựa cứng được rửa bằng nước và xà phòng, có nơi dùng thêm dung dịch khử khuẩn theo hướng dẫn của nhà sản xuất rồi tráng lại bằng nước sạch. Thú bông, đồ vải được giặt định kỳ. Đồ chơi khó làm sạch như đồ có nhiều khe, đồ điện tử thì hạn chế ở khu bé nhỏ.
Ba mẹ có thể hỏi lớp: đồ chơi được làm sạch khi nào, bằng cách nào, có rổ riêng cho đồ bé đã ngậm không. Một câu trả lời cụ thể cho thấy lớp có quy trình. Câu trả lời chung chung như "cô lau hằng ngày" chưa sai nhưng chưa đủ để ba mẹ hình dung. Khi có dịch trong khu vực, lớp nên tăng tần suất làm sạch và cất bớt đồ chơi khó vệ sinh.
Đồ chơi đơn giản thường giữ bé chơi lâu hơn đồ chơi đắt
Ba mẹ đi xem lớp đôi khi ấn tượng với những món đồ chơi biết hát, biết sáng đèn, biết tự chạy. Những món này thu hút bé trong vài phút đầu, nhưng thường chỉ chơi được một cách: bấm nút, nghe nhạc, lại bấm. Đồ chơi đơn giản như khối gỗ, nồi niêu, vải vụn, bóng, cát thì ngược lại: một món dùng được theo rất nhiều cách, tuỳ bé tưởng tượng.
Người làm giáo dục mầm non hay gọi nhóm này là đồ chơi mở, tức đồ chơi không có một cách chơi đúng duy nhất. Một chiếc khối có thể là viên gạch, là điện thoại, là miếng bánh. Đồ chơi mở hợp với lớp gửi theo giờ vì bé nhiều tuổi khác nhau đều chơi được, bé mới đến không cần được chỉ cách chơi, và hai bé lạ dễ chơi chung một rổ khối hơn một món đồ điện tử chỉ một người bấm.
Đồ chơi mở cũng thường bền hơn, dễ làm sạch hơn, ít chi tiết điện tử hỏng hóc. Vì vậy, một lớp có kệ đồ chơi trông giản dị không có nghĩa là lớp nghèo nàn. Ba mẹ nên nhìn xem các bé đang chơi có say mê không, hơn là đếm xem lớp có bao nhiêu món đồ đắt tiền.
Mang đồ chơi riêng của bé đến lớp: nên hay không
Nhiều bé đi gửi muốn mang theo một món đồ quen, và với bé lần đầu, món đồ ấy giúp bé yên lòng rất nhiều. Một chiếc khăn, một con thú bông nhỏ, một chiếc xe quen là đủ. Đồ ngủ quen cho giấc trưa đã được nói ở mục ăn ngủ của trang; ở đây là đồ chơi bé mang theo cả ngày.
Có vài điều nên cân nhắc. Đồ chơi đắt, đồ chơi bé rất quý, đồ dễ hỏng không nên mang, vì ở lớp bé sẽ phải cho bạn mượn, có thể làm mất hoặc hỏng, rồi buồn. Đồ chơi có chi tiết nhỏ không nên mang nếu lớp có bé nhỏ. Đồ chơi phát ra âm thanh lớn có thể làm phiền giờ ngủ của cả lớp. Ghi tên bé lên món đồ để cô trả đúng.
Ba mẹ cũng nên nói trước với bé: ở lớp, đồ chơi của con có thể được bạn mượn, và con cũng được mượn đồ của lớp. Bé chuẩn bị tâm lý trước thì ít tranh giành hơn. Nhiều lớp có quy định đồ chơi từ nhà chỉ dùng lúc bé cần dỗ, còn lại để trong ngăn riêng; hỏi trước để bé không bất ngờ.
Đồ chơi điện tử và màn hình ở lớp gửi trẻ
Một số nơi gửi trẻ dùng ti vi hay máy tính bảng để giữ trẻ yên, nhất là lúc đông trẻ hay ngày mưa. Ba mẹ nên hỏi rõ điều này. Hướng dẫn năm 2019 của Tổ chức Y tế Thế giới cho trẻ dưới năm tuổi không khuyến khích cho trẻ dưới hai tuổi ngồi xem màn hình, còn với trẻ từ hai đến bốn tuổi thì không quá một giờ mỗi ngày, càng ít càng tốt. Ở lớp, thời gian ấy thường có thể thay bằng sách, nhạc, vận động, trò chuyện.
Điều này không có nghĩa một lớp cho trẻ xem một đoạn phim ngắn là lớp kém. Câu hỏi là màn hình được dùng như một hoạt động có chủ đích, có thời lượng ngắn, có cô ngồi cùng, hay được dùng thay người trông. Nếu lớp bật ti vi suốt buổi, đó là điểm nên cân nhắc.
Ba mẹ cũng nên nói rõ mong muốn của gia đình về màn hình khi gửi bé. Lớp tôn trọng mong muốn của ba mẹ sẽ cho bé hoạt động khác trong lúc các bạn xem, hoặc tắt hẳn. Ba mẹ ở khu Quận 12 cũ, TP.HCM có thể tìm hiểu Mầm Non Theo Giờ tại Global Star School, bốn cơ sở Hiệp Thành, Thạnh Lộc, Hà Huy Giáp, An Phú Đông. Ba mẹ có thể xin đến xem góc chơi và cách lớp cất, làm sạch đồ chơi trước khi đăng ký gửi trên trang chủ.
Câu hỏi thường gặp
Lớp gửi trẻ nên có bao nhiêu đồ chơi là đủ?
Không có con số chuẩn. Điều quan trọng là đủ để các bé không phải giành nhau quá nhiều, đủ loại cho các góc chơi, và hợp tuổi. Ít đồ nhưng sạch, chắc, xếp gọn thường tốt hơn nhiều đồ chất đống, khó kiểm và khó làm sạch.
Làm sao biết đồ chơi ở lớp có an toàn cho bé dưới 3 tuổi?
Nhìn khu chơi của bé nhỏ: không có vật nhỏ lọt miệng, không có bóng bay, pin nút, nam châm nhỏ, đồ không có cạnh sắc hay chi tiết lỏng. Hỏi cô đồ của bé lớn được để riêng ở đâu và có được đếm lại sau khi chơi không.
Đồ chơi ở lớp có làm bé dễ lây bệnh không?
Đồ chơi dùng chung là một đường lây, nhất là với bệnh lây qua nước bọt và tay. Lớp tốt tách đồ đã ngậm ra rửa riêng, làm sạch đồ chơi định kỳ và tăng làm sạch khi có dịch. Ba mẹ nhắc bé rửa tay và giữ bé ở nhà khi ốm.
Bé mang đồ chơi riêng đến lớp bị bạn làm hỏng thì sao?
Đây là điều khó tránh khi bé mang đồ đến nơi đông trẻ. Vì vậy chỉ nên mang món đồ không quá quý, ghi tên bé, và nói trước với bé về chuyện cho bạn mượn. Nếu món đồ hỏng, ba mẹ trao đổi nhẹ nhàng với cô để bé không thấy đó là lỗi của mình.
Lớp cho trẻ xem ti vi có phải là không tốt?
Không hẳn, nếu thời lượng ngắn, nội dung phù hợp và có cô ngồi cùng như một hoạt động. Điều nên cân nhắc là khi ti vi hay máy tính bảng được bật suốt buổi để thay cho người trông. Ba mẹ hỏi rõ và nói mong muốn của gia đình.
Có nên hỏi lớp về sơ cứu hóc dị vật không?
Nên. Đây là câu hỏi hợp lý khi chọn nơi gửi trẻ nhỏ. Ba mẹ có thể hỏi các cô đã được tập huấn sơ cứu chưa, ai là người xử lý khi có sự cố, và lớp sẽ gọi cấp cứu, báo ba mẹ thế nào trong trường hợp khẩn cấp.