Khi lớp của bé tạm nghỉ vì có ca tay chân miệng, bé có thể đang trong thời gian ủ bệnh dù chưa có biểu hiện gì, nên gửi bé sang nơi khác theo giờ chỉ nên làm khi ba mẹ báo thật cho nơi gửi mới và họ đồng ý nhận. Cách an toàn hơn cho bé và cho các bạn là để bé ở nhà với người thân, theo dõi trong khoảng một tuần, và cho bé đi khám khi có dấu hiệu bệnh.
Bài này không bàn về điều trị tay chân miệng, việc đó thuộc về bác sĩ. Bài chỉ đi vào góc của ba mẹ đang cần gửi con: hiểu vì sao lớp phải nghỉ, cân nhắc chuyện gửi bé nơi khác, những gì nên báo, những dấu hiệu cần giữ bé ở nhà, và cách một nơi gửi trẻ phòng lây trong mùa bệnh.
Tay chân miệng hay gặp ở trẻ dưới năm tuổi, và ở TP.HCM bệnh có thể xuất hiện quanh năm, có những giai đoạn số ca tăng. Ba mẹ theo dõi thông tin từ ngành y tế thành phố để biết khi nào đang vào đợt cao.
Vì sao lớp phải tạm nghỉ khi có ca bệnh?
Tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm do một nhóm virus đường ruột gây ra, lây chủ yếu qua tiếp xúc với nước bọt, dịch từ bóng nước, phân của người bệnh, và qua đồ chơi, bề mặt bị nhiễm. Ở lớp mầm non, trẻ chơi chung đồ chơi, cho tay vào miệng, ngồi gần nhau, nên một ca bệnh dễ lan sang các bạn khác.
Khi có ca bệnh, nhà trường thường cho lớp tạm nghỉ hoặc tăng cường vệ sinh theo hướng dẫn của y tế địa phương, để có thời gian khử khuẩn phòng lớp, đồ chơi, và để những bé đã tiếp xúc được theo dõi ở nhà. Quyết định nghỉ bao lâu tuỳ tình hình cụ thể và hướng dẫn của cơ quan y tế, không phải lúc nào cũng giống nhau.
Hiểu lý do này giúp ba mẹ thấy vì sao chuyển bé sang một nơi đông trẻ khác ngay hôm sau không phải là cách giải quyết đơn giản. Bé có thể chưa có triệu chứng nhưng đã nhiễm virus và có khả năng lây cho trẻ khác. Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị của Bộ Y tế ghi thời gian ủ bệnh của tay chân miệng khoảng 3 đến 7 ngày.
Lớp nghỉ không có nghĩa là bé nhất định mắc bệnh. Nhiều bé tiếp xúc mà không mắc, hoặc mắc rất nhẹ. Nhưng trong những ngày đầu, không ai biết chắc, nên việc theo dõi là cần thiết.
Bé ở trong tình huống nào: cách xử lý khác nhau
Không phải bé nào trong lớp nghỉ cũng có nguy cơ như nhau. Bảng dưới giúp ba mẹ xác định mình đang ở đâu:
| Tình huống của bé | Gửi nơi khác theo giờ | Việc ba mẹ nên làm |
|---|---|---|
| Bé đang có sốt, loét miệng, nổi bóng nước ở tay chân mông | Không gửi | Đưa bé đi khám, giữ bé ở nhà theo hướng dẫn của bác sĩ |
| Bé học cùng lớp với bạn mắc bệnh, chưa có triệu chứng | Chỉ khi báo thật và nơi gửi đồng ý nhận | Theo dõi bé hằng ngày trong khoảng một tuần |
| Bé học khác lớp, trường nghỉ toàn bộ để vệ sinh | Có thể, sau khi báo nơi gửi | Theo dõi và báo ngay khi có dấu hiệu |
| Bé vừa khỏi bệnh | Chờ bác sĩ cho phép đi học lại | Làm theo hướng dẫn về thời gian nghỉ của ngành y tế và bác sĩ |
Với bé đã mắc bệnh, hướng dẫn của ngành y tế thường khuyên trẻ nghỉ ở nhà một khoảng thời gian, thường được nhắc là không đến nhà trẻ, trường học trong khoảng mười ngày đầu của bệnh. Ba mẹ làm theo chỉ định cụ thể của bác sĩ đang theo dõi bé, vì mỗi trường hợp có thể khác.
Gửi bé nơi khác: những điều phải báo thật
Bé đến từ lớp đang tạm nghỉ vì có ca bệnh. Đây là thông tin quan trọng nhất. Nơi gửi có trách nhiệm với các bé khác, và họ cần biết để quyết định nhận hay không, hoặc nhận và theo dõi kỹ hơn.
Ngày bé tiếp xúc gần nhất với bạn mắc bệnh. Ngày cuối cùng bé đi học trước khi lớp nghỉ giúp nơi gửi ước được bé đang ở giai đoạn nào trong thời gian theo dõi.
Tình trạng hiện tại của bé. Bé có sốt nhẹ, biếng ăn, chảy nước dãi nhiều hơn thường, quấy khóc không. Những thay đổi nhỏ này đôi khi là dấu hiệu sớm.
Ba mẹ sẵn sàng đón bé ngay khi được báo. Nơi gửi phát hiện bé có dấu hiệu bệnh thì cần ba mẹ đến đón sớm. Ba mẹ để lại số liên lạc chắc chắn và có người đón dự phòng gần.
Đừng giấu để được nhận. Giấu chuyện lớp nghỉ vì dịch có thể khiến bệnh lan sang một nhóm trẻ mới, và nếu sau đó bé phát bệnh, gia đình mất lòng tin của nơi gửi. Nhiều nơi sẽ từ chối nhận trong thời gian theo dõi, và đó là quyết định đáng tôn trọng.
Theo dõi bé ở nhà: những dấu hiệu cần để ý
Trong khoảng một tuần sau khi tiếp xúc, ba mẹ quan sát bé mỗi ngày, tốt nhất vào cùng một giờ, như lúc tắm buổi tối, khi dễ nhìn lòng bàn tay, bàn chân, mông và trong miệng của bé. Ghi lại nhiệt độ nếu bé có vẻ nóng người, để khi đi khám có thông tin cho bác sĩ. Những dấu hiệu thường được ngành y tế nêu cho tay chân miệng:
- Sốt, có thể nhẹ hoặc cao.
- Đau họng, biếng ăn, chảy nước dãi nhiều, quấy khi ăn uống, có thể do loét trong miệng.
- Nổi bóng nước hoặc ban đỏ ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, mông, đầu gối.
- Mệt, quấy khóc nhiều hơn thường ngày.
Có bất kỳ dấu hiệu nào ở trên, ba mẹ giữ bé ở nhà, không gửi đi đâu, và cho bé đi khám để bác sĩ đánh giá. Ba mẹ không tự chẩn đoán qua hình ảnh trên mạng, không tự cho bé dùng thuốc theo lời truyền miệng.
Đưa bé đi khám ngay, không chờ khi bé có những dấu hiệu nặng như sốt cao khó hạ, giật mình chới với nhiều lần, run tay chân, nôn nhiều, li bì hoặc quấy khóc liên tục không dỗ được, thở nhanh hay thở bất thường, đi loạng choạng. Đây là những dấu hiệu ngành y tế cảnh báo có thể là biến chứng, cần được bác sĩ khám kịp thời.
Trong những ngày theo dõi ở nhà: giữ vệ sinh thế nào
Những ngày bé ở nhà theo dõi cũng là lúc gia đình giảm khả năng lây trong nhà, nhất là khi có em nhỏ hoặc ông bà lớn tuổi. Các việc đơn giản, làm đều mỗi ngày:
- Rửa tay bằng xà phòng cho bé và người trông trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh, sau khi thay bỉm; nước rửa tay khô không thay được xà phòng và nước sạch.
- Dùng riêng muỗng, ly, khăn mặt, bình nước cho bé; không mớm thức ăn, không thổi nguội rồi đút.
- Rửa đồ chơi bé hay cho vào miệng bằng nước xà phòng, phơi khô; lau sàn, tay nắm cửa, mặt bàn nơi bé chơi.
- Gói bỉm, khăn giấy đã dùng vào túi kín trước khi bỏ thùng rác.
- Hạn chế cho bé chơi gần em nhỏ trong nhà và trẻ hàng xóm trong thời gian theo dõi.
- Giữ cho bé ăn uống đủ, ngủ đủ, chơi những trò nhẹ trong nhà.
Những việc này không bảo đảm bé không mắc bệnh nếu bé đã nhiễm virus từ lớp, nhưng giúp giảm khả năng bệnh lan sang người khác trong nhà. Nếu cần dùng chất tẩy rửa để lau bề mặt, ba mẹ làm theo hướng dẫn trên sản phẩm và của ngành y tế, không tự trộn các loại chất tẩy với nhau, và cất xa tầm tay bé.
Nơi gửi trẻ phòng lây trong mùa tay chân miệng ra sao?
Khi chọn nơi gửi tạm trong giai đoạn này, ba mẹ có thể để ý cách họ phòng lây. Rửa tay bằng xà phòng cho trẻ và cho cô là việc quan trọng nhất: trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh, sau khi thay bỉm, sau khi chơi ngoài sân. Một nơi gửi làm tốt việc này thường có bồn rửa tay thấp cho trẻ và giờ rửa tay thành nếp.
Đồ chơi, tay nắm cửa, mặt bàn, sàn nhà được lau rửa thường xuyên; đồ chơi trẻ hay cho vào miệng được rửa riêng. Cô thay bỉm có quy trình rõ ràng và rửa tay sau mỗi lần thay. Khi có bé ốm trong ngày, bé được tách ra khỏi nhóm trong lúc chờ ba mẹ đến đón.
Nơi gửi có trách nhiệm cũng hỏi kỹ ba mẹ về sức khoẻ của bé khi nhận, nhất là trong mùa bệnh, và có thể kiểm tra nhanh bé lúc đến như xem tay, miệng, đo nhiệt độ. Điều này có vẻ phiền, nhưng chính những câu hỏi đó bảo vệ con của ba mẹ khỏi bệnh từ bé khác.
Ba mẹ cũng có thể hỏi nơi gửi họ sẽ thông báo thế nào nếu có ca bệnh trong nhóm bé đang gửi. Một nơi gửi minh bạch sẽ báo cho tất cả ba mẹ liên quan, không giấu vì sợ mất khách, và hướng dẫn ba mẹ theo dõi con ở nhà.
Phương án khi bé phải ở nhà mà ba mẹ vẫn đi làm
Nếu nơi gửi không nhận, hoặc ba mẹ thấy giữ bé ở nhà an toàn hơn, cần sắp người trông trong khoảng một tuần. Ông bà, người thân bé đã quen là lựa chọn đầu tiên, vì bé ở nhà mấy ngày liền cần người hiểu nếp của bé; nếu người trông là người lớn tuổi hoặc trong nhà có em nhỏ, ba mẹ dặn kỹ chuyện rửa tay, không dùng chung muỗng, ly, khăn với bé.
Nhiều công ty cho phép làm việc từ xa vài ngày khi con ốm hoặc con phải cách ly theo hướng dẫn của trường. Ba mẹ thử trao đổi với quản lý; nói rõ lý do lớp nghỉ vì dịch thường được thông cảm. Hai người có thể chia ngày: người làm từ xa buổi sáng, người kia buổi chiều.
Nếu bé đã mắc bệnh, người lao động đang đóng bảo hiểm xã hội có thể có chế độ nghỉ chăm con ốm theo Luật Bảo hiểm xã hội, kèm giấy tờ của cơ sở y tế. Ba mẹ hỏi bộ phận nhân sự về thủ tục cụ thể và kiểm quy định hiện hành.
Sau thời gian theo dõi mà bé vẫn khoẻ, hoặc sau khi bác sĩ cho bé đi học lại, ba mẹ đưa bé trở lại trường hay nơi gửi như bình thường. Lần sau có đợt bệnh, gia đình đã có sẵn phương án.
Nếu gia đình ở khu vực trước đây là Quận 12, TP.HCM và cần chỗ gửi bé ngắn hạn, ba mẹ có thể đăng ký Mầm Non Theo Giờ tại Global Star School, cơ sở Hiệp Thành, Thạnh Lộc, Hà Huy Giáp hoặc An Phú Đông; nhận bé 6 tháng đến 6 tuổi, gói 3 giờ, 6 giờ hoặc cả ngày. Form trên trang hỏi tên bé, tuổi, cơ sở, ngày gửi, giờ gửi, gói giờ và phần ghi chú; ba mẹ ghi rõ tình trạng sức khoẻ và hoàn cảnh của bé để nhà trường cân nhắc, gọi lại xác nhận.
Câu hỏi thường gặp
Bé học cùng lớp với bạn bị tay chân miệng có đi gửi nơi khác được không?
Bé có thể đang ủ bệnh dù chưa có triệu chứng. Ba mẹ phải báo thật cho nơi gửi mới về việc lớp đang tạm nghỉ vì ca bệnh và để họ quyết định. Nhiều nơi sẽ đề nghị bé ở nhà theo dõi khoảng một tuần, và đó là cách an toàn hơn.
Tay chân miệng ủ bệnh bao lâu?
Thời gian ủ bệnh thường được ngành y tế mô tả khoảng 3 đến 7 ngày. Trong thời gian đó bé có thể chưa có biểu hiện. Ba mẹ theo dõi bé hằng ngày sau lần tiếp xúc cuối và đưa bé đi khám khi có sốt, loét miệng hay nổi bóng nước.
Bé bị tay chân miệng nghỉ học bao lâu thì đi gửi lại được?
Hướng dẫn của ngành y tế thường khuyên trẻ mắc bệnh nghỉ ở nhà một khoảng thời gian, hay được nhắc là không đến nhà trẻ, trường học trong khoảng mười ngày đầu của bệnh. Ba mẹ làm theo chỉ định của bác sĩ đang theo dõi bé.
Dấu hiệu nào của tay chân miệng cần đưa bé đi khám ngay?
Sốt cao khó hạ, giật mình chới với, run tay chân, nôn nhiều, li bì hoặc quấy khóc liên tục, thở nhanh hay thở bất thường, đi loạng choạng là những dấu hiệu cần đưa bé đến cơ sở y tế ngay, không chờ theo dõi thêm ở nhà.
Làm sao biết nơi gửi trẻ phòng lây tốt?
Ba mẹ để ý nơi gửi có bồn rửa tay cho trẻ và giờ rửa tay thành nếp, đồ chơi được lau rửa thường xuyên, cô có quy trình thay bỉm và rửa tay, có hỏi kỹ sức khoẻ bé khi nhận, và báo cho ba mẹ khi có ca bệnh trong nhóm.
Ba mẹ có được nghỉ để trông con bị tay chân miệng không?
Người lao động đóng bảo hiểm xã hội có thể có chế độ nghỉ chăm con ốm theo Luật Bảo hiểm xã hội, cần giấy tờ của cơ sở y tế. Ba mẹ hỏi bộ phận nhân sự về thủ tục và kiểm quy định hiện hành. Nhiều công ty cũng cho làm việc từ xa vài ngày.