Khi người giúp việc hay ông bà về quê dịp Tết, gia đình thường hụt người trông bé ở ba chặng: những ngày cận Tết khi ba mẹ còn đi làm, mấy ngày Tết nếu ba mẹ phải trực, và những ngày sau Tết khi ba mẹ đã đi làm lại mà người giúp chưa lên. Gửi theo giờ có thể lấp từng chặng, nhưng phải đặt sớm vì đây là lúc nhiều gia đình cùng cần.
TP.HCM là thành phố của người từ nhiều nơi đến. Mỗi dịp Tết, rất nhiều người lao động, trong đó có người giúp việc, bảo mẫu, về quê từ giữa hoặc cuối tháng Chạp và trở lên sau Tết một thời gian, có người không trở lại. Ông bà lên trông cháu cũng thường về quê ăn Tết. Bài này giúp ba mẹ chia Tết thành từng chặng, chọn cách trông phù hợp, và chuẩn bị cho tình huống người giúp không quay lại.
Ba chặng hụt người quanh Tết
Mỗi chặng có đặc điểm riêng. Ba mẹ ghép với lịch làm việc thật của mình để thấy chặng nào cần gửi:
| Chặng | Chuyện thường xảy ra | Cần chuẩn bị |
|---|---|---|
| Cận Tết | Người giúp về quê sớm, ba mẹ làm đến sát Tết, tăng ca cuối năm, tất niên | Đặt chỗ gửi từ đầu tháng Chạp |
| Trong Tết | Phần lớn nơi gửi nghỉ, ba mẹ làm trực lễ cần người trông | Sắp người thân, hỏi nơi gửi có mở dịp Tết không |
| Sau Tết | Ba mẹ đi làm lại, trường mở lại, người giúp chưa lên hoặc không lên | Gửi theo giờ vài tuần đầu, tìm người mới nếu cần |
| Nếu về quê cả nhà | Bé đổi chỗ ở, đổi nếp, đi đường xa | Chuẩn bị đồ dùng, thuốc men theo đơn của bé, giữ nếp ngủ |
Chặng sau Tết là chặng nhiều gia đình bị động nhất, vì mọi người đều nghĩ người giúp sẽ lên đúng hẹn. Thực tế người giúp có thể ở quê lâu hơn dự kiến vì việc nhà, hoặc quyết định đổi chỗ làm. Ba mẹ nên dự trù ít nhất một hai tuần không có người giúp sau ngày hẹn. Ông bà lên trông cháu cũng vậy: ở quê ăn Tết xong còn đám giỗ, việc đồng áng đầu năm, nên ngày lên thành phố hay lùi lại so với dự kiến.
Chặng cận Tết: ba mẹ còn đi làm mà người trông đã về
Ở nhiều công ty, những tuần cuối năm âm lịch là lúc bận nhất: chốt sổ sách, giao hàng Tết, bán hàng cao điểm. Người giúp việc lại muốn về quê sớm để kịp mua sắm, tránh cảnh xe kẹt và vé tăng sát Tết. Kết quả là có thể có một đến hai tuần ba mẹ vẫn đi làm cả ngày mà không còn ai trông bé.
Ba mẹ nên nói chuyện với người giúp từ đầu tháng Chạp, nhẹ nhàng và cụ thể, về ngày về quê và ngày dự kiến lên, rồi đặt chỗ gửi theo giờ cho những ngày trống. Nếu bé đang học mầm non chính khoá, những ngày này bé vẫn đi học bình thường cho tới khi trường nghỉ Tết; gửi theo giờ chỉ cần cho khung trước giờ vào học hoặc sau giờ tan nếu người đưa đón là người giúp.
Chặng cận Tết cũng có nhiều tiệc tất niên buổi tối, họp mặt đồng hương, họp lớp. Ba mẹ cân nhắc chỉ một người đi những buổi không bắt buộc, để bé không phải gửi tối nhiều lần trong một tuần vốn đã nhiều thay đổi.
Đường phố TP.HCM những ngày cận Tết đông hơn hẳn, kẹt xe kéo dài, nên ba mẹ tính rộng thời gian đưa đón và có người đón dự phòng gần nơi gửi. Ngày làm việc cuối năm nhiều công ty cho về sớm; ba mẹ hỏi trước để đặt gói giờ cho đúng, không trả cho những giờ không dùng.
Trong Tết: khi ba mẹ phải trực hoặc đi làm
Hỏi nơi gửi lịch Tết từ sớm. Phần lớn trường và nơi gửi trẻ nghỉ Tết vài ngày đến hơn một tuần. Một số nơi mở cửa các ngày Tết với số cô trực ít hơn và có phụ thu. Ba mẹ hỏi rõ từ đầu tháng Chạp để biết ngày nào có chỗ.
Ưu tiên người thân cho mấy ngày Tết. Tết là dịp bé được ở với gia đình. Nếu một người phải trực, người còn lại hoặc ông bà, cô chú trông bé là lựa chọn tự nhiên nhất. Gửi theo giờ trong Tết nên dành cho khung giờ thật sự không ai trông.
Giữ nếp ngủ của bé. Những ngày Tết đi chúc Tết, thăm họ hàng, thức khuya, bé dễ mệt và quấy. Giữ giấc trưa và giờ ngủ tối càng sát ngày thường càng tốt, nhất là những ngày bé đi gửi.
Ăn uống ngày Tết. Bánh kẹo, mứt, đồ ăn nhiều dầu mỡ ngày Tết dễ làm bé đầy bụng. Nếu bé đi gửi trong Tết, ba mẹ báo cô bé đã ăn những gì ở nhà để cô điều chỉnh bữa ở lớp. Hạt dưa, hạt khô, kẹo cứng là những món dễ gây hóc với bé nhỏ, nên để xa tầm tay bé trong mấy ngày Tết.
Nói với bé về lịch Tết. Bé nhỏ dễ bối rối khi mấy ngày liền mỗi ngày một chỗ: nhà nội, nhà ngoại, nơi gửi. Kể trước với bé hôm nay đi đâu, ai đón, giúp bé đỡ hoang mang.
Chặng sau Tết: ba mẹ đi làm lại mà người giúp chưa lên
Đây là chặng cần chuẩn bị kỹ nhất. Các bước gợi ý:
- Trước Tết, hỏi người giúp ngày lên cụ thể và nói rõ gia đình cần biết sớm nếu có thay đổi.
- Đặt trước chỗ gửi theo giờ cho ít nhất tuần đầu sau Tết, kể cả khi người giúp hẹn lên đúng ngày; nếu người giúp lên, ba mẹ huỷ hoặc giảm lịch theo chính sách huỷ của nơi gửi.
- Nếu bé đi học mầm non chính khoá, hỏi lịch mở cửa của trường sau Tết; có trường mở lại muộn hơn công ty của ba mẹ vài ngày.
- Ghi rõ ai đưa đón bé trong tuần đầu, vì người giúp thường là người đảm nhận việc này, và báo tên người đón với nơi gửi.
- Nếu người giúp báo không quay lại, cân nhắc gửi theo giờ dài hơn trong lúc tìm người mới, thay vì vội nhận một người chưa tìm hiểu kỹ.
Bước cuối quan trọng. Sau Tết, nhu cầu tìm người giúp việc tăng cao, nhiều gia đình vội vàng nhận người qua giới thiệu chưa rõ ràng. Có nơi gửi theo giờ làm cầu nối vài tuần giúp ba mẹ có thời gian tìm hiểu lý lịch, hỏi người giới thiệu, phỏng vấn, cho người mới làm thử khi ba mẹ ở nhà, rồi mới giao bé.
Gửi theo giờ, thuê người mới hay nhờ ông bà: cân nhắc sau Tết
Khi người giúp không quay lại, ba mẹ đứng trước một quyết định lớn hơn: tiếp tục thuê người giúp tại nhà, chuyển sang gửi bé ở cơ sở, hay nhờ ông bà lên. Mỗi lựa chọn có điểm mạnh riêng. Người giúp tại nhà giúp bé ở trong môi trường quen, linh hoạt giờ giấc, có thể kiêm việc nhà; nhưng phụ thuộc vào một người, và khi người đó nghỉ thì cả nhà hụt hẫng như dịp Tết vừa rồi.
Gửi ở cơ sở mầm non hay gửi theo giờ cho bé môi trường có bạn cùng tuổi, có cô được đào tạo, không phụ thuộc vào một người; nhưng ba mẹ phải đưa đón, bé dễ lây bệnh vặt hơn, và cơ sở cũng có ngày nghỉ. Ông bà trông cháu cho bé tình thân, nhưng ông bà lớn tuổi có giới hạn sức khoẻ và có cuộc sống riêng ở quê.
Nhiều gia đình chọn kết hợp: bé đi mầm non hoặc gửi theo giờ ban ngày, người giúp bán thời gian lo việc nhà và đón bé chiều. Cách này giảm rủi ro mất người đột ngột vì không đặt hết vào một chỗ.
Điều quan trọng là quyết định khi đã bình tĩnh, không phải trong tuần đầu sau Tết khi mọi thứ đang rối. Gửi theo giờ vài tuần là khoảng đệm để ba mẹ có thời gian nghĩ, và để bé không phải làm quen một người lạ trong lúc cả nhà còn chưa ổn định.
Về quê ăn Tết cùng bé: chuẩn bị gì
Nhiều gia đình đưa cả bé về quê, đi xe khách, ô tô riêng hay máy bay. Chuyến đi xa với bé nhỏ cần chuẩn bị thêm:
- Đồ dùng quen của bé: chăn, gối, đồ chơi nhỏ, bình sữa, để bé ngủ được ở nơi lạ.
- Thuốc bé đang dùng theo đơn của bác sĩ, sổ tiêm chủng, thẻ bảo hiểm y tế của bé.
- Ghế an toàn nếu đi ô tô; đi xe khách đường dài thì chọn chuyến phù hợp giờ ngủ của bé, mang đủ nước, đồ ăn nhẹ và túi nôn.
- Kế hoạch giữ nếp ngủ ở quê, dù mọi người thức khuya đón Tết.
- Để ý an toàn ở nhà họ hàng: ao hồ, giếng, bếp củi, pháo, chó lạ — những thứ bé thành phố chưa quen.
- Hẹn ngày lên và đặt sẵn chỗ gửi cho những ngày đầu sau khi về thành phố, vì bé cần thời gian chuyển lại nếp.
Sau chuyến về quê dài, bé quen với ông bà, quen nhà rộng, quen sân vườn, quen ngủ muộn, nên tuần đầu trở lại thành phố bé có thể khóc khi đi gửi hay đi học. Đó là phản ứng thường gặp; ba mẹ đón bé sớm hơn trong vài ngày đầu và đưa giờ ngủ về như cũ.
Lập kế hoạch Tết cho năm sau từ kinh nghiệm năm nay
Tết năm nào cũng đến cùng một thời điểm trong lịch âm, nên những rắc rối của năm này thường lặp lại năm sau nếu không có kế hoạch. Sau Tết, khi mọi thứ đã ổn, ba mẹ ghi lại vài dòng: người giúp về ngày nào, lên ngày nào, những ngày nào hụt người, đã xoay ra sao, nơi gửi nào mở dịp Tết.
Ghi chép này giúp năm sau ba mẹ đặt chỗ sớm hơn, xin nghỉ phép đúng những ngày cần, và nói chuyện với người giúp về lịch Tết từ trước. Nếu năm nay bé đã gửi thử ở một nơi và thấy ổn, bé vui, cô hiểu nếp của bé, giữ liên lạc với nơi đó, cho bé đến chơi thỉnh thoảng trong năm để bé không quên.
Năm nào người giúp báo trước sẽ nghỉ hẳn sau Tết, ba mẹ có cả tháng Chạp để tìm hiểu nơi gửi hay người mới, cho bé làm quen từ trước, thay vì đợi qua Tết mới bắt đầu. Tết là dịp đoàn tụ, cũng là dịp ba mẹ nên được nghỉ ngơi. Một kế hoạch rõ ràng giúp những ngày quanh Tết bớt chạy vạy, và cả nhà có thời gian thật sự bên nhau.
Nếu gia đình ở khu vực trước đây là Quận 12, TP.HCM và cần chỗ gửi bé ngắn hạn, ba mẹ có thể đăng ký Mầm Non Theo Giờ tại Global Star School, cơ sở Hiệp Thành, Thạnh Lộc, Hà Huy Giáp hoặc An Phú Đông; nhận bé 6 tháng đến 6 tuổi, gói 3 giờ, 6 giờ hoặc cả ngày. Form trên trang hỏi tên bé, tuổi, cơ sở, ngày gửi, giờ gửi, gói giờ và phần ghi chú; ba mẹ ghi rõ tình trạng sức khoẻ và hoàn cảnh của bé để nhà trường cân nhắc, gọi lại xác nhận.
Câu hỏi thường gặp
Người giúp việc về quê Tết thì gửi con ở đâu?
Ba mẹ có thể gửi theo giờ ở nơi gửi trẻ có chỗ cho những ngày cận Tết và sau Tết, nhờ người thân trông, hoặc thay phiên nghỉ phép. Nên hỏi người giúp ngày về và ngày lên từ đầu tháng Chạp, rồi đặt chỗ gửi sớm vì đây là lúc nhiều gia đình cùng cần.
Nơi gửi trẻ có mở cửa trong mấy ngày Tết không?
Phần lớn nơi gửi trẻ và trường mầm non nghỉ Tết, một số nơi mở các ngày Tết với số cô trực ít hơn và có thể phụ thu. Ba mẹ hỏi lịch cụ thể từ sớm và ưu tiên người thân trông bé trong những ngày chính Tết.
Người giúp việc không lên sau Tết thì làm sao?
Ba mẹ dùng gửi theo giờ hoặc nhờ người thân làm cầu nối vài tuần trong lúc tìm người mới. Không nên vội nhận người chưa tìm hiểu kỹ. Đây cũng là lúc cân nhắc lại cách trông bé lâu dài, có thể kết hợp nhiều nguồn để giảm phụ thuộc vào một người.
Đưa bé về quê ăn Tết cần chuẩn bị gì?
Mang đồ dùng quen của bé, thuốc theo đơn, sổ tiêm chủng, thẻ bảo hiểm y tế, giữ nếp ngủ dù mọi người thức khuya, và để ý các nguy hiểm ở quê như ao hồ, giếng, bếp, pháo. Đi ô tô thì dùng ghế an toàn cho trẻ.
Bé khóc khi đi gửi lại sau Tết có bình thường không?
Rất thường gặp, vì bé vừa có nhiều ngày ở nhà với gia đình, nếp sinh hoạt thay đổi. Ba mẹ đưa giờ ngủ về như cũ vài ngày trước, đón sớm hơn trong tuần đầu và báo cô những gì bé đã trải qua trong Tết.