Đồ ngủ quen nên mang khi gửi bé theo giờ gồm một vật an ủi bé gắn bó (khăn, gấu bông nhỏ), một bộ đồ ngủ mỏng quen mặc, núm ti nếu bé đang dùng, và với bé lớn hơn có thể thêm gối mỏng hoặc chăn nhỏ. Với bé dưới một tuổi, nguyên tắc ngủ an toàn quan trọng hơn sự quen thuộc: bé nằm ngửa, trên mặt phẳng chắc, không có gối, chăn mềm hay thú bông trong chỗ ngủ.
Vật quen giúp bé an tâm ở chỗ lạ, nhưng mang không đúng cách lại thành rắc rối: đồ thất lạc, lẫn với bạn, hoặc tệ hơn là không an toàn cho bé nhỏ. Bài này đi qua từng món theo độ tuổi, cách đóng gói và ghi tên, và những điều nên hỏi cơ sở về chỗ ngủ. Phần cuối bài nói thêm về bộ đồ dự phòng cho giấc ngủ và chuyện giữ đồ ngủ sạch ở phòng ngủ chung, hai việc nhỏ mà ba mẹ hay để sót.
Vì sao một chiếc khăn quen lại giúp bé ngủ ở chỗ lạ?
Nhiều bé từ khoảng sáu tháng đến vài tuổi gắn bó với một vật cụ thể: một chiếc khăn sữa đã sờn, một con gấu bông, góc chăn. Các nhà tâm lý học trẻ em gọi đây là vật chuyển tiếp: vật giúp bé chuyển từ cảm giác an toàn khi có ba mẹ sang cảm giác tự trấn an khi ba mẹ vắng mặt. Mùi, độ mềm, cảm giác quen trong tay đều là tín hiệu "mình ổn".
Ở chỗ gửi, khi mọi thứ xung quanh đều lạ, vật quen là sợi dây nối với nhà. Bé ôm khăn quen khi nằm thường bình tĩnh nhanh hơn, dễ chìm vào giấc hơn, và nếu tỉnh giữa chừng cũng dễ ngủ lại hơn.
Không phải bé nào cũng có vật quen, và không có cũng không sao. Ba mẹ không cần ép bé gắn bó với một món đồ trước khi gửi. Nếu bé chưa có, ba mẹ có thể cho bé mang một chiếc áo cũ có mùi của mẹ, hoặc chiếc khăn bé hay dùng khi ngủ ở nhà.
Một điều nên tránh là giặt vật quen ngay trước buổi gửi đầu tiên. Mùi quen chính là thứ bé cần; giặt sạch xong, với bé nó có thể thành vật lạ. Ba mẹ có thể giặt sau buổi gửi, hoặc giữ hai chiếc giống nhau để thay phiên.
Mang gì cho giấc ngủ ở lớp, theo độ tuổi
Bảng sau là gợi ý chung; ba mẹ hỏi thêm cơ sở đã có sẵn những gì (nệm, gối, chăn) để không mang thừa:
| Độ tuổi | Nên mang | Lưu ý an toàn | Không nên mang |
|---|---|---|---|
| Dưới 12 tháng | Đồ ngủ mỏng, túi ngủ hoặc khăn quấn đúng cỡ nếu bé quen, núm ti nếu bé dùng | Bé nằm ngửa, chỗ ngủ trống; vật quen chỉ dùng khi ru, cất đi khi bé đã ngủ | Gối, chăn dày, gấu bông lớn để trong chỗ ngủ; dây đeo núm ti |
| 1 đến 2 tuổi | Vật quen nhỏ, đồ ngủ quen, núm ti nếu còn dùng, chăn mỏng nếu lớp cho phép | Vật quen không có chi tiết nhỏ dễ rời như mắt nút, hạt cườm | Đồ có dây dài, gối cao |
| 2 đến 3 tuổi | Vật quen, đồ ngủ, chăn mỏng, gối mỏng nếu bé quen | Hỏi lớp có quy định chăn gối riêng không | Đồ chơi phát nhạc, phát sáng làm phiền bạn |
| 3 đến 6 tuổi | Đồ ngủ hoặc áo thun mỏng, gối mỏng, có thể kèm cuốn sách tranh bé thích | Bé đã tự bỏ vật quen thì không cần ép mang | Đồ chơi đắt tiền, đồ có pin |
Ba mẹ cũng nên cân nhắc thời tiết: phòng ngủ có máy lạnh có thể lạnh hơn ở nhà, phòng chỉ có quạt có thể nóng. Mang một chiếc áo mỏng dài tay để cô mặc thêm cho bé khi cần là cách linh hoạt hơn mang chăn dày.
Ngủ an toàn cho bé dưới một tuổi: điều nên hỏi cơ sở
Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) và nhiều tổ chức y tế khuyến cáo một số nguyên tắc ngủ an toàn để giảm nguy cơ đột tử ở trẻ sơ sinh và nguy cơ ngạt khi ngủ. Ba mẹ nên biết những nguyên tắc chính và hỏi cơ sở có làm theo không:
- Bé dưới một tuổi được đặt nằm ngửa khi ngủ, cả giấc ngày lẫn giấc đêm.
- Bề mặt ngủ phẳng, chắc, có ga bọc vừa khít; không ngủ trên sofa, ghế, gối mềm, nệm lún.
- Chỗ ngủ của bé không có gối, chăn mềm, thú bông, đệm quây mềm.
- Không quấn bé quá chặt, không đắp kín đầu, không mặc quá nhiều lớp gây nóng.
- Bé tự lật được thì cô không cần lật lại, nhưng bé luôn được đặt nằm ngửa lúc bắt đầu ngủ.
- Bé ngủ trong địu, xe đẩy, ghế ngồi ô tô thì nên được chuyển ra chỗ ngủ phẳng khi có thể.
- Có người kiểm tra bé định kỳ trong giờ ngủ, nhìn thấy được mặt và nhịp thở của bé.
Một cơ sở nhận bé dưới một tuổi nên trả lời được những câu này rõ ràng. Nếu ở nhà bé quen ngủ khác, ví dụ ngủ sấp, ngủ trên gối, ba mẹ nên trao đổi với bác sĩ nhi và cô để thống nhất cách an toàn, thay vì yêu cầu cô làm theo thói quen ở nhà.
Núm ti, khăn quấn, túi ngủ: những món hay gây băn khoăn
Núm ti. Nếu bé đang dùng núm ti để ngủ, mang theo giúp bé dễ ngủ hơn. Mang hai chiếc trong hộp đựng sạch, có tên bé. Không dùng dây đeo núm ti khi bé ngủ vì nguy cơ quấn cổ. Ba mẹ dặn cô nếu núm rơi ra khi bé đã ngủ thì không cần nhét lại.
Khăn quấn. Một số bé sơ sinh quen được quấn khi ngủ. Khi bé bắt đầu có dấu hiệu tập lật, nhiều hướng dẫn khuyên ngừng quấn để bé không bị kẹt khi lật sấp. Ba mẹ báo cô bé có được quấn không và quấn kiểu nào; quấn để hở hông, không chặt.
Túi ngủ. Túi ngủ mặc được thay cho chăn đắp với bé nhỏ, giữ ấm mà không có chăn rời trong chỗ ngủ. Ở TP.HCM, túi ngủ vải mỏng thường đủ; túi dày có thể làm bé nóng.
Gối. Bé dưới một tuổi không cần gối. Bé lớn hơn có thể dùng gối mỏng, phẳng nếu đã quen. Gối chống bẹp đầu, gối chặn hai bên là những món nhiều tổ chức y tế khuyên không dùng trong chỗ ngủ của bé nhỏ.
Đồ chơi ru ngủ có nhạc. Đồ phát nhạc, phát đèn có thể giúp bé ở nhà nhưng làm phiền các bạn trong phòng ngủ chung. Ba mẹ hỏi cô trước; nhiều lớp có nhạc nền nhẹ chung cho cả phòng.
Đóng gói và ghi tên đồ ngủ để không lẫn, không thất lạc
Lớp theo giờ có nhiều bé ra vào trong ngày, đồ dùng dễ lẫn nhất là khăn, núm ti, áo ngủ. Một cách đóng gói gọn:
- Dùng một túi vải hoặc túi lưới riêng cho đồ ngủ, tách khỏi đồ ăn và đồ thay.
- Ghi tên bé lên từng món bằng bút vải hoặc miếng vải may sẵn tên; núm ti để trong hộp có tên.
- Chụp một tấm ảnh các món trong túi trước khi đi, để khi đón đối chiếu nhanh.
- Nói với cô vật quen nào quan trọng nhất, để cô để ý nó không bị mang nhầm.
- Khi đón, kiểm đồ ngay tại lớp; thiếu món nào thì nhờ cô tìm trước khi về.
- Về nhà, giặt đồ ngủ, rửa núm ti; vật quen giặt khi bé không cần nó trong vài ngày tới.
Ba mẹ không nên mang món đồ duy nhất mà bé không thể thiếu nếu chưa có bản dự phòng. Mất chiếc khăn duy nhất bé ôm ngủ mỗi đêm có thể làm cả nhà mất ngủ vài hôm. Nếu được, sắm hai chiếc giống nhau và cho bé dùng xen kẽ từ sớm.
Túi đồ ngủ cũng nên gọn: một túi nhỏ bé tự xách được là vừa. Túi quá to, nhiều ngăn làm cô khó tìm đồ trong lúc vội, và bé lớn hơn có thể tự lấy vật quen của mình ra nếu túi đơn giản. Cho bé tự cất khăn vào túi trước khi đi cũng là một cách để bé biết khăn của mình sẽ đi cùng mình đến lớp.
Ngủ ở lớp và chuyện tè dầm, ra mồ hôi, trớ sữa
Ngoài vật quen, bộ đồ dự phòng là thứ cần cho giấc ngủ ở lớp mà ba mẹ hay quên. Bé ngủ ở chỗ lạ có thể ra mồ hôi nhiều hơn vì phòng nóng hơn hoặc vì khóc trước khi ngủ; bé đang tập bỏ bỉm có thể tè dầm trong giấc trưa; bé nhỏ có thể trớ sữa sau cữ bú trước giờ ngủ. Mỗi chuyện đều nhỏ, nhưng không có đồ thay thì bé phải mặc đồ ướt hoặc mặc đồ của lớp, không quen.
Ba mẹ nên để trong túi ngủ ít nhất một bộ đồ thay hoàn chỉnh, gồm cả quần lót hoặc bỉm, và một chiếc khăn nhỏ lau mồ hôi. Với bé đang tập bỏ bỉm, ba mẹ hỏi lớp có cho bé mặc bỉm riêng trong giờ ngủ không, hay có tấm lót chống thấm trên nệm. Nhiều bé đã khô ban ngày nhưng vẫn cần bỉm khi ngủ, và đây là chuyện bình thường.
Nếu bé ra mồ hôi rất nhiều mỗi khi ngủ, ba mẹ dặn cô mặc đồ mỏng, kiểm tra lưng bé và thay áo khi cần. Bé trớ nhiều sau bú thì dặn cô cho bé ợ hơi, chờ một lúc trước khi đặt nằm. Những chi tiết này nghe vụn vặt, nhưng chính chúng làm bé thấy dễ chịu và ngủ yên hơn ở chỗ gửi.
Vệ sinh đồ ngủ và chuyện lây bệnh ở phòng ngủ chung
Phòng ngủ chung là nơi các bé nằm gần nhau trong thời gian dài, nên đồ ngủ riêng giúp hạn chế dùng chung khăn, gối, chăn — những thứ có thể mang mầm bệnh như nấm, chấy, vi rút đường hô hấp. Hỏi cơ sở nệm và ga được thay giặt ra sao, nệm của bé có dùng riêng trong buổi hay không, là câu hỏi hợp lý.
Ở nhà, ba mẹ giặt đồ ngủ, khăn, gối mang đi lớp sau mỗi buổi gửi hoặc định kỳ. Núm ti rửa bằng nước sạch và xà phòng sau mỗi lần dùng, thay mới khi núm nứt, dính hoặc biến dạng.
Nếu bé đang ho, sổ mũi, ba mẹ báo cô để cô xếp chỗ ngủ hợp lý, và cân nhắc có nên gửi hay không theo tình trạng của bé. Chuyện bé ốm có nên gửi hay không thuộc chuyên mục sức khoẻ của trang; ở đây chỉ nhắc rằng đồ ngủ riêng và sạch là một phần nhỏ trong việc giữ phòng ngủ chung an toàn cho tất cả các bé.
Khi đón bé, nếu thấy đồ ngủ của bé dính bẩn, ướt, ba mẹ có thể hỏi cô chuyện gì đã xảy ra: bé có trớ, có tè dầm, có ra mồ hôi nhiều không. Những chi tiết nhỏ này giúp ba mẹ chuẩn bị tốt hơn cho buổi sau, ví dụ mang thêm một bộ đồ, chọn vải thoáng hơn.
Ba mẹ ở khu Quận 12 cũ và lân cận cần một chỗ gửi bé ngắn hạn có thể tìm hiểu Mầm Non Theo Giờ tại Global Star School: nhận bé từ 6 tháng đến 6 tuổi, gói 3 giờ, 6 giờ hoặc cả ngày. Khi điền form đăng ký trên trang, ba mẹ ghi thói quen ăn, ngủ của bé vào phần ghi chú để cô chuẩn bị trước.
Câu hỏi thường gặp
Bé 8 tháng mang gấu bông vào giờ ngủ ở lớp được không?
Với bé dưới một tuổi, nhiều tổ chức y tế khuyên không để gấu bông, gối, chăn mềm trong chỗ ngủ vì nguy cơ ngạt. Bé có thể ôm vật quen lúc ru, rồi cô cất ra khi bé đã ngủ. Ba mẹ dặn cô rõ điều này.
Có nên giặt khăn quen của bé trước khi gửi không?
Nên giặt sau buổi gửi thay vì ngay trước buổi đầu tiên, vì mùi quen là điều giúp bé an tâm. Nếu khăn bẩn, ba mẹ có thể giữ hai chiếc giống nhau, thay phiên giặt để chiếc mang đi lúc nào cũng có mùi quen.
Lớp có sẵn nệm, gối thì có cần mang đồ ngủ không?
Không bắt buộc, nhưng mang đồ ngủ quen và vật an ủi giúp bé dễ ngủ hơn ở chỗ lạ. Ba mẹ hỏi cơ sở đã có những gì, có cho dùng chăn gối riêng không, để chỉ mang thứ cần và tránh lẫn đồ.
Bé dùng núm ti có dây đeo thì có mang vào lớp được không?
Núm ti có thể mang, nhưng không nên dùng dây đeo khi bé ngủ vì nguy cơ quấn cổ. Ba mẹ mang núm trong hộp sạch có tên, thêm một chiếc dự phòng, và dặn cô không nhét lại khi núm rơi ra lúc bé đã ngủ.
Phòng ngủ ở lớp lạnh hơn ở nhà thì cho bé mặc gì?
Ba mẹ mang một bộ đồ ngủ mỏng và thêm một áo dài tay nhẹ để cô mặc thêm khi cần. Với bé nhỏ, tránh chăn dày rời trong chỗ ngủ; túi ngủ mỏng là lựa chọn giữ ấm an toàn hơn.
Bé đã tự lật khi ngủ ở lớp thì cô có lật lại không?
Theo khuyến cáo ngủ an toàn của AAP, bé dưới một tuổi luôn được đặt nằm ngửa khi bắt đầu ngủ; nếu bé đã tự lật qua lại được thì không cần lật lại. Chỗ ngủ vẫn phải trống, không có gối hay chăn mềm.