Muốn bé gửi xen kẽ mà không bị lệch nếp, ba mẹ giữ cố định ba mốc neo ở cả nhà lẫn lớp: giờ thức dậy buổi sáng, giờ ngủ trưa và giờ đi ngủ buổi tối; các bữa ăn và lần đi vệ sinh xếp quanh ba mốc đó. Các buổi gửi nên rơi vào ngày và khung giờ cố định trong tuần, và mỗi buổi ba mẹ báo cô bé đã ăn, ngủ, đi vệ sinh lúc nào trước khi đến lớp.
Nhiều gia đình gửi bé theo giờ không phải mỗi ngày mà hai, ba buổi một tuần, có tuần nhiều có tuần ít. Bé phải đổi qua lại giữa hai nhịp: nhà có nhịp của nhà, lớp có nhịp của lớp. Bé nhỏ thường chịu được thay đổi, nhưng nếu hai nhịp cách nhau quá xa thì các ngày sau buổi gửi hay thành ngày quấy: bé ngủ trưa muộn, tối không chịu ngủ, ăn lệch bữa.
Bài này giúp ba mẹ dựng một khung nếp chung, biết chỗ nào nên giữ chặt và chỗ nào cho phép xê dịch, cách sắp lịch gửi trong tuần, và cách giữ nếp qua cuối tuần, ngày nghỉ để buổi gửi sau không bắt đầu từ chỗ lệch.
Vì sao gửi xen kẽ dễ làm bé lệch nếp hơn gửi đều?
Trẻ nhỏ dựa vào sự lặp lại để biết điều gì sắp đến. Bé đi lớp mầm non mỗi ngày học được nhịp của lớp sau vài tuần: ăn xong là rửa tay, rửa tay xong là trải nệm, trải nệm là ngủ. Bé gửi theo giờ vài buổi một tuần thì không có đủ số lần lặp để nhịp lớp thành quen; mỗi buổi gửi lại có phần mới mẻ.
Thêm vào đó, các buổi gửi thường gắn với ngày ba mẹ bận: dậy sớm hơn, ăn sáng vội hơn, đi xe lâu hơn. Bé bị đẩy lệch ngay từ sáng trước khi tới lớp. Đến lớp, bé có thể ngủ trưa sớm hơn hoặc muộn hơn ở nhà, ngủ ít hơn vì phòng lạ, hoặc ngủ bù quá dài. Hệ quả hay lộ ra vào buổi tối hoặc ngày hôm sau, khi bé đã về nhà.
Ba mẹ cũng hay nhận thấy một kiểu chung: bé ngoan suốt buổi gửi, về nhà mới quấy khóc, ăn vạ, đòi bế. Nhiều chuyên gia nuôi dạy trẻ giải thích rằng bé đã cố gắng giữ mình trong môi trường lạ, về đến chỗ an toàn nhất thì mới xả mệt. Đây không phải dấu hiệu buổi gửi hỏng, nhưng nếu nếp ăn ngủ cũng lệch thì cơn quấy dài và khó dỗ hơn.
Vì vậy mục tiêu không phải là để nhà và lớp giống hệt nhau, điều khó làm được, mà là giữ vài mốc chính trùng nhau để cơ thể bé có chỗ bám.
Ba mốc neo nên giữ chặt và những gì được xê dịch
Bảng dưới gợi ý cách chia các việc trong ngày thành phần nên giữ cố định và phần có thể linh hoạt khi đi gửi:
| Việc trong ngày | Nên giữ cố định | Có thể xê dịch |
|---|---|---|
| Giờ thức dậy buổi sáng | Cùng một khung giờ mọi ngày, kể cả ngày ở nhà và cuối tuần | Lệch khoảng nửa giờ vẫn ổn |
| Giấc ngủ trưa | Bắt đầu trong cùng một khoảng giờ, độ dài gần giống nhau | Chỗ ngủ, đồ ngủ, cách ru |
| Giờ đi ngủ buổi tối | Cố định, kể cả sau ngày đi gửi | Thứ tự các bước trước khi ngủ có thể gọn hơn |
| Các bữa chính | Khoảng cách giữa các bữa | Giờ cụ thể, món ăn |
| Bữa phụ | Không để bé đói quá lâu | Loại món, số lần |
| Đi vệ sinh, thay bỉm | Nhịp nhắc sau ngủ dậy, sau bữa ăn | Người nhắc, chỗ đi |
Trong ba mốc neo, giờ thức buổi sáng thường là mốc kéo theo cả ngày. Bé dậy muộn một tiếng thì giấc trưa cũng dễ muộn, bữa trưa muộn, rồi tối khó ngủ. Nhiều gia đình thấy chỉ cần giữ giờ thức đều là phần còn lại tự trở nên dễ hơn.
Thứ tự các việc quan trọng không kém giờ giấc. Nếu ở nhà bé ăn trưa, rửa mặt, nghe một câu chuyện ngắn rồi ngủ, ba mẹ kể chuỗi đó cho cô; lớp không làm được y hệt nhưng giữ được thứ tự thì bé vẫn nhận ra tín hiệu sắp ngủ.
Sắp lịch tuần: gửi cố định vài ngày hay rải rác?
Với gửi xen kẽ, cái làm bé lệch nếp nhiều khi không nằm ở từng buổi mà ở cách các buổi rải trong tuần. Khi còn chủ động được lịch, ba mẹ có thể sắp theo các bước sau:
- Chọn ngày gửi cố định trong tuần, ví dụ luôn là thứ ba và thứ năm, thay vì hôm nào bận thì gửi. Bé nhận ra nhịp tuần nhanh hơn ba mẹ nghĩ.
- Giữ cùng một khung giờ cho các buổi gửi trong tuần. Hai buổi cùng là sáng thì bé dễ quen hơn một buổi sáng, một buổi chiều.
- Nếu gửi hai buổi, cân nhắc để cách nhau một ngày ở nhà thay vì dồn hai ngày liền; bé có một ngày lấy lại sức, và ngày gửi sau không gánh phần mệt của ngày trước.
- Gửi ở cùng một cơ sở và hỏi xem có thể xếp cùng cô hoặc cùng nhóm lớp trong các buổi không. Người quen là thứ giữ nhịp cho bé tốt hơn bất cứ bảng giờ nào.
- Tránh xếp buổi gửi ngay sau một tối bé đi tiệc, đi chơi về muộn, hoặc sau chuyến về quê dài; nếu không tránh được, báo cô để cô biết bé đang thiếu ngủ.
- Khi lịch buộc phải thay đổi, báo trước với bé một hai ngày và giữ nguyên các mốc neo trong bảng trên, chỉ đổi ngày gửi.
Không phải gia đình nào cũng có lịch cố định; nhiều buổi gửi đến từ việc gấp. Khi đó, ba mẹ chỉ cần giữ được các mốc neo trong ngày, và biết trước chỗ nào sẽ lệch để chuẩn bị bù. Chuyện xếp gói giờ tránh hay trùm qua giấc ngủ trưa, và cách bù buổi tối sau ngày bé ngủ ít, có bài riêng về giấc ngủ ở lớp trong chuyên mục này.
Mỗi buổi gửi, báo cô những gì để giữ nhịp?
Cô ở lớp theo giờ không theo bé từ sáng nên không biết bé đã làm gì trước khi tới. Một lời dặn ngắn ở cửa lớp hoặc dòng ghi chú gồm:
- Bé thức dậy lúc mấy giờ, đêm qua ngủ có ngon không, có thức giấc nhiều không.
- Bé ăn sáng lúc nào, ăn được nhiều hay ít; có bú hay uống sữa trước khi đi không.
- Lần đi vệ sinh hoặc thay bỉm gần nhất; bé đã đi ngoài trong ngày chưa.
- Giờ ngủ trưa mong muốn và độ dài thường lệ; ba mẹ có muốn cô đánh thức bé sau một khoảng nhất định không.
- Hôm nay có gì khác thường: bé vừa tiêm, đang mọc răng, tối qua đi chơi về muộn, sáng nay khóc nhiều.
Ngược lại, khi đón bé, ba mẹ hỏi cô đúng các mốc đó: bé ăn lúc nào, ngủ từ mấy giờ đến mấy giờ, đi vệ sinh mấy lần. Những con số nhỏ này giúp ba mẹ quyết định buổi chiều và buổi tối: có cần cho bé ngủ thêm một giấc ngắn không, bữa tối nên sớm hay muộn, tối nay đi ngủ lúc nào.
Nhiều cơ sở gửi báo cáo cuối buổi qua ứng dụng hoặc tin nhắn. Ba mẹ đọc kỹ phần ăn và ngủ, đừng chỉ xem ảnh. Một buổi bé chỉ ngủ hai mươi phút là thông tin đáng giá hơn mười tấm ảnh bé đang chơi.
Cuối tuần và ngày nghỉ: chỗ nếp hay trượt nhất
Với nhiều gia đình gửi xen kẽ, nếp không đổ vào ngày gửi mà đổ vào cuối tuần. Thứ bảy cả nhà ngủ nướng, trưa đi ăn ngoài, chiều về nhà ông bà, tối đi chơi về muộn; bé ngủ trưa trên xe một giấc ngắn chập chờn, tối mười giờ vẫn chưa chịu lên giường. Đến buổi gửi đầu tuần, bé mang theo cả phần lệch đó vào lớp và khó ăn, khó ngủ hơn hẳn các buổi khác.
Không cần biến cuối tuần thành ngày theo giờ biểu cứng nhắc. Ba mẹ chỉ cần giữ hai thứ: giờ thức buổi sáng không muộn quá khoảng một giờ so với ngày thường, và giấc ngủ trưa được ngủ ở chỗ nằm hẳn hoi, không chỉ chợp mắt trên xe. Đi chơi thì xếp quanh giấc trưa, ví dụ ra ngoài buổi sáng, về nhà ngủ trưa, chiều mới đi tiếp.
Những dịp dài hơn như nghỉ lễ, Tết, về quê nhiều ngày, bé gần như chắc chắn lệch nếp. Hai, ba ngày trước khi gửi lại, ba mẹ kéo dần giờ thức và giờ ngủ tối về khung cũ, mỗi ngày khoảng mười lăm đến ba mươi phút, thay vì đổi đột ngột vào đúng tối trước buổi gửi.
Tối sau ngày gửi cũng là lúc dễ trượt: bé vừa gặp lại ba mẹ nên muốn thức chơi, ba mẹ thì muốn bù thời gian vắng mặt. Cách êm hơn là bù bằng mười lăm phút ôm ấp, đọc truyện, kể chuyện về buổi gửi, rồi vẫn cho bé lên giường đúng giờ quen; sáng hôm sau gọi bé dậy gần giờ cũ dù bé ngủ muộn.
Những ngày ở nhà xen giữa: giữ gì để buổi gửi sau dễ hơn?
Giữ giấc trưa ở cùng khung giờ. Ngày ở nhà, bé ngủ trưa trong khoảng giờ gần với giờ ngủ ở lớp. Nếu lớp ngủ sớm hơn nhà nửa giờ, ba mẹ có thể dời giấc trưa ở nhà sớm dần cho gần lại.
Tập vài thói quen của lớp ở nhà. Rửa tay trước khi ăn, tự xúc vài thìa, tự cất dép, ngồi bàn ăn đến hết bữa. Những việc bé đã làm ở nhà thì ở lớp bé thấy quen, không phải học lại mỗi buổi.
Nói về buổi gửi sắp tới. Nhắc trước một hai ngày: "thứ năm con đi lớp với cô, ở đó con ăn trưa rồi ngủ cùng các bạn". Bé biết trước thứ tự trong ngày thì đỡ bất ngờ.
Không bù quá đà. Ngày ở nhà sau buổi gửi, ba mẹ dễ cho bé thêm bánh kẹo, thêm giờ xem màn hình để bù. Một chút thì không sao; bù nhiều thì bé lại phải làm quen với nếp mới.
Ghi nhanh vài dòng mỗi tuần. Ghi lại buổi gửi nào bé ngủ tốt, buổi nào bé quấy, tối sau đó ra sao. Sau vài tuần ba mẹ sẽ thấy khung giờ nào hợp với con.
Khi nào chuyện ăn ngủ thất thường cần hỏi bác sĩ?
Lệch nếp trong một, hai ngày sau buổi gửi là chuyện thường gặp và tự qua khi bé được trả về nhịp quen. Tuy vậy, có những dấu hiệu không nên quy hết cho chuyện đi gửi. Bé ngủ kém kéo dài nhiều tuần dù nếp đã được giữ, bé ngáy to, thở khò khè hoặc có lúc như ngừng thở khi ngủ, bé mệt li bì ban ngày bất thường: ba mẹ nên đưa bé đi khám nhi.
Về ăn uống, bé biếng ăn kéo dài, sụt cân hoặc đứng cân qua nhiều lần cân, bé nôn trớ nhiều, đi ngoài thất thường kéo dài, cũng là lý do để hỏi bác sĩ thay vì đổi khung giờ gửi. Ba mẹ không tự cho bé dùng thuốc ngủ, siro kích thích ăn hay thực phẩm chức năng khi chưa có chỉ định.
Khi đi khám, những dòng ghi chép về nếp ăn ngủ ở nhà và ở lớp rất có ích. Bác sĩ sẽ dễ phân biệt chuyện do thay đổi môi trường với chuyện cần tìm hiểu thêm hơn khi có thông tin cụ thể từ cả hai nơi.
Ba mẹ cần gửi bé xen kẽ vài buổi trong tuần ở khu Quận 12 cũ và lân cận có thể tìm hiểu Mầm Non Theo Giờ tại Global Star School, nhận bé từ 6 tháng đến 6 tuổi theo gói 3 giờ, 6 giờ hoặc cả ngày. Khi đăng ký qua form trên trang, ba mẹ ghi vào phần ghi chú giờ ăn, giờ ngủ và thói quen vệ sinh của bé ở nhà để cô giữ nhịp gần giống nhất.
Câu hỏi thường gặp
Gửi bé hai buổi một tuần có làm bé lệch nếp không?
Có thể lệch nhẹ trong ngày gửi và tối hôm đó, nhưng nếu ba mẹ giữ cố định giờ thức buổi sáng, giờ ngủ trưa và giờ ngủ tối ở cả nhà lẫn lớp thì bé thường quay lại nhịp sau một ngày. Chọn khung giờ gửi không cắt ngang giấc trưa cũng giúp nhiều.
Cuối tuần có cần giữ giờ giấc cho bé giống ngày đi gửi không?
Không cần cứng nhắc, nhưng nên giữ giờ thức buổi sáng không muộn quá khoảng một giờ và cho bé ngủ trưa ở chỗ nằm hẳn hoi. Cuối tuần lệch nhiều thường làm buổi gửi đầu tuần khó hơn các buổi khác.
Sau buổi gửi bé về nhà quấy khóc nhiều có phải bé không thích lớp?
Không hẳn. Nhiều bé giữ mình suốt buổi ở môi trường lạ rồi về nhà mới xả mệt. Ba mẹ nên xem bé ăn ngủ ở lớp thế nào, giữ buổi tối yên và đúng giờ ngủ, rồi theo dõi qua vài buổi gửi trước khi kết luận.
Có nên đổi giờ ngủ trưa ở nhà cho giống lớp không?
Nếu bé gửi đều đặn vài buổi mỗi tuần và giờ ngủ của lớp chỉ lệch nửa giờ đến một giờ so với nhà, dời dần giờ ngủ ở nhà cho gần lại thường giúp bé dễ ngủ ở lớp hơn. Nếu chỉ gửi thỉnh thoảng thì không cần đổi.
Báo cô những gì mỗi lần gửi để giữ nếp cho bé?
Giờ bé thức, bữa sáng ăn lúc nào và được bao nhiêu, lần đi vệ sinh gần nhất, giờ ngủ trưa mong muốn, và điều khác thường hôm đó như mọc răng hay vừa tiêm. Khi đón, hỏi lại cô đúng các mốc đó để sắp xếp buổi tối.
Bé ngủ kém kéo dài sau khi bắt đầu gửi thì khi nào cần đi khám?
Nếu đã giữ nếp đều mà bé vẫn ngủ kém nhiều tuần, hoặc bé ngáy to, thở khò khè, có lúc như ngừng thở khi ngủ, mệt li bì ban ngày, ba mẹ nên đưa bé đi khám nhi và mang theo ghi chép nếp ăn ngủ ở hai nơi.